{"id":1,"date":"2022-12-04T14:57:05","date_gmt":"2022-12-04T14:57:05","guid":{"rendered":"https:\/\/perspektif-21.net\/?p=1"},"modified":"2023-06-11T08:28:43","modified_gmt":"2023-06-11T08:28:43","slug":"hello-world","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/2022\/12\/04\/hello-world\/","title":{"rendered":"2022&#8217;yi g\u00f6zden ge\u00e7iriyoruz &#8211; \u00e7oklu krizlerle dolu bir y\u0131l"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Alex Callinicos, &#8220;biyolojik, ekonomik ve jeopolitik krizlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z ama protestolar i\u015fe yar\u0131yor&#8221; diyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Oz B\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fc&#8217;nde Dorothy &#8220;Art\u0131k Kansas&#8217;ta oldu\u011fumuzu sanm\u0131yorum&#8221; der. 2022 bizim de ayn\u0131 ke\u015ffi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6nceleri, d\u00fcnya ekonomisinin 2007-9 mali krizinden eninde sonunda kurtulaca\u011f\u0131 ve Covid pandemisinin normal i\u015flerin sadece bir kesintisi oldu\u011fu konusunda kendimizi kand\u0131rabiliyorduk.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131k \u00f6yle de\u011fil. Liberal ekonomi tarih\u00e7isi Adam Tooze&#8217;un deyimiyle, d\u00fcnyan\u0131n e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir &#8220;\u00e7oklu kriz&#8221; ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu art\u0131k s\u0131radan bir olgu haline geldi. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, birbiriyle etkile\u015fim halinde olan biyolojik, ekonomik, jeopolitik bir\u00e7ok krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha do\u011frusu bu, kapitalist sistemin \u00e7ok boyutlu bir krizidir. Baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan bu, Eric Hobsbawm&#8217;\u0131n 1914-1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda &#8220;Felaket \u00c7a\u011f\u0131&#8221; olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme benzemektedir. Bu, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015f, bunu 1918-19 y\u0131llar\u0131nda 50 ila 100 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olan ve &#8220;\u0130spanyol gribi&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan pandemi izlemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kez tam tersi oldu; \u00f6nce Covid pandemisi, ard\u0131ndan da Ukrayna Sava\u015f\u0131. Ne mutlu ki, en az\u0131ndan bug\u00fcne kadar, \u00f6l\u00fc say\u0131lar\u0131 100 y\u0131l \u00f6nceki benzerlerinden \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck. Ancak her ikisi de kapitalist sistemin s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015faretleri.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukrayna sava\u015f\u0131 ancak ABD ve \u00c7in aras\u0131nda artan rekabetin arka plan\u0131nda anlam kazanmaktad\u0131r. Hegemonik devlet olarak ABD, Bat\u0131 kapitalizmini 1970&#8217;lerden bu yana ekonomik k\u00fcreselle\u015fmeyi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ili\u015fkilerden koparmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Washington, Avrupa ve Kuzey Amerika&#8217;n\u0131n mamul mal tedarik\u00e7isi ve ihracatlar\u0131 i\u00e7in bir pazar olarak \u00c7in&#8217;e ve ucuz enerji kayna\u011f\u0131 olarak Rusya&#8217;ya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu durum ekonomik a\u00e7\u0131dan potansiyel olarak \u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>NATO&#8217;nun Ukrayna&#8217;da Rusya ile y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc vekalet sava\u015f\u0131n\u0131n da g\u00f6sterdi\u011fi gibi, bu ayn\u0131 zamanda \u00e7ok tehlikeli. Bat\u0131 medyas\u0131 taraf\u0131ndan durmaks\u0131z\u0131n abart\u0131lan Ukrayna&#8217;n\u0131n askeri ba\u015far\u0131lar\u0131, Rusya ve ABD aras\u0131nda bir n\u00fckleer t\u0131rmanma d\u00f6ng\u00fcs\u00fc tehlikesini artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD-\u00c7in \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 n\u00fckleer sava\u015f tehdidini de beraberinde getirmektedir. Pentagon, \u00c7in&#8217;in 2035 y\u0131l\u0131na kadar n\u00fckleer sava\u015f ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 400&#8217;den 1,500&#8217;e \u00e7\u0131karmay\u0131 hedefledi\u011fini bildirmektedir. Bu rakam, tahmini 5,428 n\u00fckleer ba\u015fl\u0131\u011fa sahip ABD ve 5,977 n\u00fckleer ba\u015fl\u0131\u011fa sahip Rusya&#8217;n\u0131n hala \u00e7ok gerisinde.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sava\u015f ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan az say\u0131da patlatman\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yok edece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00f6nde gelen emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki silahlanma yar\u0131\u015f\u0131 deh\u015fet vericidir. Kaderimiz Washington, Moskova ve Pekin&#8217;deki bir avu\u00e7 egemen s\u0131n\u0131f politika yap\u0131c\u0131 ve generalinin ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve kendine hakim olmas\u0131na ba\u011fl\u0131. Ancak mevcut \u00e7a\u011f\u0131 daha \u00f6nceki Felaket \u00c7a\u011f\u0131&#8217;ndan ay\u0131ran as\u0131l joker, do\u011fan\u0131n kapitalist tahribat\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Covid, kapitalist tar\u0131m\u0131n artan sanayile\u015fmesinin ve vah\u015fi alanlara n\u00fcfuz etmesinin bir sonucuydu. Bu durum, tehlikeli vir\u00fcslerin bize ula\u015fana kadar t\u00fcr atlamas\u0131n\u0131 \u00e7ok daha kolay hale getirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte i\u015flemektedir. \u00d6rne\u011fin g\u0131da enflasyonu Tooze&#8217;un &#8220;\u00e7oklu krizine&#8221; iyi bir \u00f6rnektir. Pandemi s\u0131ras\u0131nda tedarik zincirlerinin kesintiye u\u011framas\u0131, Ukrayna Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n enerji ve g\u00fcbre fiyatlar\u0131 ile g\u0131da \u00fcretimi \u00fczerindeki etkisi ve \u015fiddetli kurakl\u0131klar\u0131n bir araya gelmesinden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Krizin farkl\u0131 boyutlar\u0131 birbiriyle etkile\u015fime girerek durumu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftiriyor. Bu felaketler zincirini k\u0131rman\u0131n tek yolu direni\u015f ve devrimden ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Birka\u00e7 hafta \u00f6nce medya \u00c7in&#8217;in otoriter diktat\u00f6r\u00fc olarak Xi Jinping&#8217;den korkuyla ya da sevin\u00e7le bahsediyordu. Ard\u0131ndan S\u0131f\u0131r Kovid politikas\u0131na kar\u015f\u0131 protestolar ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Financial Times&#8217;\u0131n haberine g\u00f6re, &#8220;En \u00e7ok dikkat \u00e7eken nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli protestolar ve n\u00f6betler&#8230; \u00fclke genelindeki binlerce yerle\u015fim yerinde ya\u015fanan \u00e7ok daha geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir isyan\u0131 maskeledi. G\u00fcnlerce ya da haftalarca evlerinde kalmaya zorlanan insanlar, karantina emirlerine daha fazla itaat etmeyi reddettiler.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti Covid k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 gev\u015fetmek ve ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda a\u015f\u0131lamalar\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in h\u0131zla harekete ge\u00e7ti. Protesto i\u015fe yar\u0131yor. Ancak par\u00e7al\u0131 isyanlardan \u00e7ok daha fazlas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var; sistemin kendisine y\u00f6nelik kitlesel emek\u00e7i hareketlerine ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alex Callinicos, &#8220;biyolojik, ekonomik ve jeopolitik krizlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z ama protestolar i\u015fe yar\u0131yor&#8221; diyor. Oz B\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fc&#8217;nde Dorothy &#8220;Art\u0131k Kansas&#8217;ta oldu\u011fumuzu sanm\u0131yorum&#8221; der. 2022 bizim de ayn\u0131 ke\u015ffi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131ld\u0131. \u00d6nceleri, d\u00fcnya ekonomisinin 2007-9 mali krizinden eninde sonunda kurtulaca\u011f\u0131 ve Covid pandemisinin normal i\u015flerin sadece bir kesintisi oldu\u011fu konusunda kendimizi kand\u0131rabiliyorduk. Art\u0131k \u00f6yle de\u011fil. Liberal ekonomi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":71,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dunya"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":182,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions\/182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}