7 Temmuz 2023
International Socialism Journal
Say\u0131: 179
Yazar: Joseph Choonara
2023’te ya\u015fanan baz\u0131 meseleler, Britanya’daki devrimci sosyalistlerin se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ilgisinin yeniden canlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu.1 Bu meseleler aras\u0131nda Keir Starmer y\u00f6netimindeki \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nde sa\u011fa kay\u0131\u015f\u0131n devam etmesi; May\u0131s ay\u0131ndaki yerel se\u00e7imlerde \u00e7e\u015fitli sol ba\u011f\u0131ms\u0131z adaylar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve Nicola Sturgeon’un \u0130sko\u00e7ya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131smen t\u00fckenmesi sonucu \u0130sko\u00e7ya ba\u015fbakan\u0131 olarak g\u00f6revinden ayr\u0131lmas\u0131 yer al\u0131yor.2 E\u011fer Jeremy Corbyn, Starmer taraf\u0131ndan genel se\u00e7imlerde \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden aday olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylenmesine ra\u011fmen Islington North’da bir zamanlar lideri oldu\u011fu partiye kar\u015f\u0131 aday olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarsa bu tart\u0131\u015fma daha da yo\u011funla\u015facakt\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin bir di\u011fer \u00f6nde gelen sol milletvekili Diane Abbott da, Starmer’\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k konusunda yapt\u0131\u011f\u0131 uygunsuz yorumlara el koymas\u0131yla partiden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.3
Se\u00e7imlere yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 de\u011ferlendirirken, Socialist Workers Party\u2019de (SWP) ve daha geni\u015f devrimci solda yer alan bizler, sadece \u00f6nseziler ve k\u0131sa vadeli \u00e7\u0131karlar \u00fczerinden yolumuzu bulamay\u0131z. Se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lan devrimcilerin tarihsel deneyimlerinden de \u00f6\u011frenmeliyiz. Bu makalenin amac\u0131, deneyimleri Avrupa ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirmek, se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine tart\u0131\u015fmalar\u0131n teorik d\u00fczeyini y\u00fckseltmek ve bir sonraki ad\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6z konusu daha derin meseleler \u00fczerine kapsaml\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7ermesini sa\u011flamakt\u0131r.4
Se\u00e7imlerin ABC’si
Se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmemizde iki temel endi\u015fe alan\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlardan ilki, devrimcilerin se\u00e7imlere y\u00f6nelik genel tutumunu; ikincisi ise, hem Britanya’da hem de bu k\u0131y\u0131lar\u0131n \u00f6tesinde son otuz y\u0131lda edinilen ve belirli bir siyasi konjonkt\u00fcrden kaynaklanan birikmi\u015f deneyimlerin \u00f6zel bir okumas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor.
Birinci noktada, devrimcilerin se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na temel yakla\u015f\u0131m\u0131 Lenin taraf\u0131ndan \u201cSol\u201d Kom\u00fcnizm: Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131 gibi eserlerde bir as\u0131r \u00f6nce ortaya konmu\u015ftur:
Parlamentarizm “tarihsel olarak eskimi\u015f” hale gelmi\u015ftir. Bu propaganda anlam\u0131nda do\u011frudur, ancak herkes bunun pratikte parlamentarizmin \u00fcstesinden gelmekten hala \u00e7ok uzak oldu\u011fumuzu biliyor… Bizim i\u00e7in modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f olan\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in de modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f olarak g\u00f6rmemeliyiz… Onlara ac\u0131 ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemelisiniz. Onlara burjuva demokratik ve parlamenter \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu s\u00f6ylemelisiniz: \u00f6nyarg\u0131lar. Ama ayn\u0131 zamanda, t\u00fcm s\u0131n\u0131f\u0131n s\u0131n\u0131f bilincinin ve haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek durumunu \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir \u015fekilde takip etmelisiniz… Burjuva parlamentosunu ve di\u011fer her t\u00fcr gerici kurumu da\u011f\u0131tamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece, onlar\u0131n i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z.5
Lenin’in tavsiyesi hala ge\u00e7erlidir. Devrimci bir ayaklanman\u0131n kapitalist devleti yok edebilece\u011fi noktaya kadar, sosyalistler se\u00e7imlere kat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcn olan yerlerde aday olmal\u0131d\u0131r. Bu durum, parlamenter reformlar konusunda herhangi bir yan\u0131lsamadan kaynaklanmamaktad\u0131r. Parlamentoda yer alan devrimcilerin rol\u00fc sosyalizm propagandas\u0131 yapmak, ajitasyon yapmak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n m\u00fccadelecili\u011fini ve \u00f6zg\u00fcvenini artt\u0131rmak ve esas olarak parlamento d\u0131\u015f\u0131 faaliyetlere dayanan kitlesel devrimci partilerin in\u015fas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r. Nihai hedef, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n ve kurumlar\u0131n\u0131n devrimci bir \u015fekilde ala\u015fa\u011f\u0131 edilmesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak parlamentonun feshedilmesi ve yerine \u00e7ok daha zengin bir demokrasi bi\u00e7iminin getirilmesidir. Bu yeni demokrasi bi\u00e7imi, en y\u00fcksek noktalar\u0131nda i\u015f\u00e7i konseylerini ve benzer sovyet tipi organlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilen kitlesel i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesinden do\u011facakt\u0131r.6
Parlamento yine de devrimciler taraf\u0131ndan Lenin’in \u00f6nerdi\u011fi \u015fekilde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc devrimci olmayan zamanlarda ve parlamenter demokrasilerde i\u015f\u00e7i kitleleri parlamentoya ve parlamenter reform potansiyeline dair yan\u0131lsamalara sahiptir. Bu da parlamenterleri sosyalizm i\u00e7in \u00f6nemli k\u00fcrs\u00fcler, parlamentoyu ve se\u00e7imleri de sosyalistler i\u00e7in yararl\u0131 platformlar haline getirmektedir. Devrimci olmayan d\u00f6nemlerde parlamentoya aday olan devrimciler, politikalar\u0131 konusunda i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Ancak bu, onlara oy verenlerin partinin t\u00fcm devrimci program\u0131n\u0131 kabul etmesini gerektirmez – bu, deste\u011fi parlamentonun “tarihsel eskimi\u015fli\u011fini” zaten kabul etmi\u015f olan i\u015f\u00e7ilerle s\u0131n\u0131rlar. Devrimciler daha ziyade, kapitalist sistemin mant\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flayan geni\u015f kapsaml\u0131 reformlar elde etmek i\u00e7in kitlesel i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesini savunan bir “asgari program” \u00fczerinde durmal\u0131d\u0131r. M\u00fccadele ilerledik\u00e7e bu program\u0131n radikalli\u011fi de artacakt\u0131r. B\u00f6yle bir program, g\u00f6\u00e7menlik kontrollerinin dayat\u0131lmas\u0131 gibi devrimcilerin kabul etmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemlere destek verilmesini kesinlikle i\u00e7ermemelidir.
Devrimci olmayan d\u00f6nemlerde, devrimcilerin parlamentoda \u00e7o\u011funlu\u011fu elde etmeleri ve bir h\u00fck\u00fcmet kurmalar\u0131 gibi bir beklenti olmaz.7 Dahas\u0131, devrimciler parlamentoda sandalye kazand\u0131klar\u0131nda, ilkesiz ittifaklara girmekten ya da kapitalizm yanl\u0131s\u0131 partilerle koalisyona girmekten -Bolivyal\u0131 bir Tro\u00e7kist\u2019in i\u015f\u00e7i bakanlar\u0131 “burjuvazinin kaba pezevenkleri” olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 gibi- ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131rlar.8 Se\u00e7im bask\u0131s\u0131n\u0131n fark\u0131nda olarak, devrimci partinin parlamento temsilcileri daha geni\u015f \u00f6rg\u00fcte tabi olmal\u0131 ve parlamenterlere i\u015f\u00e7ilerin canl\u0131 m\u00fccadelesine kat\u0131lman\u0131n kar\u015f\u0131 bask\u0131s\u0131n\u0131 dayatmal\u0131d\u0131rlar.9
Lenin ve Leon Tro\u00e7ki gibi Marksistler taraf\u0131ndan savunulan bu t\u00fcr bir pozisyon, bir dizi genel ilke olarak ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r. Bununla birlikte, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Britanya’daki devrimci sosyalist \u00f6rg\u00fctler parlamentoya aday olmak i\u00e7in ne yeterince b\u00fcy\u00fck ne de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde yeterince derin k\u00f6klere sahipti. 1977’de SWP’ye d\u00f6n\u00fc\u015fen Enternasyonal Sosyalistler (IS), \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin iktidarda oldu\u011fu ve 1960’lar\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren geli\u015fen yo\u011fun s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi dalgas\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken i\u015f\u00e7ilere sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olan 1976-8’de aday oldu. IS, bir dizi parlamento ara se\u00e7iminde y\u00fczde 0.5 ila 1.9 aral\u0131\u011f\u0131nda oy elde etti. \u00d6rg\u00fct\u00fcn belki de en tan\u0131nm\u0131\u015f \u00fcyesi olan Paul Foot, Birmingham Stechford’da rakip Uluslararas\u0131 Marksist Grup’un aday\u0131ndan utan\u00e7 verici bir \u015fekilde daha az, sadece y\u00fczde 1 oy alabildi. Bir ba\u015fka aday Nisan 1978’de Lambeth Merkez’de y\u00fczde 1 oy alarak hem Workers Revolutionary Party’nin hem de \u201cSocialist Unity\u201d aday\u0131n\u0131n biraz gerisinde kald\u0131.
Bu sonu\u00e7lar\u0131n ard\u0131ndan Duncan Hallas, SWP liderli\u011fi i\u00e7in bir tutum belgesi haz\u0131rlad\u0131 ve se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan uzakla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 savundu: “Biz se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6ncelikle oy almak i\u00e7in girmedik, ama kesinlikle b\u00f6yle sonu\u00e7lar almak i\u00e7in de girmedik.” Sonu\u00e7 olarak -en az\u0131ndan ciddi bir sol m\u00fccadelenin olmad\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im b\u00f6lgelerinin ezici \u00e7o\u011funlu\u011funda- parti, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin politikalar\u0131n\u0131 ele\u015ftirirken ayn\u0131 zamanda “Muhafazakar Parti kar\u015f\u0131t\u0131 \u0130\u015f\u00e7i oyu” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmal\u0131yd\u0131. 1979 genel se\u00e7imlerine gelindi\u011finde, partinin do\u011frudan se\u00e7im m\u00fcdahalesine y\u00f6nelimi sona ermi\u015fti.10 Bug\u00fcn SWP adaylar\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesinin radikal bi\u00e7imde farkl\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furmas\u0131 pek olas\u0131 de\u011fil. Utan\u00e7 verici bir se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesini ilerletmek ve devrimcilerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki konumunu g\u00fc\u00e7lendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok az \u015fey ba\u015faracakt\u0131r.
Bu ko\u015fullar alt\u0131nda ve SWP’nin daha geni\u015f koalisyonlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak se\u00e7imlere kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da ele al\u0131nan d\u00f6nemler d\u0131\u015f\u0131nda, solda g\u00fcvenilir bir alternatifin olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u0130\u015f\u00e7i Partisi adaylar\u0131na oy verilmesini savunmaya meyilli olduk. Bunu, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne halen oy verme e\u011filiminde olan en politize i\u015f\u00e7ilerle temel bir dayan\u0131\u015fma eylemi olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Esasen \u015funu s\u00f6yl\u00fcyoruz: “Muhafazak\u00e2rlar\u0131 kovmak\/devirmek i\u00e7in size oyumuzu \u00f6d\u00fcn\u00e7 verece\u011fiz ve sizden de grevlerde ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7iren di\u011fer m\u00fccadelelerde bizimle dayan\u0131\u015fman\u0131z\u0131 istiyoruz.” Bu tutumu, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin neden kapitalizmi temelden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremeyece\u011fini a\u00e7\u0131klayan bir propaganda ile birle\u015ftiriyoruz.11 \u0130steklilik ve ele\u015ftiri aras\u0131ndaki denge, i\u015f\u00e7ilerin bilinci ve \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin politikalar\u0131 ve liderli\u011fi de\u011fi\u015ftik\u00e7e de\u011fi\u015fmekte, ancak bir strateji olarak \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin genel ele\u015ftirisi, partiye kimin liderlik etti\u011fi sorusunun \u00f6tesine ge\u00e7iyor. Benzer bir yakla\u015f\u0131m ba\u015fka ba\u011flamlardaki di\u011fer sosyal demokrat ve sol-reformist partiler i\u00e7in de genelle\u015ftirilebilir.
Sosyal demokrasinin sa\u011fa kay\u0131\u015f\u0131
Bu sorunun ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015fekillendiren \u00e7ok daha spesifik ikinci fakt\u00f6r ise Avrupa’da (ve ba\u015fka yerlerde, ancak burada odak noktas\u0131 Avrupa) sosyal demokrasinin sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemde sa\u011fa kayma e\u011filiminde olmas\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki taban\u0131n\u0131 zay\u0131flatmas\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin istekleriyle giderek daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu durum, \u00f6zellikle Tony Blair ve Gordon Brown d\u00f6nemlerinde “Yeni \u0130\u015f\u00e7i Partisi “nin neoliberal politika uzla\u015f\u0131s\u0131n\u0131n bir versiyonunu a\u00e7\u0131k\u00e7a onaylad\u0131\u011f\u0131 son on y\u0131llarda Britanya’da yo\u011funla\u015fan bir model oldu.12 Corbyn’li y\u0131llar \u0130\u015f\u00e7i Partisinin sa\u011fa do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde k\u0131smi bir istisnay\u0131 temsil etmi\u015f, parti liderli\u011fi \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin mant\u0131\u011f\u0131ndan ve parlamenter siyasete yapt\u0131\u011f\u0131 vurgudan kopmadan sola kaym\u0131\u015ft\u0131r. Corbynizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve Starmer’\u0131n parti lideri olarak se\u00e7ilmesiyle birlikte, Corbyn \u00f6ncesi model yeniden devam etti.
Bu model, di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi Britanya’da da sosyal demokrasinin solunda, devrimcilerin \u00e7e\u015fitli taktiksel yakla\u015f\u0131mlar kullanarak doldurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha geni\u015f bir alan yaratt\u0131. Genel anlamda, b\u00f6yle bir meydan okumay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek g\u00fc\u00e7leri yaratan iki tarihsel evre vard\u0131.
Bunlardan ilki 1990’lar\u0131n sonundan 2000’lerin ortas\u0131na kadar neoliberal k\u00fcreselle\u015fmeye kar\u015f\u0131 hareketin patlak vermesiyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 2001’den sonra Afganistan ve Irak sava\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 da b\u00fcy\u00fck eylemler ger\u00e7ekle\u015fti.13 SWP’nin de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 Sosyalist Ak\u0131m bile\u015fenleri ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal Birle\u015fik Sekreterli\u011fi bile\u015fenleri de dahil olmak \u00fczere a\u015f\u0131r\u0131 soldaki en d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in kapitalizme y\u00f6nelik sistemik meydan okumalar\u0131n yeniden canlanmas\u0131 solun yeniden grupla\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir ba\u011flam yaratt\u0131.14 Bu farkl\u0131 d\u00fczeylerde i\u015fledi: devrimcilerin potansiyel yeniden grupla\u015fmas\u0131; devrimcilerin \u00f6tesine uzanan geni\u015f sol se\u00e7im m\u00fccadeleleri; ve ortak bir “anti-kapitalist” yakla\u015f\u0131ma dayal\u0131 yeniden grupla\u015fma gibi \u00e7e\u015fitli ara d\u00fczeyler. A\u015fa\u011f\u0131da tart\u0131\u015f\u0131lan vakalar\u0131n \u00e7o\u011funda, \u0130ngiltere’deki Militan E\u011filim (daha sonra Sosyalist Parti) ile ili\u015fkili uluslararas\u0131 grupla\u015fma olan \u0130\u015f\u00e7i Enternasyonali Komitesi k\u00f6kenli \u00f6rg\u00fctler de yeniden grupla\u015fma tart\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Onlar i\u00e7in cazip olan yeni bir anti-kapitalist \u00e7evrenin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 de\u011fil, \u0130\u015f\u00e7i Partisi gibi \u00f6rg\u00fctlerin kitlesel devrimci partilerin potansiyel tabanlar\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p do\u011frudan kapitalizm yanl\u0131s\u0131 partilere d\u00f6n\u00fc\u015ferek yeni bir i\u015f\u00e7i partisi i\u00e7in alan yaratt\u0131\u011f\u0131na dair yanl\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc.15
Sosyal demokrasiye soldan meydan okumalar\u0131n ikinci a\u015famas\u0131 2008-9 ekonomik krizinden sonra geldi. Art\u0131k ana ak\u0131m sol partilerin iktidarda oldu\u011fu \u00fclkeler de dahil olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f kapitalist d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n benimsendi\u011fi ve bunun sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan zorluklara ve kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 uzun vadeli e\u015fitsizliklere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck protesto hareketlerinin y\u00fckseldi\u011fi bir ba\u011flam s\u00f6z konusuydu. Bu durum, verili m\u00fccadelelere siyasi ifade kazand\u0131racak yeni projelere ivme kazand\u0131rm\u0131\u015f ve mevcut baz\u0131 radikal sol se\u00e7im \u00f6rg\u00fctlerinin pop\u00fclaritesini de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.
Her iki a\u015famayla ilgili iki \u00f6nemli nokta var. Birincisi, g\u00fc\u00e7l\u00fc toplumsal hareketlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemize ra\u011fmen, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesinin d\u00fczeyi, kapitalizmin tarihindeki daha \u00f6nceki d\u00f6nemlere k\u0131yasla nispeten s\u00fcrekli d\u00fc\u015f\u00fck kalm\u0131\u015ft\u0131r. 2008-9 krizinden sonra Yunanistan ve hem 2010’da hem de bug\u00fcn Fransa’da oldu\u011fu gibi k\u0131smi istisnalar var. Bu geli\u015fmeler, a\u015fa\u011f\u0131da tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, bu ba\u011flamlarda radikal sol olu\u015fumlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen at\u0131l\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Bununla birlikte, Avrupa’n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde devrimci durumlar\u0131n geli\u015fti\u011fi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nem bir yana, 1968 Frans\u0131z genel grevi ve 1974 Portekiz Devrimi ile paranteze al\u0131nan d\u00f6nemle k\u0131yaslanabilecek genel bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve s\u0131n\u0131f\u0131n g\u00fcveninde y\u00fckseli\u015fe hen\u00fcz tan\u0131k olmad\u0131k. Bu \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f\u00e7ilerin \u00f6z-eylemlilik d\u00fczeyi devrimci sosyalist siyasetin etkisinin en \u00f6nemli belirleyicileri aras\u0131ndad\u0131r.
\u0130kincisi ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, sosyal demokrasinin solundaki alan sadece devrimcilere a\u00e7\u0131k olmam\u0131\u015ft\u0131r; \u00f6rg\u00fctlerinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda devrimcilerin bu alan\u0131 tek ba\u015flar\u0131na doldurmalar\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. 1990’lar\u0131n sonlar\u0131nda siyasetin kutupla\u015fmas\u0131 – merkez sol ve merkez sa\u011f partiler taraf\u0131ndan benimsenen neoliberal uzla\u015f\u0131n\u0131n yayg\u0131n reddi – kapitalizmin reforme edilebilece\u011fini ilkesel olarak hala kabul edenlere hitap eden geleneksel sosyal demokrasiye kar\u015f\u0131 bir dizi radikal sol meydan okuman\u0131n temelini olu\u015fturmu\u015ftur. Sonu\u00e7 olarak, devrimciler s\u0131kl\u0131kla yeni sol-reformist \u00f6rg\u00fctler ve ak\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda nerede duracaklar\u0131na karar vermek zorunda kald\u0131lar.
Corbyn’in 2015 y\u0131l\u0131nda \u0130\u015f\u00e7i Partisi liderli\u011fini ele ge\u00e7irmesiyle geli\u015fen Corbynizm, ilk bak\u0131\u015fta sol-reformist partilerin bu b\u00fcy\u00fcmesine bir istisna gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Britanya’da \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak daha \u00f6nceki sol grupla\u015fma \u00e7abalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, sosyal demokrasinin \u00f6tesindeki radikal solun g\u00f6rece tarihsel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve “tek isimli tek turlu \u00e7o\u011funluk” se\u00e7im sistemi, yeni bir sol-reformist \u00f6rg\u00fct\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na engel oldu. Yine de Corbynizm, bu ba\u011flamda yerle\u015fik bir sosyal demokrat parti, hatta olduk\u00e7a yerle\u015fik bir sa\u011f kanad\u0131 olan bir parti i\u00e7inde radikal soldan gelen meydan okumalar\u0131n genellikle sol-reformizm versiyonlar\u0131 taraf\u0131ndan domine edildi\u011fi daha geni\u015f bir modele uymaktad\u0131r.16
Reformizmin s\u00fcreklili\u011fi
Sol-reformizmin y\u00fckseli\u015fi daha geni\u015f bir meseleyi yans\u0131tmaktad\u0131r ve bu mesele bundan sonras\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Reformizm sorunu, \u00e7e\u015fitli reformist partilerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na ve ihanetlerine ra\u011fmen devam etmektedir. Bunun nedeni, reformizmin \u00f6rg\u00fctlerde somutla\u015fm\u0131\u015f olsa da, temelde bir \u00f6rg\u00fct \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fil, kapitalizm alt\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bilincinin hakim bi\u00e7imlerinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131d\u0131r. Kapitalizm alt\u0131nda ba\u015fka bir toplum bi\u00e7imi tan\u0131mayan ve \u00fczerinde \u00e7ok az ger\u00e7ek kontrolleri varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen kapitalist g\u00fc\u00e7lerin tahakk\u00fcm\u00fcne maruz kalan i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan benimsenen sa\u011fduyu, sistemin mevcut, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde do\u011falla\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imiyle en az\u0131ndan k\u0131smi bir kabul\u00fcn\u00fc i\u00e7erir. \u0130\u015f\u00e7iler genellikle sistemin baz\u0131 y\u00f6nlerini reddederler ve kendi m\u00fccadele deneyimlerine ya da \u00e7evrelerindekiler taraf\u0131ndan kendilerine aktar\u0131lanlara dayanarak bu y\u00f6nlerin sorgulanabilece\u011fini ya da de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini anlarlar. Bu durum, \u0130talyan Marksist Antonio Gramsci taraf\u0131ndan “\u00e7eli\u015fkili bilin\u00e7” olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7eli\u015fkili bir fikirler b\u00fct\u00fcn\u00fcne yol a\u00e7maktad\u0131r.17
Bu da i\u015f\u00e7ilerin kar\u015f\u0131 koyma giri\u015fimlerinin \u00e7o\u011funun sistemi “reforme etme” \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Devrimci durumlarda bile i\u015f\u00e7iler bir gecede reformist bilin\u00e7ten devrimci bilince ge\u00e7mezler. Rus Devrimi (1905) gibi ayaklanmalar ve o zamandan bu yana pek \u00e7ok ayaklanma “reform” talepleriyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Tro\u00e7ki’nin 1917 devrimi tarihinde ifade etti\u011fi gibi, reformist kanallar t\u00fckendik\u00e7e ve devrimciler i\u015f\u00e7i kitlelerini kendi saflar\u0131na \u00e7ekmek i\u00e7in m\u00fcdahale ettik\u00e7e, i\u015f\u00e7iler devrimci fikirlere do\u011fru “ard\u0131\u015f\u0131k yakla\u015fma” s\u00fcreciyle ilerler.18 Bu nedenle devrimciler, i\u015f\u00e7ilerin kendi kolektif \u00e7abalar\u0131yla reformlar\u0131 kazanabileceklerini g\u00f6sterecek devrimin \u00e7ok gerisinde kalan m\u00fccadelelere girmelidir. Ancak bunun tersi durumlarda, reform d\u00fcrt\u00fcs\u00fc \u0130\u015f\u00e7i Partisi gibi \u00f6rg\u00fctler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla “yukar\u0131dan reformlar” getirme \u00e7abalar\u0131na y\u00f6nlendirilebilir.
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131ndaki uzun ayaklanma d\u00f6nemiyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, sistemin reform yapma kapasitesinin ve ana ak\u0131m siyasi liderlerin reform yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme isteklili\u011finin \u00e7ok azald\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur. Bununla birlikte, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde reformist bilincin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi, reformist ak\u0131mlar\u0131n ve \u00f6rg\u00fctlerin reformlar i\u00e7in azalan kapsam alan\u0131na ra\u011fmen kendilerini yeniden olu\u015fturabilecekleri anlam\u0131na gelmektedir.
Soldan se\u00e7im m\u00fcdahalesi \u00e7e\u015fitlilikleri
Devrimci solun, geleneksel sosyal demokrasinin solundaki alan\u0131 tamamen i\u015fgal edecek b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve toplumsal tabandan yoksun oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, se\u00e7im m\u00fccadelesi vermek i\u00e7in reformist i\u015f\u00e7iler, reformist liderler ya da reformist \u00f6rg\u00fctlerle bir t\u00fcr anla\u015fma yapmak \u00e7o\u011fu zaman cazip hale gelmektedir. Bu sadece se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6zg\u00fc bir durum de\u011fildir. Asl\u0131nda, devrimcilerin faaliyetlerinin \u00e7o\u011fu, a\u015fa\u011f\u0131da tart\u0131\u015f\u0131lan “birle\u015fik cephe “nin temelini olu\u015fturan bu t\u00fcr d\u00fczenlemeleri i\u00e7erir. \u00d6rne\u011fin SWP’nin anti-fa\u015fist \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 rutin olarak reformist fig\u00fcrler ve reformist i\u015f\u00e7ilerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ve sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kan kampanyada militan taktikler i\u00e7in bast\u0131rmay\u0131 i\u00e7erir. Ancak, reformistlerin kendilerini en rahat hissettikleri ve en ba\u015far\u0131l\u0131 olma e\u011filiminde olduklar\u0131 alan olan se\u00e7imler ba\u011flam\u0131, ileride g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, \u00f6zel bir zorluk te\u015fkil etmektedir.
Se\u00e7im olu\u015fumlar\u0131 devrimcilerin hakimiyetinde oldu\u011fu s\u00fcrece, yeniden canlanan veya yeniden kurulan reformist g\u00fc\u00e7ler g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u0131\u015f bask\u0131 uygulayarak se\u00e7im olu\u015fumunu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilir veya devrimcileri se\u00e7imcili\u011fe adapte olmaya zorlayabilir. Reformistler taraf\u0131ndan domine edildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu durum g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u00e7 bask\u0131 yarat\u0131r, se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131 elde edilirse genellikle kendi kendini g\u00fc\u00e7lendirir ve yine devrimcileri uyum sa\u011flamaya te\u015fvik eder. Devrimcileri ve reformistleri bir araya getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve ikisinin de bask\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, reformizm genellikle hem i\u00e7 hem de d\u0131\u015f bask\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.
Bu makalenin geri kalan\u0131nda, son on y\u0131llarda devrimcilerin se\u00e7im m\u00fcdahalelerine y\u00f6nelik \u00fc\u00e7 geni\u015f yakla\u015f\u0131m k\u00fcmesi ele al\u0131nacak ve bu bask\u0131lar\u0131n pratikte nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilecektir. Bu k\u00fcmeler \u015funlard\u0131r: (1) devrimcilerin m\u00fcdahale etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a reformist bir y\u00f6nelime sahip olu\u015fumlar; (2) devrimcilerin daha geni\u015f bir reformist se\u00e7im koalisyonu i\u00e7inde devrimcilerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak “\u00f6zel tipte bir birle\u015fik cephe” yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 olu\u015fumlar; (3) reformist ve devrimci \u00f6rg\u00fctler aras\u0131nda ayr\u0131m yapan eski form\u00fcllerin \u00f6tesine ge\u00e7me iddias\u0131nda olan ve devrimcilerin genellikle i\u00e7sel bir hegemonyay\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 “stratejik olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f” olu\u015fumlar.
Reformist partilerdeki devrimciler
Devrimcilerin a\u00e7\u0131k\u00e7a reformist partilere girmesinin Britanya’da uzun bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r.19 \u00d6zellikle \u201cMilitan E\u011filim\u201d, 1960’lardan itibaren \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne girmenin sadece \u00fcye kazanmak i\u00e7in k\u0131sa vadeli bir ara\u00e7 de\u011fil, uzun vadeli bir odak noktas\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirmi\u015ftir.20 Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temelinde, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi d\u00fczeyindeki y\u00fckseli\u015fin i\u015f\u00e7ileri siyasi eylemin gereklili\u011fini g\u00f6rmeye y\u00f6neltece\u011fi fikri yatmaktad\u0131r: “Bir kez siyasi eylem yoluna girdiklerinde, gidebilecekleri tek bir yol vard\u0131r, o da sendikalar taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015f olan \u00f6rg\u00fct\u00fc de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r – kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek amac\u0131yla \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne ge\u00e7mek”.21 Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, sosyalizme ge\u00e7i\u015fin “ekonominin y\u00fczde 80 ila 85’ini kontrol eden 200 tekelin, bankan\u0131n ve sigorta \u015firketinin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in parlamentodan ge\u00e7irilecek bir yasa tasar\u0131s\u0131” yoluyla ba\u015flat\u0131labilece\u011fi fikriyle birle\u015ftirilmi\u015ftir.22 SWP, hem s\u00fcrekli kitlesel m\u00fccadeleye giren i\u015f\u00e7ilerin \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ni ana odak noktas\u0131 haline getirece\u011fi fikrini hem de ekonominin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sosyalizmle e\u015f tutulabilece\u011fini reddetmi\u015ftir.23
Corbyn d\u00f6neminde entrizm bir nevi canlanma ya\u015fad\u0131; birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck devrimci sosyalist grup \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne girerken, halihaz\u0131rda \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nde olanlar da Corbynistleri kendilerine \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ancak Corbynizm’in ard\u0131ndan \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden ciddi bir \u00f6rg\u00fctl\u00fc kopu\u015f ya\u015fanmad\u0131. Bu gruplar\u0131n hi\u00e7biri, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne girerkenki hedefleri ve elde ettikleri k\u00fc\u00e7\u00fck kazan\u0131mlar ne olursa olsun, devrimci siyasete kazan\u0131lm\u0131\u015f Corbynistlerden olu\u015fan kitlesel bir takip\u00e7i kitlesiyle ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131.
Bu \u0130ngiliz deneyimlerinden daha ilgin\u00e7 olan\u0131, geleneksel sosyal demokrasinin solundaki reformist \u00f6rg\u00fctler i\u00e7indeki devrimcilerin deneyimleridir. Burada \u00fc\u00e7 \u00f6nemli \u00f6rnek ele al\u0131nmaktad\u0131r: Yunanistan’da Syriza, \u0130spanya’da Podemos ve Almanya’da Die Linke, her biri 2008-9 ekonomik krizinden sonraki d\u00f6nemde artan bir destek elde etti.24 Her biri, siyasetin devam eden kutupla\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda, sol-reformist olu\u015fumlar\u0131n son derece h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00f6ne \u00e7\u0131kabilece\u011fini, ancak ayn\u0131 zamanda iktidara yakla\u015fmaya veya iktidar\u0131 elde etmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda kendilerini sert bir \u015fekilde test edilmi\u015f bulabileceklerini g\u00f6stermektedir. Bu onlar\u0131n reformist do\u011fas\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r: iddialar\u0131 ne olursa olsun, e\u011filimleri sistematik olarak kitlesel parlamento d\u0131\u015f\u0131 faaliyetlere y\u00f6nelik istekleri, s\u00fcrekli se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131na ve kapitalist devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla reformlar kazanma giri\u015fimine tabi k\u0131lmakt\u0131r. Bu \u00f6rg\u00fctlerin liderleri, bazen a\u00e7\u0131k\u00e7a, kapitalizmin reform yapma kapasitesinin olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu ko\u015fullarda sosyal demokrasiyi mevcut partilerden daha sol bir temelde yeniden in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.25
Syriza bunun en a\u00e7\u0131k \u00f6rne\u011fidir. Syriza 2004 y\u0131l\u0131nda, merkezinde Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi’nin iki kanad\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan Synaspismos’un bulundu\u011fu, halihaz\u0131rda var olan gruplar\u0131n bir koalisyonu olarak kuruldu.26 2010’dan itibaren patlak veren Avro B\u00f6lgesi krizi ve ard\u0131ndan gelen yo\u011fun s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, 2009’dan beri iktidarda olan eski sosyal demokrat olu\u015fum PASOK’u yerle bir etti ve Syriza’n\u0131n deste\u011fini geni\u015fletmesi i\u00e7in bir alan yaratt\u0131. Nihayetinde 2015’te Syriza’dan Al\u00e9xis Ts\u00edpras, sosyal-demokrat ana ak\u0131m\u0131n solundaki bir partiden bir Bat\u0131 Avrupa \u00fclkesinin liderli\u011fini kazanan ilk isim olacakt\u0131. Ancak Yunan sermayesinin ve Avrupa kapitalizminin daha geni\u015f kurumlar\u0131n\u0131n -Avrupa Komisyonu ve Avrupa Merkez Bankas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla- bask\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Ts\u00edpras teslim oldu. Yunanistan’\u0131n kredit\u00f6rleri taraf\u0131ndan talep edilen kurtarma program\u0131n\u0131 dayatmas\u0131, partisinin solunda tepkilere yol a\u00e7t\u0131.27
Syriza, Enternasyonalist \u0130\u015f\u00e7i Solu (DEA) da dahil olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da a\u015f\u0131r\u0131 sol ak\u0131m i\u00e7eriyordu; \u0394\u03b9\u03b5\u03b8\u03bd\u03b9\u03c3\u03c4\u03b9\u03ba\u03ae \u0395\u03c1\u03b3\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03ae \u0391\u03c1\u03b9\u03c3\u03c4\u03b5\u03c1\u03ac), SWP’nin Yunanistan’daki karde\u015f grubu Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden (SEK; \u03a3\u03bf\u03c3\u03b9\u03b1\u03bb\u03b9\u03c3\u03c4\u03b9\u03ba\u03cc \u0395\u03c1\u03b3\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03cc \u039a\u03cc\u03bc\u03bc\u03b1) k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcnme. DEA liderleri, SEK ve kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anti-kapitalist koalisyon Antarsya’n\u0131n di\u011fer par\u00e7alar\u0131 da dahil olmak \u00fczere Syriza \u00e7er\u00e7evesi d\u0131\u015f\u0131nda faaliyet g\u00f6sterenleri sekterlikle su\u00e7lad\u0131. Syriza’n\u0131n 2015’te iktidara gelmesinden \u00f6nce DEA, “sosyalist kopu\u015fa do\u011fru bir ge\u00e7i\u015f ad\u0131m\u0131 olarak” i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6zlemlerini destekleyen bir talepler program\u0131 ile “sol h\u00fck\u00fcmet” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feyi savunuyordu.28 Ts\u00edpras’\u0131n zaferinden hemen sonra, iddialar\u0131n\u0131 bir bildiri ile yay\u0131nlad\u0131:
Bu yeni ko\u015fullarda Syriza’n\u0131n bir siyasi parti olarak rol\u00fc vazge\u00e7ilmezdir. Parti genelinde kolektif kat\u0131l\u0131m ve demokrasi ile \u00f6rg\u00fctsel organlar\u0131n\u0131n ve \u00fcyeli\u011fin i\u015fleyi\u015fi, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 bir ekstra de\u011fil, Syriza’n\u0131n nihai zaferi ve t\u00fcm solun ve halk\u0131m\u0131z\u0131n nihai zaferi i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015fuldur.29
Syriza i\u00e7indeki bir ba\u015fka Marksist, Stathis Kouvelakis, DEA gibi gruplar\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Sol Platform’un bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 tarif etti. Platform “h\u00fck\u00fcmet g\u00fcc\u00fcne eri\u015fme ihtimalini toplumsal seferberli\u011fi tetikleyecek bir ara\u00e7” olarak g\u00f6r\u00fcyordu. H\u00fck\u00fcmet pozisyonu al\u0131p almama kararlar\u0131n\u0131n, gelecek Syriza y\u00f6netiminin \u00e7izgisine ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6zlerine ekledi. Kouvelakis “iktidar\u0131 se\u00e7imler yoluyla ele ge\u00e7irme, ancak bunu toplumsal seferberliklerle birle\u015ftirme” ve “devlete d\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lan isyanc\u0131 bir sald\u0131r\u0131 olarak ikili iktidar kavram\u0131ndan kopma, \u00e7\u00fcnk\u00fc devletin hem i\u00e7eriden hem d\u0131\u015far\u0131dan, hem yukar\u0131dan hem de a\u015fa\u011f\u0131dan ele ge\u00e7irilmesi gerekir” pozisyonunu destekledi.30
Sonu\u00e7ta b\u00f6yle bir \u015fey ger\u00e7ekle\u015fmedi. Syriza i\u00e7indeki a\u015f\u0131r\u0131 solun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, Syriza’n\u0131n teslimiyetinin ard\u0131ndan partiden kopmak zorunda kald\u0131 ve Halk Birli\u011fi ad\u0131nda yeni bir grup kurdu. Bu grup Ts\u00edpras’\u0131n teslimiyetinden birka\u00e7 ay sonra yap\u0131lan se\u00e7imlerde 25 milletvekilini kaybetti. Kendilerini sol-reformist bir partinin temsilcileri olarak sunan devrimcilerin ba\u015far\u0131s\u0131, bu olu\u015fumun d\u0131\u015f\u0131nda -yeni ve daha da sol-reformist bir parti kurduklar\u0131nda bile- mutlaka ba\u015far\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmez.
Ts\u00edpras’\u0131n y\u00f6r\u00fcngesi ve bunun \u00f6rg\u00fct\u00fcndeki devrimciler i\u00e7in yarataca\u011f\u0131 zorluklar s\u00fcrpriz olmamal\u0131yd\u0131.31 Syriza’n\u0131n parlamentodaki ana muhalefet partisi haline geldi\u011fi 2012 y\u0131l\u0131nda sorunlar zaten ortadayd\u0131. Ba\u015far\u0131, liderli\u011fin \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen projenin sol-reformist karakterini peki\u015ftirdi ve bir parti s\u00f6zc\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a “Y\u00fczde 4 oyumuz varken konu\u015ftu\u011fumuz gibi \u015fimdi y\u00fczde 27 oyumuz varken konu\u015famay\u0131z” dedi.32 Olas\u0131 bir Syriza zaferinin halk hareketleri ba\u011flam\u0131nda Avro B\u00f6lgesi’nden olas\u0131 bir kopu\u015f i\u00e7in zemin yarataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen Kouvelakis ve Costas Lapavitsas’\u0131n form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 yorumlayan Alex Callinicos o d\u00f6nemde \u015funlar\u0131 kaydetti
G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re m\u00fccadelenin mant\u0131\u011f\u0131 bir Syriza h\u00fck\u00fcmetini do\u011fru y\u00f6ne sevk edecektir… Syriza’n\u0131n… kemer s\u0131kmaya kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler almas\u0131 i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131dan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bask\u0131ya ihtiyac\u0131 olacakt\u0131r… Ancak m\u00fccadeleler… \u00f6ylesine ortaya \u00e7\u0131kmazlar: \u00f6rg\u00fctl\u00fc siyasi akt\u00f6rlerin bilin\u00e7li eylemlili\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.33
Syriza i\u00e7inde, parlamenter demokrasi yap\u0131lar\u0131 i\u00e7inde g\u00f6reve talip olmaya odaklanan reformist bir yakla\u015f\u0131m\u0131n hakim olmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fct i\u00e7indeki solun net ve tutarl\u0131 bir alternatif ortaya koyamamas\u0131, a\u015f\u0131lamayacak kadar b\u00fcy\u00fck engeller olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Syriza’ya ba\u011fl\u0131l\u0131k, pratikte, a\u015f\u0131r\u0131 solun “ba\u011f\u0131ms\u0131z eylem kapasitesini” muazzam \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131s\u0131tlayacakt\u0131.34
Podemos da benzer bir uyar\u0131c\u0131 \u00f6yk\u00fc sunuyor. \u00d6rg\u00fct 2014 y\u0131l\u0131nda iki siyaset bilimci, Pablo Iglesias ve \u00cd\u00f1igo Errej\u00f3n taraf\u0131ndan kuruldu. Syriza’n\u0131nki gibi h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015fi, Avro B\u00f6lgesi krizinin ard\u0131ndan \u0130spanyol devletindeki yo\u011fun toplumsal m\u00fccadelelerin bir ifadesi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, 2011 y\u0131l\u0131nda “indignados” hareketi taraf\u0131ndan \u00fclkenin t\u00fcm siyasi d\u00fczeninin reddedilmesi anlam\u0131na gelen kitlesel meydan i\u015fgalleri bi\u00e7imini ald\u0131. Ernesto Laclau ve Chantal Mouffe’un post-Marksist fikirlerinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenen Podemos, Mouffe’un “sol pop\u00fclizm” dedi\u011fi \u015feyi savundu. Podemos liderlerinin “la casta” (“kast”) olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 ve elitlerin \u00f6tesine ge\u00e7erek mevcut sol partileri de kapsayan heterojen halk hareketlerini harekete ge\u00e7irmeyi ama\u00e7l\u0131yordu.35 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir grup olan Antikapitalistler, Podemos’un kurulu\u015fu s\u0131ras\u0131nda onu “vatanda\u015flar\u0131n \u00f6fkesinin ifade edildi\u011fi bir ara\u00e7” ve “General Francisco Franco’nun diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden ve neoliberal ve oligar\u015fik kapitalizmin 40 y\u0131ll\u0131k sald\u0131r\u0131s\u0131ndan miras kalan sefaletleri k\u00f6k\u00fcnden k\u0131rmak i\u00e7in e\u015fsiz bir f\u0131rsat” olarak g\u00f6rerek Podemos’ta erken d\u00f6nemlerden itibaren bir rol oynad\u0131.36
Ancak a\u015fa\u011f\u0131dan gelen m\u00fccadele gerilerken, Podemos se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131na giderek daha ac\u0131mas\u0131z bir \u015fekilde odaklanacak ve ayn\u0131 zamanda i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rarak daha \u00f6nce \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi gev\u015fek “\u00e7evrelerden” uzakla\u015f\u0131p merkezi bir liderli\u011fe do\u011fru y\u00f6nelecektir.37 Bu durum liderli\u011fin partiyi sa\u011fa kayd\u0131rmas\u0131na, \u00f6rne\u011fin iki sosyal demokrat\u0131n art\u0131k \u0130spanyol kapitalizminden radikal bir kopu\u015ftan ziyade “k\u0131sa vadeli pragmatik \u00f6nerilere” odaklanan ekonomik program\u0131n\u0131 haz\u0131rlamas\u0131na izin verdi.38 2016 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Iglesias “i\u015fler kurumlardan de\u011fi\u015fiyor… A\u015f\u0131r\u0131 solda oldu\u011fumuz zamanlarda s\u00f6yledi\u011fimiz, i\u015flerin kurumlarda de\u011fil sokakta de\u011fi\u015fti\u011fi aptall\u0131\u011f\u0131 bir yalan” diyebiliyordu.39 Politikadaki de\u011fi\u015fim i\u015fe yaramad\u0131. M\u00fccadelenin azalmas\u0131 ve Avro B\u00f6lgesi krizinin gerilemesiyle \u00fclke ekonomisinin yeniden istikrara kavu\u015fmas\u0131, partinin oy oran\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayarak onu geleneksel sola daha s\u0131k\u0131 sar\u0131lmaya itti. Bu durum ba\u015flang\u0131\u00e7ta Kom\u00fcnist Parti liderli\u011findeki Birle\u015fik Sol ve di\u011fer \u00e7e\u015fitli sol partilerle bir se\u00e7im koalisyonu kurulmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Ard\u0131ndan 2017’de Iglesias, eski m\u00fcttefiki Errej\u00f3n’u kenara iterek ve Keynes\u00e7ili\u011fi ve sosyal demokrasiyi \u00e7ok daha az belirsiz bir \u015fekilde benimseyerek daha da sa\u011fa kaymay\u0131 ba\u015fard\u0131.40 2019’a gelindi\u011finde Iglesias, \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck sosyal demokrat g\u00fcc\u00fc olan Sosyalist Parti (Partido Socialista Obrero Espa\u00f1ol) ile “ilerici bir koalisyonu” savunuyordu. Bu koalisyon 2020 ba\u015flar\u0131nda g\u00f6reve geldi. B\u00f6ylece Podemos, daha \u00f6nce destek\u00e7ilerine “kast\u0131n” bir par\u00e7as\u0131 olarak k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyi \u00f6\u011fretti\u011fi bir partiyle birlikte h\u00fck\u00fcmetteydi.
Bu, Antikapitalistler grubu i\u00e7in barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran son damla oldu. Grup \u015fu ifadelerle ayr\u0131ld\u0131: “Yine bir sol proje, k\u0131sa vadede kendini ehven-i \u015fer mant\u0131\u011f\u0131na tabi k\u0131l\u0131yor, bakanlar kurulunda yetersiz ve belirleyici olmayan bir etki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda politikalar\u0131ndan vazge\u00e7iyor. H\u00fck\u00fcmet propagandas\u0131na ra\u011fmen, koalisyonun politikalar\u0131 ortodoks ekonomik \u00e7er\u00e7eveden kopmuyor”.41 Iglesias taraf\u0131ndan Twitter’da yay\u0131nlanan bir videoda Iglesias, Anticapitalistas lideri Teresa Rodr\u00edguez ile birlikte “bilin\u00e7li bir ayr\u0131l\u0131k” ilan ederken g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.42 Aral\u0131k 2021 tarihli Anticapitalistas b\u00fclteninin olduk\u00e7a kasvetli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6rg\u00fct\u00fcn nas\u0131l yeniden y\u00f6nlendi\u011fini yans\u0131t\u0131yordu:
Bir \u00f6nceki d\u00f6nemin (yani Avro B\u00f6lgesi krizi ve Podemos’un y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemi) yenilgisine ra\u011fmen, \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz baz\u0131 \u00f6nemli “g\u00f6receli” ilerlemeler kaydetti… On y\u0131llard\u0131r ilk kez, k\u00fc\u00e7\u00fck bir anti-kapitalist \u00f6rg\u00fct belirli bir kamusal varl\u0131k elde etti, daha \u00f6nce sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sekt\u00f6rlerle ba\u011flant\u0131lar kurdu ve b\u00f6lgesel olarak geni\u015fleyen bir kadroyu sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131… Zay\u0131fl\u0131klar\u0131m\u0131z da ortada. Medyada g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi sunmakta giderek daha fazla g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyoruz ve kadro a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n yenilenmesi ve yeniden etkinle\u015ftirilmesi gerekiyor.43
Podemos ve Syriza’n\u0131n aksine Almanya’daki Die Linke (“Sol”) ulusal d\u00fczeyde h\u00fck\u00fcmet g\u00fcc\u00fcne ula\u015famad\u0131. Parti 2007 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu Almanya’daki eski Stalinist devlet partisinin y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan Demokratik Sosyalizm Partisi (PDS; Partei des Demokratischen Sozialismus) ile Se\u00e7im Alternatifi-\u0130\u015f ve Sosyal Adalet (WASG; Wahlalternative Arbeit und Soziale Gerechtigkeit) adl\u0131 bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn birle\u015fmesiyle kuruldu. WASG, Almanya’n\u0131n ana ak\u0131m sol partisi Sosyal Demokrat Parti’nin (SPD; Sozialdemokratische Partei Deutschlands) Ye\u015filler Partisi ile birlikte SPD liderli\u011findeki koalisyon h\u00fck\u00fcmetinden duyulan hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda kopmas\u0131yla kuruldu. SPD’den ayr\u0131lanlar aras\u0131nda eski bir parti ba\u015fkan\u0131 ve koalisyon h\u00fck\u00fcmetinde k\u0131sa bir s\u00fcre maliye bakanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f olan Oskar Lafontaine de bulunuyordu. WASG ayr\u0131ca SWP’nin karde\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fc Linksruck (“Sola D\u00f6n\u00fc\u015f”) \u00fcyeleri de dahil olmak \u00fczere bir grup anti-kapitalist aktivisti de b\u00fcnyesine katt\u0131.
Kurulu\u015fundan birka\u00e7 ay sonra Die Linke 70.000 \u00fcyeye ula\u015farak Almanya’n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck partisi haline geldi ve k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde anketlerde y\u00fczde 11 ila 14 aras\u0131nda oy ald\u0131. Ba\u015f\u0131ndan beri parti i\u00e7inde gerilimler vard\u0131; sol kanat sosyal demokratlar ve sendikac\u0131lar eski Bat\u0131 Almanya’da bask\u0131nken, PDS ile ili\u015fkili olanlar \u00e7ok say\u0131da meclis \u00fcyesine sahip olduklar\u0131 Do\u011fu’da etkindi. PDS, Do\u011fu Almanya’n\u0131n Kom\u00fcnist ge\u00e7mi\u015finden miras kalan “yukar\u0131dan sosyalizm” bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 toplum siyasetiyle birle\u015ftirmi\u015fti.44 PDS, Berlin federal eyaletinde bir koalisyon h\u00fck\u00fcmetindeydi ve sosyal demokrasiyle i\u015fbirli\u011fi modeline devam edecekti, meclis \u00fcyeleri kesintilerin ve i\u015f\u00e7ilere y\u00f6nelik di\u011fer sald\u0131r\u0131lar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 kabul etti\u011finde Die Linke’nin sol kimli\u011fini zedeleyecekti. Eski WASG liderlerinin bir\u00e7o\u011fu, sol ve sosyal demokrat temelde bir h\u00fck\u00fcmet kuruldu\u011fu s\u00fcrece, ulusal d\u00fczeyde daha geni\u015f sol ile koalisyona da a\u00e7\u0131k kald\u0131.
Bu sorunlara ra\u011fmen devrimci solun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ba\u015f\u0131ndan itibaren Die Linke’ye kat\u0131ld\u0131. Linksruck, Die Linke i\u00e7inde, ad\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 Marx21 dergisi etraf\u0131nda yeni bir ak\u0131m yarat\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu. Marx21 resmi olarak Uluslararas\u0131 Sosyalist Ak\u0131m’\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildi ve liderli\u011fi Uluslararas\u0131 Sosyalist gelene\u011fin d\u0131\u015f\u0131ndan fig\u00fcrler i\u00e7eriyordu. Geriye d\u00f6n\u00fcp bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu, 2000’lerin ortalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan anti-kapitalist hareketin te\u015fvik etti\u011fi birlik ruhunu yans\u0131tan anla\u015f\u0131labilir bir hata olsa da muhtemelen bir hatayd\u0131. Sendika b\u00fcrokrasisinin rol\u00fc ve Stalinizmin do\u011fas\u0131 gibi kilit konulardaki belirsizlik, daha geni\u015f reformist \u00f6rg\u00fct i\u00e7inde net bir devrimci perspektifin olu\u015fmas\u0131n\u0131 engelledi.
Die Linke \u00e7er\u00e7evesinde faaliyet g\u00f6stermenin ba\u015fka sonu\u00e7lar\u0131 da oldu. Marx21 kendi inisiyatiflerini almaya odaklanmak yerine, devrimcilerin faaliyetlerinin \u00e7o\u011fu Die Linke’nin yap\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye y\u00f6nlendirildi. \u0130nisiyatiflere deste\u011fin bu yap\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde sa\u011flanabilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunun avantajlar\u0131 vard\u0131, ancak tutarl\u0131 bir liderli\u011fe sahip etkili devrimci gruplar\u0131n karakteristik \u00f6zelli\u011fi olan keskin, m\u00fcdahaleci yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7o\u011fu zaman engelledi. Yine de Die Linke ba\u015flang\u0131\u00e7ta devrimciler i\u00e7in elveri\u015fli bir ortam sa\u011flad\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 sol \u00e7evresinde b\u00fcy\u00fck bir kitleyi kendine \u00e7ekti. Marx21 \u00fcyeleri, Marx21’in tart\u0131\u015fmalara kat\u0131labilece\u011fi ve destek\u00e7i toplayabilece\u011fi canl\u0131 bir siyasi k\u00fclt\u00fcre sahip olan Die Linke’nin bir par\u00e7as\u0131 olarak parlamentoda sandalye elde etti.
2017 federal se\u00e7imlerine kadar Die Linke se\u00e7imlerde iyi bir performans sergiledi ve genellikle ulusal oylar\u0131n yakla\u015f\u0131k onda birini kazand\u0131. Ancak 2021 se\u00e7imlerinde i\u015fler dramatik bir \u015fekilde de\u011fi\u015fti ve partinin oylar\u0131 yar\u0131 yar\u0131ya azalarak y\u00fczde 5’in alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc ve 69 milletvekilinden 30’unu kaybetmesine neden oldu. O zamana kadar hem merkez sa\u011f hem de merkez sol partilere verilen destek azalmaktayd\u0131. Bu durum Angela Merkel’in ba\u015fbakanl\u0131ktan ayr\u0131lmas\u0131 ve merkez sa\u011fdaki haleflerinin halk\u0131n deste\u011fini kazanamamas\u0131yla de\u011fi\u015fti. Bu ba\u011flamda SPD oylar\u0131n\u0131 maksimize etmek i\u00e7in sola kaymas\u0131 gerekti\u011fini fark etti ve 2021 se\u00e7imleri yakla\u015f\u0131rken Ye\u015filler ile birlikte deste\u011finde ani bir y\u00fckseli\u015f ya\u015fad\u0131. Ana ak\u0131m sosyal demokrasinin s\u0131n\u0131rl\u0131 canlanmas\u0131 sol reformistleri s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.
Ayn\u0131 zamanda, Almanya i\u00e7in Alternatif’in (AfD; Alternative f\u00fcr Deutschland) y\u00fckseli\u015fiyle birlikte Alman siyasetinde radikal sa\u011f g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu ikiz bask\u0131lar Die Linke liderlerini de etkiledi. Partiyi m\u00fcesses nizama kar\u015f\u0131 radikal bir alternatif olarak sunmak yerine, liderlerinin \u00e7o\u011fu ana ak\u0131m sol ile bir K\u0131rm\u0131z\u0131-K\u0131rm\u0131z\u0131-Ye\u015fil koalisyonu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na tak\u0131ld\u0131 ve b\u00f6ylece Die Linke’nin sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6netmeye istekli oldu\u011funu vurgulamaya hevesli hale geldi. Ancak bu kendi kendini yenilgiye u\u011frat\u0131yordu. SPD’nin hakim oldu\u011fu bir h\u00fck\u00fcmete yol a\u00e7acaksa neden Die Linke’ye oy verilsin ki? Destek\u00e7iler Die Linke’yi daha g\u00fcvenilir reformist alternatifler i\u00e7in terk etti; 1,4 milyon oy SPD ve Ye\u015filler’e kayd\u0131.45 Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, Die Linke’nin en \u00f6nde gelen lideri Sahra Wagenknecht’in partinin m\u00fcesses nizama meydan okumas\u0131n\u0131 canland\u0131rmak \u00fczere yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan bir giri\u015fimle \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve milliyet\u00e7ili\u011fe uyum sa\u011flama \u00e7abalar\u0131 partiye zarar verdi.46 Wagenknecht, AfD’nin 2017’deki ilk se\u00e7im at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131, solun \u00f6zellikle g\u00f6\u00e7 konusunda i\u015f\u00e7ilerin kayg\u0131lar\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak tan\u0131mlad\u0131. Bu konuda sa\u011fa kay\u0131\u015f\u0131n “ger\u00e7ek\u00e7i bir sol siyaset” ile birle\u015ftirilmesini \u00f6nerdi.47 Wagenknecht’in fraksiyonu Die Linke’nin Haziran 2022’deki kongresinde parti y\u00f6netiminde temsil edilmeyi ba\u015faramad\u0131, ancak \u00f6rg\u00fcte y\u00f6nelik ele\u015ftirilerini kamuoyuna sunmaya devam etti. Buna Ukrayna’daki sava\u015f ve Almanya’n\u0131n silah sevkiyat\u0131 ile ilgili sert tart\u0131\u015fmalar da eklendi.
Bu durum Marx21 ak\u0131m\u0131 gibi devrimcileri nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu? Marx21’in uzun vadeli perspektifi, teorisyenlerinden biri olan Volkhard Mosler taraf\u0131ndan WASG ile PDS’yi birle\u015ftirme g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda dile getirildi. Mosler’e Berlin’deki PDS \u00fcyelerinin kesintiler ve \u00f6zelle\u015ftirmeler i\u00e7in bast\u0131rmas\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fi soruldu:
Biraz zaman alacak tarihi bir s\u00fcrecin ba\u015f\u0131nday\u0131z ve insanlar m\u00fccadele ederek \u00f6\u011frenecekler ve ortak deneyimin birlikte yorumlanabilece\u011fi bir eve ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u0130\u015fte bu y\u00fczden b\u00fcy\u00fck bir koalisyon partisine ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u015eimdi Berlin meselesinde b\u00f6l\u00fcnmek, Antonie Pannekoek gibi solcular\u0131n 1910’da Hollanda’da Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden 500 ki\u015fiyi \u00e7\u0131kar\u0131p 35.000 ki\u015fiyi sa\u011fda b\u0131rakarak yapt\u0131klar\u0131 hatay\u0131 yapmakt\u0131r. Rosa Luxemburg, Spartak\u00fcs Birli\u011fi’ni Ba\u011f\u0131ms\u0131z Sosyal Demokratlar i\u00e7inde tutarak farkl\u0131 ve do\u011fru bir pozisyon ald\u0131 ve kitlelerle birlikte deneyimden ge\u00e7memiz ve s\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda kalmamam\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6yledi.48
Bu benzetme ne kadar faydal\u0131? Ba\u011f\u0131ms\u0131z Sosyal Demokrat Parti (USPD; Unabh\u00e4ngige Sozialdemokratische Partei Deutschlands) 1918 Alman Devrimi \u00f6ncesinde SPD’den ihra\u00e7 edilen merkezci bir kitle \u00f6rg\u00fct\u00fcyd\u00fc.49 \u00dclke devrimle \u00e7alkalan\u0131rken, Luxemburg’un ba\u015flang\u0131\u00e7ta USPD’nin bir par\u00e7as\u0131 olan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck Spartak\u00fcs Birli\u011fi b\u00fcy\u00fck g\u00f6sterilere \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebildi ve ger\u00e7ek i\u015f\u00e7i ve asker konseylerinin sesini duyurabildi. Bu ba\u011flamda, Spartakusbund 1918’in sonunda USPD’den ayr\u0131larak Alman Kom\u00fcnist Partisi’nin kurulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu. Bundan sonra, kar\u015f\u0131-devrimci bir SPD h\u00fck\u00fcmeti ba\u011flam\u0131nda, USPD’nin boyutu b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve bunu yaparken daha da radikalle\u015fti. Aral\u0131k 1920’de merkezci parti b\u00f6l\u00fcnd\u00fc ve \u00fcyelerinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131, Lenin ve Tro\u00e7ki gibi Sovyet liderleri taraf\u0131ndan kurulan Kom\u00fcnist Enternasyonal’e kat\u0131lmak i\u00e7in gerekli kriterleri yerine getirmek amac\u0131yla Kom\u00fcnist Parti ile birle\u015fti.50 Bu kitlesel Kom\u00fcnist Parti ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda Luxemburg \u00e7oktan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc; h\u00fck\u00fcmet devrimci i\u015f\u00e7ileri, k\u00fc\u00e7\u00fck ve deneyimsiz Kom\u00fcnist grubunun ne \u00f6nleyebilece\u011fi ne de d\u00fczenli bir geri \u00e7ekilmeye y\u00f6nlendirebilece\u011fi erken bir ayaklanmaya k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131nda Rosa \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.51
Tarihsel do\u011fruluk meseleleri bir yana, bu benzetme olduk\u00e7a zorlama bir benzetmedir. Die Linke, devrimci bir i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda SPD’den kopmad\u0131; radikalle\u015fme s\u00fcrecinde politikalar\u0131 USPD’nin olduk\u00e7a sa\u011f\u0131ndayd\u0131, merkezci olmaktan ziyade reformistti. Marx21’in \u00fcyelerinin, projelerinin uygun ko\u015fullar alt\u0131nda Die Linke’den koparak insanlar\u0131 yeni bir devrimci olu\u015fuma y\u00f6nlendirmek oldu\u011fu fikrine tam olarak ikna olup olmad\u0131klar\u0131 da belirsizdir. Zaten b\u00f6yle bir durum hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ekle\u015fmedi ve \u015fimdi Die Linke derin bir kriz ya\u015f\u0131yor. 2023’\u00fcn ba\u015flar\u0131nda Marx21 de i\u00e7 tart\u0131\u015fmalarla bo\u011fu\u015fuyordu ve liderli\u011finin bir k\u0131sm\u0131 sendika b\u00fcrokrasisinin baz\u0131 kesimlerine nas\u0131l yakla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu yans\u0131t\u0131yordu.52 Marx21 a\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan tart\u0131\u015fmalardan ne \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz, ancak bunun geni\u015flemi\u015f bir devrimci parti olmas\u0131 pek olas\u0131 de\u011fil.
“\u00d6zel bir t\u00fcr birle\u015fik cephe”
SWP’nin Britanya’daki se\u00e7im projeleriyle en yo\u011fun \u015fekilde me\u015fgul oldu\u011fu d\u00f6nemde, 2000’den 2008’e kadar, benimsenen teorik \u00e7er\u00e7eve “\u00f6zel tipte bir birle\u015fik cephe” idi.53 Bu, o d\u00f6nemde, \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde tan\u0131mlanan t\u00fcrden sorunlardan ka\u00e7\u0131n\u0131labilece\u011fi umuduyla, a\u00e7\u0131k\u00e7a reformist bir y\u00f6nelime sahip daha geni\u015f bir olu\u015fum i\u00e7inde devrimci partinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruman\u0131n bir yolu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.
Birle\u015fik cephe takti\u011fi, Rus Devrimi’nin ard\u0131ndan Tro\u00e7ki, Lenin ve ortak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunu 1919’da kurduklar\u0131 Kom\u00fcnist Enternasyonal arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla savundular. Tro\u00e7ki, \u00f6ncelikle yeni kurulan Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi’ne y\u00f6nelik yorumlar\u0131nda, sosyal demokrasiden ba\u015far\u0131yla koptuktan sonra devrimcilerin “Kom\u00fcnist ve Kom\u00fcnist olmayan (Sosyal Demokrat dahil) i\u015f\u00e7i kitleleri aras\u0131nda her an ortak ve e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc eylemin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in \u00f6rg\u00fctsel yollar aramalar\u0131” gerekti\u011fini savunmu\u015ftur.54 Tro\u00e7ki, ortaya \u00e7\u0131kan birle\u015fik cephenin sadece reformist i\u015f\u00e7ileri mi kapsamas\u0131 gerekti\u011fi yoksa reformist liderleri de i\u00e7ermesi gerekti\u011fi sorusuna da yan\u0131t vermi\u015ftir:
E\u011fer emek\u00e7i kitleleri sadece kendi bayra\u011f\u0131m\u0131z ya da pratik acil sloganlar\u0131m\u0131z etraf\u0131nda birle\u015ftirebilseydik ve ister parti ister sendika olsun reformist \u00f6rg\u00fctleri es ge\u00e7ebilseydik, bu elbette d\u00fcnyadaki en iyi \u015fey olurdu. Ancak o zaman birle\u015fik cephe sorunu bug\u00fcnk\u00fc haliyle var olmazd\u0131. Sorun \u015furadan kaynaklan\u0131yor: i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli baz\u0131 kesimleri reformist \u00f6rg\u00fctlere \u00fcye ya da onlar\u0131 destekliyor. Mevcut deneyimleri, reformist \u00f6rg\u00fctlerden kopup bize kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in hala yetersiz.55
Bu yakla\u015f\u0131m reformist liderler i\u00e7in bir ikilem olu\u015fturmaktad\u0131r: “Reformistler kitle hareketinin devrimci potansiyelinden korkarlar; en sevdikleri alan parlamento k\u00fcrs\u00fcs\u00fc, sendika b\u00fcrolar\u0131, arabulucu kurullar ve bakanl\u0131k \u00f6n odalar\u0131d\u0131r”.56 Bu durum devrimcileri avantajl\u0131 konuma getirecektir. E\u011fer reformist liderler devrimcilerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 reddederlerse, i\u015f\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunmaktaki ciddiyetsizlikleri ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u00d6te yandan, birlik \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 kabul ederlerse, bu liderlere bakan reformist i\u015f\u00e7ileri devrimcilerle \u00f6rg\u00fctsel bir ili\u015fki i\u00e7ine \u00e7ekme potansiyeli yaratabilir. O zaman devrimciler, ortak m\u00fccadelelerine dayanarak, bu i\u015f\u00e7ilere kendi fikir ve taktiklerinin reformist liderlerinkinden \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu kan\u0131tlayabilirler. Son olarak Tro\u00e7ki \u015fu uyar\u0131da bulunmu\u015ftur:
Ele\u015ftiri ve ajitasyon \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0131s\u0131tlayan her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rg\u00fctsel anla\u015fma bizim i\u00e7in kesinlikle kabul edilemez… Geni\u015f kitleler, di\u011ferlerinden daha iyi m\u00fccadele etti\u011fimizi, di\u011ferlerinden daha net g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc ve daha c\u00fcretkar ve kararl\u0131 oldu\u011fumuzu tam da m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda deneyimlerinden \u00f6\u011frenmelidir.57
Bu yakla\u015f\u0131m daha sonra Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan Almanya’da fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele \u00fczerine yaz\u0131lar\u0131nda genelle\u015ftirilecektir.58 Birle\u015fik cephe, sava\u015f sonras\u0131 Britanya’da devrimci solun en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan ikisi olan Nazi Kar\u015f\u0131t\u0131 Birlik ve Sava\u015f\u0131 Durdurun Koalisyonu da dahil olmak \u00fczere SWP’nin faaliyetlerinin \u00e7o\u011funun temelini olu\u015fturmu\u015ftur.
B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131 se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na uyarlaman\u0131n bir\u00e7ok potansiyel avantaj\u0131 vard\u0131. SWP’nin 2000’li y\u0131llardaki se\u00e7im m\u00fcdahalelerinin amac\u0131, kritik anlarda s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini engelleyen ve kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan Labourism’in i\u015f\u00e7iler \u00fczerindeki tarihsel etkisini k\u0131rmakt\u0131. Labourism’in par\u00e7alanmas\u0131 nihayetinde devrimcilerin \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 daha b\u00fcy\u00fck bir radikal sol olu\u015fumun yarat\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanabilirdi. Ancak bu durumun basit\u00e7e Labourism sorununu yeni bir bi\u00e7imde yeniden \u00fcretmemesi i\u00e7in, bu s\u00fcre\u00e7ten daha b\u00fcy\u00fck ve daha iyi konumlanm\u0131\u015f bir devrimci solun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekecekti. Dolay\u0131s\u0131yla bu yeni olu\u015fumlar\u0131n dinami\u011finde sadece birle\u015fmeler de\u011fil b\u00f6l\u00fcnmeler de yer al\u0131yordu. Devrimcilerin ba\u011f\u0131ms\u0131z tart\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fctlenme kapasitelerinin korunmas\u0131 bu perspektifi daha inand\u0131r\u0131c\u0131 k\u0131l\u0131yordu.
\u0130kinci bir avantaj, se\u00e7im arenas\u0131n\u0131n devrimci sosyalistlerin faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi alanlardan yaln\u0131zca biri oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini yans\u0131t\u0131yordu; ger\u00e7ekten de, \u00f6zellikle s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin y\u00fckseldi\u011fi anlarda, genellikle ikincil \u00f6neme sahip bir aland\u0131r. Devrimcilerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak, hen\u00fcz devrimcilerle se\u00e7im ittifak\u0131 yapmaya haz\u0131r olmasalar bile, i\u015f\u00e7iler ve onlar\u0131n reformist temsilcileriyle birle\u015fik cephe faaliyetinin di\u011fer bi\u00e7imlerine potansiyel olarak izin verecektir. \u00d6rne\u011fin, SWP’nin \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne se\u00e7imlerde meydan okumak i\u00e7in bir grup reformistle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, hala \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne ba\u011fl\u0131 olan fig\u00fcrlerin deste\u011fini alan Fa\u015fizme Kar\u015f\u0131 Birle\u015fin i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engellemedi.59
Bunlar ger\u00e7ek avantajlard\u0131r. Ancak 2000’li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda birle\u015fik cephe yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n devrimcilerin reformistlerle ortak se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 temel sorunlardan birinin \u00fcstesinden gelemedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunun nedenini anlamak i\u00e7in birle\u015fik cephe takti\u011finin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6rt noktada \u00f6zetleyebiliriz.
Birincisi, devrimciler reformist \u00f6rg\u00fctler ve onlar\u0131n liderleriyle ortak faaliyetler y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in ittifak aray\u0131\u015f\u0131na girerler.
\u0130kinci olarak, e\u011fer bu yakla\u015f\u0131m inand\u0131r\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131msa ve reformist liderler bunu reddederse, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 savunma konusundaki ciddiyetsizlikleri ortaya \u00e7\u0131kar ve devrimciler i\u015f\u00e7ileri liderlerini a\u015farak harekete ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir. Yakla\u015f\u0131m kabul edilirse, daha fazla say\u0131da i\u015f\u00e7i ortak faaliyet yoluyla devrimci partiyle temasa ge\u00e7ecektir.
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, devrimci parti bu ortak faaliyet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla reformistlerinkine k\u0131yasla \u00fcst\u00fcn taktiklerini, teorik kavray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilir.
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu faaliyet sayesinde sadece s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ilerlemekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda devrimci parti b\u00fcy\u00fcyecek ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na daha derin bir \u015fekilde n\u00fcfuz edecektir.
Birle\u015fik cephe modelinin se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na uygulanmas\u0131n\u0131n birinci ve ikinci noktalar \u00fczerinde \u00e7ok az etkisi vard\u0131r. Arg\u00fcman \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc noktada \u00e7\u00f6kmektedir. Se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 \u00f6ncelikle se\u00e7imlerin kazan\u0131lmas\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bu, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini yaln\u0131zca dolayl\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u015fekilde i\u00e7erir; se\u00e7im kampanyalar\u0131 tipik olarak tek tek i\u015f\u00e7ileri sand\u0131kta sola oy vermeye ikna etme bi\u00e7imini al\u0131r. Bu, devrimcilerin giri\u015fti\u011fi di\u011fer faaliyetlerle tam bir tezat olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir grev s\u0131ras\u0131nda, e\u011fer i\u015f\u00e7iler \u00f6nemli kazan\u0131mlar elde etmek istiyorlarsa, militan y\u00f6ntemler (m\u00fczakere ve uzla\u015fma yerine kolektif taban m\u00fccadelesine \u00f6ncelik veren) genellikle daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Benzer \u015fekilde, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 sokak hareketleriyle m\u00fccadelede devrimci yakla\u015f\u0131m\u0131n (fa\u015fistlerin g\u00fcvenini k\u0131rmak ve onlar\u0131 daha yumu\u015fak \u0131rk\u00e7\u0131 katmanlardan ay\u0131rmak i\u00e7in i\u015f\u00e7ilerin kitlesel seferberli\u011fi) etkili oldu\u011fu defalarca kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Devrimci bir d\u00f6nemde i\u015f\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte kolektif seferberli\u011fini i\u00e7eren bir se\u00e7im hayal edilebilir, ancak normal zamanlarda se\u00e7imler sadece ana ak\u0131m fikirlerden sola do\u011fru kopan az\u0131nl\u0131\u011fa hitap etmez, tipik olarak oport\u00fcnizmi ve i\u015f\u00e7ilerin daha az politize olmu\u015f katmanlar\u0131n\u0131 \u00f6d\u00fcllendirir. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin birka\u00e7 ku\u015fak boyunca i\u015f\u00e7ilere etkili bir \u015fekilde hitap edebilmesinin bir nedeni de budur; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 genelinde mevcut bilin\u00e7 durumuna taviz vermekte \u00e7ok az teredd\u00fct etmi\u015ftir.
Birka\u00e7 \u00fcye kazanabilmek ve kilit meselelerin alt\u0131n\u0131 \u00e7izebilmek devrimcileri \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131n tamamen bo\u015fa gitmedi\u011fine ikna edebilir, ancak bunlar genellikle bizimle birlikte se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lan reformist i\u015f\u00e7iler i\u00e7in daha az anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerdir.
Dolay\u0131s\u0131yla, “\u00f6zel tipte birle\u015fik cepheler”, kendi mant\u0131klar\u0131 gere\u011fi, reformistlere devrimciler kar\u015f\u0131s\u0131nda bir avantaj sa\u011flamaktad\u0131r. Devrimciler bunu se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na daha fazla \u00e7aba harcayarak telafi etmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir; \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini daha fazla aktivizm ve kararl\u0131l\u0131kla kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fabilirler. Ancak devrimciler bu t\u00fcr se\u00e7im olu\u015fumlar\u0131n\u0131 in\u015fa etmede ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa ve se\u00e7imleri kazanmaya ne kadar yakla\u015f\u0131rlarsa, reformist unsurlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 da o kadar artacakt\u0131r. Ba\u015far\u0131l\u0131 se\u00e7im \u00f6rg\u00fctleri do\u011fal olarak se\u00e7imle i\u015f ba\u015f\u0131na gelerek g\u00fc\u00e7 kullanmak isteyenleri cezbeder. Dahas\u0131, bu \u00e7abalar zaman i\u00e7inde devrimci partinin kendi faaliyetlerini \u00e7arp\u0131tabilir. En k\u00f6t\u00fc ihtimalle birle\u015fik cephe, se\u00e7imcili\u011fe uyum sa\u011flad\u0131k\u00e7a devrimci partinin i\u00e7ine de\u011fil d\u0131\u015f\u0131na do\u011fru bir k\u00f6pr\u00fc haline gelebilir. Bunun da \u00f6tesinde, partinin di\u011fer m\u00fccadele alanlar\u0131ndaki y\u00f6nelimini zay\u0131flatarak genelle\u015ftirilmi\u015f bir devrimci politika geli\u015ftirme yetene\u011fini zay\u0131flatabilir.
Bu noktay\u0131 a\u00e7\u0131klayan en \u00f6nemli \u00f6rnek Respect’tir.60 Respect, Sosyalist \u0130ttifak’\u0131n ard\u0131l\u0131 bir \u00f6rg\u00fctt\u00fc. Sosyalist \u0130ttifak 1990’lar\u0131n sonuna do\u011fru, 1997’de Blair y\u00f6netiminde g\u00f6reve gelen Yeni \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne kar\u015f\u0131 duyulan ho\u015fnutsuzlu\u011fu ifade etmek isteyen sol g\u00fc\u00e7lerin olu\u015fturdu\u011fu bir a\u011fdan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Giri\u015fimin merkezinde, o d\u00f6nemde \u0130ngiltere’deki Militan E\u011filim’in ana halefi olan Sosyalist Parti yer al\u0131yordu. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden ihra\u00e7 edilmesini asl\u0131nda sadece bir ba\u015fka kapitalist parti oldu\u011funun kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6ren Sosyalist Parti, entrizmi uygulamaya devam edebilece\u011fi yeni bir kitlesel i\u015f\u00e7i partisi yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.
SWP’nin, Uluslararas\u0131 Sosyalist Grup (D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’e ba\u011fl\u0131), \u0130\u015f\u00e7ilerin \u0130ktidar\u0131 ve \u0130\u015f\u00e7i \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u0130ttifak\u0131 gibi \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck Tro\u00e7kist gruplarla birlikte 1999’da bir araya gelmesinin itici g\u00fcc\u00fc, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden \u00f6nemli bir kopu\u015f beklentisiydi ve ilk olarak Londra’ya odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015fkentte, 1980’lerde B\u00fcy\u00fck Londra Meclisi’nin sol kanat \u0130\u015f\u00e7i Partisi lideri olan Ken Livingstone’un Londra belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in partiden aday olma tercihi reddedildi. Livingstone, belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kazanmak i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kampanya y\u00fcr\u00fctece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.61 Londra Sosyalist \u0130ttifak\u0131, yeni kurulan Londra Meclisi se\u00e7imlerinde \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin solundaki adaylar\u0131 desteklerken, belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Livingstone’a oy verilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.
Sonu\u00e7 m\u00fctevaz\u0131 bir ba\u015far\u0131yd\u0131. Londra Sosyalist \u0130ttifak\u0131, Londra genelindeki listede sadece y\u00fczde 1,6 oy alabildi, ancak baz\u0131 se\u00e7im b\u00f6lgelerinde kayda de\u011fer ba\u015far\u0131lar elde etti ve a\u015f\u0131r\u0131 sol adaylar\u0131n bekledi\u011fi oylar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde, y\u00fczde 7’ye varan bir oy ald\u0131. En iyi d\u00f6rt sonu\u00e7tan \u00fc\u00e7\u00fc SWP \u00fcyelerinin aday oldu\u011fu se\u00e7im b\u00f6lgelerinde elde edildi: Kuzey Do\u011fu Londra’da y\u00fczde 7.0; Lambeth ve Southwark’ta y\u00fczde 6.2; Merkez ve Do\u011fu Londra’da y\u00fczde 4.0.62 Bu sonu\u00e7lar Livingstone’un kampanyas\u0131 etraf\u0131ndaki pop\u00fcler ruh hali ile aktivistlerin y\u0131prat\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fmay\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. SWP \u015fubeleri, yolda\u015flar\u0131 se\u00e7im b\u00f6lgelerinde bro\u015f\u00fcr da\u011f\u0131tmaya “serbest b\u0131rakmak” \u00fczere kapat\u0131ld\u0131 ve parti bu kampanyalar\u0131n \u00e7o\u011funun \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturarak \u00f6rg\u00fct \u00fczerinde \u00f6nemli bir bask\u0131 yaratt\u0131. Se\u00e7im sonras\u0131 parti \u015fubelerinin \u00f6nemsizle\u015ftirilmesi konusunda, \u00f6zellikle de bu durum Londra se\u00e7imlerinden sonra ba\u015fkentten t\u00fcm \u00f6rg\u00fcte yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baz\u0131 i\u00e7 huzursuzluklar ya\u015fand\u0131. Bununla birlikte, se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131 s\u00f6z konusuyken, \u015fikayetler nispeten sessiz kald\u0131. Ayn\u0131 fikirde olmayan \u00fcyeler partiden ayr\u0131lma, faaliyetlerini azaltma ya da ba\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6ne e\u011fip di\u011fer kampanyalara odaklanma e\u011filimindeydi.
Londra’daki deneyim, Sosyalist \u0130ttifak’a Haziran 2001’deki bir sonraki genel se\u00e7imde 98 se\u00e7im b\u00f6lgesinde aday olmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcven verdi. \u0130ttifak ortalama y\u00fczde 1.7 oy ald\u0131 ki bu oran SWP’nin 1970’lerde \u00e7e\u015fitli se\u00e7im b\u00f6lgelerinde elde etti\u011finden \u00e7ok da uzak de\u011fildi. Ancak yine de \u00e7ok daha iyi sonu\u00e7lar elde edenler oldu; en iyisi Coventry Kuzey Do\u011fu’da Sosyalist Parti \u00fcyesi ve eski \u0130\u015f\u00e7i Partisi milletvekili Dave Nellist’in y\u00fczde 7 oy almas\u0131yd\u0131, ancak SWP \u00fcyeleri de dahil olmak \u00fczere baz\u0131 adaylar \u00f6zellikle Londra’da \u00f6nemli sonu\u00e7lar elde etti.63
Sosyalist \u0130ttifak kendi i\u00e7inde siyasi anla\u015fmazl\u0131klarla bo\u011fu\u015fuyordu. \u00d6rg\u00fctsel olarak, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne kar\u015f\u0131 birle\u015fik bir sol alternatif fikrinin cazibesine kap\u0131lan baz\u0131 \u00f6nde gelen ba\u011f\u0131ms\u0131z solcular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7o\u011funlukla Tro\u00e7kist gruplardan olu\u015fan bir koalisyondu.64 Sosyalist Parti, “bir \u00fcye, bir oy” uygulamas\u0131 getirildi\u011finde, bunun \u0130ttifak’\u0131n a\u00e7\u0131k ara en b\u00fcy\u00fck bile\u015feni olan SWP’nin hakimiyetine yol a\u00e7aca\u011f\u0131 korkusuyla \u00e7ekildi. Ger\u00e7ekten de SWP \u00fcyelerinin say\u0131sal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, geni\u015f bir reformist katmanla geni\u015f bir birle\u015fik cephe olu\u015fturma giri\u015fiminin sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.
SWP, Sosyalist \u0130ttifak’\u0131n bu konudaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 fark etti ve k\u0131sa s\u00fcre sonra \u00e7ekirde\u011finin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Ocak 2004’te kurulan Respect’e dahil olacakt\u0131. Bu, SWP ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan Sava\u015f\u0131 Durdurun Koalisyonu\u2019nun (N\u00fckleer Silahs\u0131zlanma Kampanyas\u0131 ve Britanya M\u00fcsl\u00fcman Birli\u011fi ile birlikte) en \u00f6nde gelen \u00f6rg\u00fct oldu\u011fu geni\u015f sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 harekete siyasi bir ifade kazand\u0131rma giri\u015fimiydi. May\u0131s 2003’te, Irak’\u0131n i\u015fgalinden birka\u00e7 hafta sonra, Sosyalist \u0130ttifak adaylar\u0131ndan Michael Lavalette, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sava\u015f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda Lancashire’daki Preston konseyine se\u00e7ildi\u011finde, olacaklar\u0131n bir ipucu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu zafer, di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra, se\u00e7im b\u00f6lgesindeki \u00f6nemli say\u0131da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 M\u00fcsl\u00fcman se\u00e7meni harekete ge\u00e7irmeyi de i\u00e7eriyordu. Respect yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde “\u0130slamc\u0131lar” ve sol aras\u0131nda bir ittifak olarak karikat\u00fcrize edildi, ancak en b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman olmayan i\u015f\u00e7ilerle birlikte solcu, sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 bir platforma kazan\u0131labilecek b\u00fcy\u00fck M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusa sahip b\u00f6lgelerde oldu\u011fu kesinlikle do\u011frudur. Bu ittifak\u0131n kurulmas\u0131nda merkezi fig\u00fcr George Galloway idi. Bug\u00fcn Galloway, Britanya \u0130\u015f\u00e7i Partisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla “uyanma kar\u015f\u0131t\u0131”, “yurtsever” bir s\u0131n\u0131f siyasetini destekliyor. O zamanlar sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 hareketin en \u00fcnl\u00fc hatiplerinden ate\u015fli bir milletvekiliydi ve Irak Sava\u015f\u0131’na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130\u015f\u00e7i Partisi taraf\u0131ndan ihra\u00e7 edilen en \u00f6nemli isimdi. ABD ve Britanya taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015flara kar\u015f\u0131 solcu, anti-emperyalist bir duru\u015fun yan\u0131 s\u0131ra \u0130slamofobi ve Arap kar\u015f\u0131t\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir muhalefetle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015fti.
Galloway ile birle\u015fme karar\u0131, \u0130ngiliz \u0130\u015f\u00e7i Partisi monoliti i\u00e7inde daha geni\u015f bir kopu\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131yordu.65 Bu kopu\u015f hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ekle\u015fmedi. Her ne kadar sava\u015f ve sava\u015fa kar\u015f\u0131 seferberlik \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin deste\u011finin azalmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f ve pek \u00e7ok bireysel \u00fcye partiden ayr\u0131lm\u0131\u015f olsa da, hi\u00e7bir milletvekili Galloway’i takip etmedi. Respect’e ba\u015fka \u00f6nemli isimler de kat\u0131ld\u0131; tan\u0131nm\u0131\u015f \u00e7evreci George Monbiot kurucu \u00fcyelerden biriydi ancak birka\u00e7 hafta sonra \u00f6rg\u00fct\u00fcn se\u00e7imlerde Ye\u015filler Partisi’ne meydan okuyaca\u011f\u0131 belli olunca ayr\u0131ld\u0131.66 Sava\u015f\u0131 Durdurun Koalisyonu’nun Birmingham \u015fubesinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan gen\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman aktivist Salma Yaqoob da bir ba\u015fka kurucuydu ve Monbiot’nun aksine yakla\u015f\u0131k on y\u0131l boyunca \u00f6rg\u00fctte kald\u0131. Ancak Galloway ve Yaqoob gibi bireylerin kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z destek tabanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturabildikleri yerler hari\u00e7, SWP’nin \u00e7o\u011fu yerelde sahadaki temel \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7 olarak kalmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu.
Respect, Haziran 2004’teki Avrupa Parlamentosu se\u00e7imlerinde \u00fclke genelinde y\u00fczde 1.7 oy alarak Sosyalist \u0130ttifak’\u0131n elde etti\u011fi oy oran\u0131na ula\u015ft\u0131, ancak \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin solunun defalarca meydan okudu\u011fu Londra’da \u00e7ok daha y\u00fcksek bir oy oran\u0131na ula\u015ft\u0131. Londra Meclis se\u00e7imlerinde Respect, se\u00e7ilmek i\u00e7in gereken y\u00fczde 5’lik baraj\u0131n y\u00fczde 0.3’\u00fcne yakla\u015ft\u0131 ki bu da o zamanlar \u00f6nde gelen bir SWP \u00fcyesi ve Sava\u015f\u0131 Durdurun Koalisyonu’nun y\u00f6neticisi olan Lindsey German’a bir koltuk kazand\u0131racakt\u0131. Respect’in oylar\u0131 \u00f6zellikle Tower Hamlets ve Newham il\u00e7elerindeki bir dizi parlamento se\u00e7im b\u00f6lgesini kapsayan Merkez ve Do\u011fu se\u00e7im b\u00f6lgesinde yo\u011funla\u015ft\u0131 ve burada y\u00fczde 15 oy kazand\u0131. Bu b\u00f6lgeler, \u00e7o\u011fu \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden kopma s\u00fcrecinde olan, Banglade\u015f k\u00f6kenli \u00e7ok say\u0131da M\u00fcsl\u00fcman i\u015f\u00e7iyi bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu.67 Belediye meclisi se\u00e7imlerinde, Respect’e kat\u0131lan M\u00fcsl\u00fcman bir sosyalist olan Oliur Rahman, Tower Hamlets’teki St Dunstan’s ve Stepney Green b\u00f6lgesinden se\u00e7ildi. Bir ay sonra Respect, yine \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 M\u00fcsl\u00fcman\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Birmingham Hodge Hill ve Leicester South b\u00f6lgelerinde yap\u0131lan parlamento ara se\u00e7imlerinde aday g\u00f6stererek s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 6.3 ve y\u00fczde 12.7 oy ald\u0131. Ard\u0131ndan 2005 y\u0131l\u0131nda Galloway, Bethnal Green ve Bow parlamento koltu\u011funu kazand\u0131. Yaqoob ayr\u0131ca Birmingham’daki bir se\u00e7im b\u00f6lgesinde \u0130\u015f\u00e7i Partili rakibinin y\u00fczde 10’una yakla\u015f\u0131rken, Do\u011fu Londra’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde de \u00f6nemli oylar elde etti.
Galloway’in zaferi Respect’teki otoritesini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131 ve bu durum \u00f6rg\u00fct\u00fcn karakterini giderek daha fazla \u015fekillendirdi. Ertesi y\u0131l, yerel meclis se\u00e7imlerinde adaylardan olu\u015fan bir liste, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Tower Hamlets’te olmak \u00fczere 16 sandalye kazand\u0131. Bu durum \u00f6rg\u00fctte b\u00fcy\u00fck bir krize yol a\u00e7arak \u00f6rg\u00fct\u00fc SWP ve Galloway’in destek\u00e7ilerini kutupla\u015ft\u0131rd\u0131. Tart\u0131\u015fma, Galloway’in 2007 sonbahar\u0131nda Respect’in ulusal konseyine bir mektup yazarak ulusal sekreterin yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak bir ulusal \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fcn\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 savunmas\u0131yla su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131 ki bu pozisyon o zamanlar SWP \u00fcyesi olan John Rees taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. O d\u00f6nemde SWP taraf\u0131ndan verilen bir yan\u0131tta \u015f\u00f6yle deniyordu:
Respect \u00e7o\u011fulcu bir koalisyon olarak tasarland\u0131 ve bu nedenle her zaman ana bile\u015fenleri aras\u0131nda uzla\u015fmalara dayand\u0131. SWP pek \u00e7ok taviz vermi\u015ftir ve gelecekte daha fazlas\u0131n\u0131 vermeye haz\u0131rd\u0131r, ancak \u015fu anda bizden talep edilen \u015feyin Respect i\u00e7indeki sosyalist solun itaat alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelece\u011finden korkuyoruz… Ne yaz\u0131k ki \u0130\u015f\u00e7i Partisi, Almanya’da sendika liderleri ve SPD’nin \u00f6nde gelen \u00fcyelerinin Die Linke’yi kurmak i\u00e7in ayr\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcrden bir kitlesel ayr\u0131lmaya maruz kalmad\u0131… Bu durum Respect’i M\u00fcsl\u00fcmanlardan kazand\u0131\u011f\u0131 m\u00fckemmel deste\u011fe orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirdi… George ve m\u00fcttefiklerinin sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015fey, SWP’nin bu zay\u0131fl\u0131\u011fa yan\u0131t olarak Respect’in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 deste\u011fini geni\u015fletme ve \u00e7e\u015fitlendirme \u00e7abas\u0131d\u0131r.68
Art\u0131k sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 dalga azal\u0131yordu. Galloway, pragmatik bir reformist politikac\u0131n\u0131n yapmas\u0131 beklenebilecek \u015feyi yap\u0131yordu: nispeten ba\u015far\u0131l\u0131 bir se\u00e7im arac\u0131 haline gelen deste\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmenin bir yolunu ar\u0131yordu. Sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 hareketin doruk noktas\u0131nda SWP yararl\u0131 piyadelerdi ve g\u00fcn\u00fcn temel siyasi sorununda Galloway ile hemfikirdi. Ancak \u015fimdi, Galloway’in kendi yerel destek taban\u0131 vard\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir devrimci sosyalist g\u00fc\u00e7, kendisine se\u00e7im kazand\u0131raca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131 siyasi pozisyonlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engeldi. Daha 2005 y\u0131l\u0131nda, Galloway yerel halk kesimlerini harekete ge\u00e7irebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7e\u015fitli M\u00fcsl\u00fcman ileri gelenleri desteklemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Bu ki\u015filer aras\u0131nda milyoner restoranc\u0131lar ve sosyalizme pek ilgi duymayan m\u00fcteahhitler de vard\u0131. Benzer \u015fekilde, 2006 belediye meclisi se\u00e7imleri \u00f6ncesinde, sosyalistler ve kad\u0131n adaylar yerine, baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00fcpheli siyasi pozisyonlara sahip Bengalli erkeklerin desteklenmesi y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 yap\u0131ld\u0131. Benzer tart\u0131\u015fmalar 2007’de Birmingham’da da ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131.69 Bu tart\u0131\u015fmalar kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131 ancak yeniden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda Do\u011fu Londra ve Birmingham’daki yerel Respect gruplar\u0131 ve liderlik d\u0131\u015f\u0131ndaki pek \u00e7ok SWP \u00fcyesi i\u00e7in \u015fok etkisi yaratt\u0131.
Kas\u0131m 2007’ye gelindi\u011finde Respect b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. SWP taraf\u0131ndan y\u00f6netilen k\u0131s\u0131m sonunda “Sol Liste” olarak aday oldu ve Londra belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde Lindsey German i\u00e7in y\u00fczde 0.7 ve Londra Meclisi i\u00e7in \u015fehir genelinde yap\u0131lan oylamalarda y\u00fczde 1’den az oy ald\u0131. Respect’in geri kalan\u0131, Galloway ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ve \u00e7e\u015fitli k\u00fc\u00e7\u00fck sol gruplar\u0131n deste\u011fiyle, 2010 y\u0131l\u0131nda tek parlamento koltu\u011funu kaybetti. 2012’de parti k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine yeniden canland\u0131 ve Galloway bu kez Bradford West’te yap\u0131lan ara se\u00e7imlerde \u00f6nceki zaferini tekrarlad\u0131. Yine de bu, \u00f6rg\u00fct i\u00e7in bir yeniden do\u011fu\u015f anlam\u0131na gelmiyordu. \u0130\u015f\u00e7i Partisi 2015’te koltu\u011fu geri ald\u0131; o zamana kadar Galloway, parlamento zaferinin ard\u0131ndan koltuk kazanan be\u015f Respect meclis \u00fcyesiyle ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve ulusal \u00e7apta deste\u011finin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 kaybolmu\u015ftu.70
Se\u00e7im d\u00f6nemecinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 SWP’de bir dizi krize neden oldu. Bu durum partinin demokratik merkeziyet\u00e7ilik prati\u011finin sorgulanmas\u0131na, parti in\u015fas\u0131na verilen \u00f6nemin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in stratejinin yeniden y\u00f6nlendirilmesine ve Rees ve German gibi isimlerin ve destek\u00e7ilerinin SWP’den ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 tetikleyen liderlik de\u011fi\u015fikliklerine yol a\u00e7t\u0131. Her ne kadar partinin se\u00e7im m\u00fcdahaleleri sayesinde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek zor olsa da, SWP \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin solundaki se\u00e7im alan\u0131n\u0131 kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmasayd\u0131 ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyiz. A\u00e7\u0131k olan \u015fu ki, SWP’nin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar ne sadece taktiksel hatalar\u0131n ve talihsiz aksiliklerin bir sonucu; ne de Galloway’in karakterine indirgenebilirdi. Bunlar, Respect’in kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131 ve se\u00e7men taban\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uygulanan, d\u00fc\u015f\u00fck bir m\u00fccadele d\u00fczeyi ba\u011flam\u0131nda reformizmin bask\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yordu.
“Stratejik olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f” olu\u015fumlar
2000’lerin ba\u015f\u0131nda kendi se\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 in\u015fa etmek isteyen devrimciler i\u00e7in SWP’nin “\u00f6zel tipte birle\u015fik cephe” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck rakibi “stratejik olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f” olu\u015fumlard\u0131.71 Bununla kastedilen, devrimcilerin liderli\u011fe kat\u0131l\u0131rken kendi partilerini tamamen feshettikleri ya da daha geni\u015f bir \u00f6rg\u00fct i\u00e7inde bir “platforma” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri, b\u00f6ylece reform ve devrim aras\u0131ndaki \u00e7izgiyi bilin\u00e7li olarak bulan\u0131kla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerdir. Burada, her biri kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklere sahip olan bu geni\u015f t\u00fcr\u00fcn \u00fc\u00e7 \u00f6rne\u011fi ele al\u0131nacakt\u0131r: \u0130sko\u00e7 Sosyalist Partisi (SSP), Fransa’daki Yeni Anti-kapitalist Parti ve \u0130rlanda’daki K\u00e2rdan \u00d6nce \u0130nsan \u0130ttifak\u0131 .72
Sosyalist \u0130ttifak gibi SSP de k\u00f6kenlerini Militan E\u011filim \u00fcyelerine bor\u00e7ludur. \u0130sko\u00e7ya \u00f6rne\u011finde, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden ihra\u00e7 edildikten sonra \u0130sko\u00e7 Militan \u0130\u015f\u00e7i Partisi olarak faaliyet g\u00f6steren bu e\u011filimin destek\u00e7ileri 1996 y\u0131l\u0131nda \u0130sko\u00e7 Sosyalist \u0130ttifak\u0131’n\u0131n kurulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldular. Bu \u00f6rg\u00fct \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki iki y\u0131l boyunca hem yerel hem de parlamento se\u00e7imlerine kat\u0131ld\u0131. \u00d6rg\u00fct\u00fcn en tan\u0131nm\u0131\u015f ismi olan Tommy Sheridan, 1991’deki Oy Vergisi kar\u015f\u0131t\u0131 kampanya s\u0131ras\u0131nda hapse at\u0131ld\u0131ktan sonra \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 ve 1993’e gelindi\u011finde \u0130sko\u00e7 Militan \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin belediye meclisinde sandalye sahibi alt\u0131 \u00fcyesinden biriydi. Yeni kurulan \u0130sko\u00e7 Parlamentosu’nun ilk se\u00e7imleri \u00f6ncesinde \u0130sko\u00e7 Sosyalist \u0130ttifak\u0131 kendisini SSP’ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Parti \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde etmeye devam etti. Sheridan 1999’da Glasgow b\u00f6lgesel listesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak se\u00e7imleri kazanarak \u0130sko\u00e7 Parlamentosu \u00fcyesi oldu ve 2003’teki m\u00fcteakip se\u00e7imlerde SSP be\u015f sandalye daha kazand\u0131. \u0130sko\u00e7ya’daki SWP \u00fcyeleri 1 May\u0131s 2001 tarihinde Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Platformu olarak SSP’ye kat\u0131ld\u0131.
SSP’nin ba\u015far\u0131s\u0131 ve \u0130sko\u00e7ya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na verdi\u011fi deste\u011fe artan vurgusu, s\u0131n\u0131r\u0131n kuzeyinde ve g\u00fcneyinde Militan’\u0131n halefleri aras\u0131nda gerilimin artmas\u0131na neden oldu. Sonunda, \u0130sko\u00e7 Militan \u0130\u015f\u00e7i Partisi \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu, SSP’ye erken tarihinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde hakim olan Uluslararas\u0131 Sosyalist Hareket’i (ISM) kurmak \u00fczere ayr\u0131ld\u0131.73 ISM, \u0130ngiltere’deki eski muadili ile \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin art\u0131k sadece bir ba\u015fka burjuva partisi oldu\u011fu ve yeni sol partiler i\u00e7in geni\u015f bir faaliyet alan\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 konusunda hemfikirdi. SSP’nin buna bir yan\u0131t olarak tasarlanmas\u0131, ISM’nin \u00f6nde gelen \u00fcyelerinden Murray Smith taraf\u0131ndan SWP’nin birle\u015fik cephe yakla\u015f\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir ele\u015ftiride ortaya konmu\u015ftur:
SWP, devrimci partilerle… geli\u015fmekte olan yeni partileri kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu yanl\u0131\u015f bir ikilemdir. Ortaya \u00e7\u0131kan yeni gruplar ve partiler… kimyasal olarak saf devrimci partiler de\u011fildir, ancak evrim ge\u00e7irme kapasitesine sahiptirler… Yeni partilerin in\u015fas\u0131na, farkl\u0131 g\u00fc\u00e7lerle \u00e7al\u0131\u015fma iste\u011fi ve ortak deneyimler \u00fczerine tart\u0131\u015farak netle\u015fmeye izin verecek sab\u0131rla yakla\u015fmal\u0131y\u0131z… Gelece\u011fin kitlesel devrimci partileri…A\u00e7\u0131k, \u00e7o\u011fulcu ve hiyerar\u015fik olmayan… \u00c7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, geleneksel i\u015f\u00e7i partilerindeki niteliksel de\u011fi\u015fimdir; bu da sosyalist, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi siyasetine dayal\u0131 yeni i\u015f\u00e7i partileri i\u00e7in olanaklar yaratmaktad\u0131r… \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u0130\u015f\u00e7i Partisi ile ili\u015fkisindeki de\u011fi\u015fiklikler, SSP’nin neden mevcut d\u00f6nemin zorluklar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen bir parti oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.74
SSP liderli\u011fi daha geni\u015f reformist g\u00fc\u00e7lerle \u00e7al\u0131\u015fma ihtiyac\u0131n\u0131 kabul etti\u011fi s\u00fcrece, bu zaten reformistler ve devrimcilerden olu\u015fan bir koalisyon olan SSP ile geni\u015f g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dayanacakt\u0131r.75 Daha geni\u015f kampanyalarda ortaya \u00e7\u0131kan netlik eksikli\u011fi ve bunun daha geni\u015f reformist g\u00fc\u00e7lerin kat\u0131l\u0131m\u0131na getirebilece\u011fi s\u0131n\u0131rlamalar, yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, SWP’nin “\u00f6zel tipte bir birle\u015fik cephe” form\u00fclasyonu ile ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlardan biriydi.
SSP “platformlar” olarak bilinen daimi hiziplere tolerans g\u00f6sterse de, Smith SWP’ye \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumamas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a tavsiye etti:
SWP, SSP ve Sosyalist \u0130ttifak’a birle\u015fik cephenin devrimci bile\u015feni ya da merkezci bir parti i\u00e7indeki devrimci hizip olma ruhuyla yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, yap\u0131c\u0131 bir \u015fekilde i\u015flev g\u00f6rmekte zorlanacakt\u0131r. E\u011fer SSP’nin \u00f6zg\u00fcl karakterini anlarsa, o zaman ISM’nin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksek olacakt\u0131r: Marksizmin etkisini geli\u015ftirirken partiyi in\u015fa etmek, ancak parti i\u00e7inde bir parti olarak hareket etmemek. Dahas\u0131, Sosyalist \u0130ttifak’\u0131n bir partiye do\u011fru geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksek olacakt\u0131r.76
Burada, Marksistlerin “devrimci bir hizip kurmak… ama t\u00fcm partiyi ileriye g\u00f6t\u00fcrmek ve ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131… ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a birlikte \u00e7\u00f6zmek” amac\u0131yla girmeleri gereken, devrimcileri ve devrimci olmayanlar\u0131 kapsayan geni\u015f bir parti nosyonu s\u00f6z konusuydu.77 Yine de, bu parti vizyonunun ayn\u0131 zamanda “\u00e7o\u011fulcu” oldu\u011fu, “farkl\u0131 siyasi platformlar\u0131n… \u00f6rg\u00fctl\u00fc ifadesini” i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, temel ayr\u0131m \u00e7izgilerinin devrimciler veya reformistler aras\u0131nda olmayaca\u011f\u0131na dair \u00f6rt\u00fck bir varsay\u0131m varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.78 Bu durum belirli taktiksel sorunlarda do\u011fru olsa da, zaman i\u00e7inde bu t\u00fcr \u00f6rg\u00fctlerin tam da bu temelde i\u00e7 farkl\u0131la\u015fma ya\u015famaya ba\u015flamas\u0131 olduk\u00e7a muhtemeldir. Bu durum \u00f6zellikle de parti i\u00e7inde kal\u0131c\u0131 platformlar varsa ve \u00f6zellikle de parti d\u0131\u015f\u0131nda reformizmin yeniden canlanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7erlidir.
Ancak bu \u00f6neri SSP’nin en parlak d\u00f6neminde test edilmedi. Bunun yerine, Kas\u0131m 2004’te Sheridan, partinin ulusal y\u00f6netiminin, \u00f6zel hayat\u0131yla ilgili iddialar nedeniyle bir tabloid gazeteye iftira davas\u0131 a\u00e7may\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesinin ard\u0131ndan SSP genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan istifa etmek zorunda kald\u0131. SSP liderli\u011finin baz\u0131 \u00fcyeleri daha sonraki dava s\u0131ras\u0131nda Sheridan aleyhine ifade verdi. Bunun sonucunda Sheridan ve SWP de dahil olmak \u00fczere destek\u00e7ileri yeni Solidarity \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc kurarak b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Her iki taraf da bu b\u00f6l\u00fcnmeden zarar g\u00f6rd\u00fc ve 2007 \u0130sko\u00e7 Parlamentosu se\u00e7imlerinde ne Dayan\u0131\u015fma ne de SSP herhangi bir sandalye kazanamad\u0131.
Sheridan’a y\u00f6nelik iddialar News of the World’\u00fcn e\u015f de\u011fi\u015ftirme kul\u00fcb\u00fcne gitti\u011fi ve zina yapt\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki iddialar\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyordu ancak SSP liderli\u011finin baz\u0131 kesimleri aras\u0131nda Sheridan’a y\u00f6nelik husumetin arkas\u0131nda daha derin siyasi kayg\u0131lar oldu\u011funu iddia etmek inand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Alex Callinicos’un ISM ile yap\u0131lan tart\u0131\u015fmaya daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 bir m\u00fcdahale, SSP gibi olu\u015fumlar\u0131n, birbirinden zorlukla ay\u0131rt edilebilen kapitalizm yanl\u0131s\u0131 partilerden olu\u015fan bir arazide faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi fikrine meydan okumu\u015ftu. Bunun yol a\u00e7abilece\u011fi olas\u0131l\u0131klar\u0131n abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmi\u015fti:
Reformizmin hafife al\u0131nmas\u0131… b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan bo\u015flu\u011fun tamam\u0131n\u0131n doldurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7abilir. SSP liderli\u011fi, sosyal demokrasinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, “ekmek paras\u0131” ekonomik taleplerin otomatik olarak radikalle\u015ftirici bir dinami\u011fe sahip oldu\u011fu anlam\u0131na geldi\u011fine inan\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu durum, \u00f6rne\u011fin liderli\u011fin baz\u0131 \u00fcyelerinin partinin \u00f6ncelik verdi\u011fi ekonomik talepler etraf\u0131nda se\u00e7im ajitasyonu y\u00fcr\u00fctmeyi sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 hareketi in\u015fa etmeye kar\u015f\u0131 koyma e\u011filimiyle kendini g\u00f6steren bir t\u00fcr dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ekonomizme yol a\u00e7abilir.79
B\u00f6l\u00fcnmenin ard\u0131ndan Mike Gonzalez, SSP liderli\u011finin \u00e7ekirde\u011finin \u00f6rg\u00fct\u00fcn kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131ndaki daha geni\u015f hareketlere kat\u0131lma konusunda isteksiz oldu\u011funu savunarak daha \u00f6nceki bu ele\u015ftiriyi yineledi. \u00d6zellikle M\u00fcsl\u00fcman \u00f6rg\u00fctlerin kat\u0131l\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda, s\u0131n\u0131r\u0131n g\u00fcneyindeki Sava\u015f\u0131 Durdurun Koalisyonu’nun en iyi \u00f6rneklerini tekrarlamaya y\u00f6nelik dirence dikkat \u00e7ekti. \u0130sko\u00e7ya’n\u0131n k\u0131rsal kesimindeki Gleneagles Otel’de 2005 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen G8 zirvesi s\u0131ras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir anti-kapitalist protesto ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, bu protesto “orta s\u0131n\u0131f liberallerin” bir eylemi olarak de\u011ferlendirildi. Sheridan bu konularda ISM’den a\u00e7\u0131k\u00e7a kopmam\u0131\u015f olsa da, daha geni\u015f hareketlerle ili\u015fkiye ge\u00e7me konusunda ISM’nin en \u00e7ok ili\u015fkilendirilen lideriydi.80
B\u00f6ylesine zarar verici bir b\u00f6l\u00fcnme ya\u015famam\u0131\u015f olsayd\u0131 SSP’nin b\u00fcy\u00fcmeye devam etme potansiyeli hakk\u0131nda sadece spek\u00fclasyon yapabiliriz. Bir anlamda \u0130sko\u00e7ya zemini radikal sol i\u00e7in daha elveri\u015fliydi; Labourism orada keskin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131. Corbyn d\u00f6neminde bile \u0130\u015f\u00e7i Partisi \u0130sko\u00e7 solunda fazla heyecan yaratamad\u0131. SSP ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 krizle g\u00fc\u00e7s\u00fcz hale geldi\u011finde, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck siyasi faydalan\u0131c\u0131s\u0131 \u0130sko\u00e7 Ulusal Partisi (SNP) olacakt\u0131. Geleneksel reformist bir \u00f6rg\u00fct olmamas\u0131na ra\u011fmen, Alex Salmond ve daha sonra Nicola Sturgeon y\u00f6netimindeki SNP, Yeni \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin izledi\u011fi politikalar\u0131n solunda en az\u0131ndan \u0131l\u0131ml\u0131 sosyal demokrat \u00f6nlemler sunarak \u0130\u015f\u00e7i Partisi ile rekabet etmek zorunda hissetti. Bu da yine reformist bilincin kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yeni \u00f6rg\u00fctsel formlarda nas\u0131l yeniden ortaya \u00e7\u0131karak devrimci solun alan\u0131n\u0131 daraltabilece\u011fini yans\u0131tmaktad\u0131r.81
SNP’nin y\u00fckseli\u015finin yan\u0131 s\u0131ra ve onunla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, Eyl\u00fcl 2014’teki \u0130sko\u00e7 referandumu s\u0131ras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in kitlesel bir kampanya geli\u015fti. Bu da \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir ifade kazand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kitlesel reformist duygular\u0131n bir ifadesi haline geldi ve genellikle kendilerini daha ana ak\u0131m ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yanl\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7lere tabi k\u0131ld\u0131. Dayan\u0131\u015fma sa\u011fa do\u011fru kayacak ve Salmond’un SNP’den kopmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kurdu\u011fu Alba Partisi’ne d\u00f6n\u00fc\u015ferek kendini tasfiye edecekti. SSP de bir s\u00fcre i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde daha geni\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketine dahil olacakt\u0131. Referandumun ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan ve “RISE-\u0130sko\u00e7ya’n\u0131n Sol \u0130ttifak\u0131” olarak bilinen bir olu\u015fuma kat\u0131larak di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yanl\u0131s\u0131 sol g\u00fc\u00e7lerle yeniden bir araya gelmek i\u00e7in k\u0131sa ve ba\u015far\u0131s\u0131z bir giri\u015fimde bulundu.82 Sonunda RISE’den ayr\u0131ld\u0131 ancak 2021 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde o y\u0131lki \u0130sko\u00e7 Parlamentosu se\u00e7imlerine kat\u0131lacak durumda de\u011fildi.
Fransa’daki Yeni Anti-kapitalist Parti (NPA; Nouveau Parti Anticapitaliste) bir ba\u015fka co\u015fku ve ard\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f hikayesi sunuyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in en \u00f6nemli seksiyonu olan Devrimci Kom\u00fcnist Birlik (LCR; Ligue Communiste R\u00e9volutionnaire) taraf\u0131ndan 2009 y\u0131l\u0131nda kuruldu. LCR, OIivier Besancenot’nun ba\u015fkanl\u0131k kampanyalar\u0131 sayesinde \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015fti. Besancenot 2002’de ilk tur oylamada 1.2 milyon oy (y\u00fczde 4.3) ve 2007’de 1.5 milyon oy (y\u00fczde 4.1) kazanm\u0131\u015ft\u0131. Toplamda, Frans\u0131z a\u015f\u0131r\u0131 solu 2002’de ilk tur oylar\u0131n y\u00fczde 10’undan fazlas\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. NPA kuruldu\u011funda 9,200 \u00fcyeye sahipti ki bu say\u0131 LCR’nin neredeyse \u00fc\u00e7 kat\u0131yd\u0131. Ancak bug\u00fcn 2,000’den az \u00fcyesi var ve derin i\u00e7 hizip\u00e7ili\u011fin \u00fcstesinden gelmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken yak\u0131n zamanda bir b\u00f6l\u00fcnme ya\u015fad\u0131. Bu feci d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ne a\u00e7\u0131klayabilir?
Ku\u015fkusuz, baz\u0131 NPA liderlerinin Frans\u0131z siyasetinde bir parlama noktas\u0131 olan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ve ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc takma hakk\u0131n\u0131 savunma konusundaki ikircikli tutumlar\u0131 gibi siyasi sorunlar da vard\u0131. Fransa solunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n rutin \u0130slamofobisi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, NPA’n\u0131n Besancenot gibi fig\u00fcrlerin g\u00fc\u00e7l\u00fc deste\u011fiyle 2010 se\u00e7imlerinde 21 ya\u015f\u0131ndaki ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc Ilham Moussa\u00efd’i aday g\u00f6sterme karar\u0131 olumlu bir i\u015faretti. Ancak Moussa\u00efd sadece solun geni\u015f kesimlerinden gelen ele\u015ftirilere maruz kalmakla kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda adayl\u0131\u011f\u0131 NPA i\u00e7inde de bir tart\u0131\u015fmay\u0131 tetikledi ve Moussa\u00efd’in baz\u0131 destek\u00e7ileriyle birlikte partiden ayr\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.83 \u00d6rg\u00fct\u00fcn yap\u0131s\u0131yla ilgili sorunlar da vard\u0131. LCR gibi NPA da daimi i\u00e7 platformlara izin vererek hizip\u00e7ili\u011fi kurumsalla\u015ft\u0131rd\u0131. Bu t\u00fcr bir yap\u0131, y\u00fczeysel olarak daha a\u00e7\u0131k ve \u00e7o\u011fulcu olsa da, her bir platformun kendi pozisyonunu \u00f6nceden belirlemesi ve ard\u0131ndan bunun i\u00e7in m\u00fccadele etmesi nedeniyle bir \u00f6rg\u00fct genelinde tart\u0131\u015fmay\u0131 engelleyebilir.
Ancak NPA i\u00e7in temel sorun, \u00f6zellikle Jean-Luc M\u00e9lenchon liderli\u011findeki \u00e7e\u015fitli olu\u015fumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ifade edilen sol reformizmin yeniden canlanmas\u0131yd\u0131. Bu bask\u0131lar\u0131n nas\u0131l sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in NPA’n\u0131n stratejik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 anlamam\u0131z gerekir. NPA’n\u0131n \u00fczerine kuruldu\u011fu temel, klasik Marksist bir “devrimci parti” de\u011fil, “anti-kapitalist bir parti” idi. 2003 y\u0131l\u0131nda, LCR’nin \u00f6nde gelen isimlerinden olu\u015fan bir grup, ISM’den Smith ile SWP’nin \u00f6nde gelen isimleri aras\u0131nda s\u00fcregelen polemi\u011fe kat\u0131lm\u0131\u015f ve solun yeniden grupla\u015fmas\u0131n\u0131n olanaklar\u0131na ili\u015fkin kendilerine \u00f6zg\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015flerini ortaya koymu\u015flard\u0131. Yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ISM’ninkinden daha n\u00fcansl\u0131yd\u0131, ancak Smith’in sosyal demokrasinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin form\u00fclasyonuna nitelikli destek verdiler ve Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi (PCF; Parti Communiste Fran\u00e7ais) gibi Kom\u00fcnist g\u00fc\u00e7lerin de “\u00f6l\u00fcm ac\u0131s\u0131” \u00e7ekti\u011fini ifade ettiler. Smith’in “stratejik olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f” olu\u015fumunun bir versiyonunu ortaya koydular ve buna “tamamlanmam\u0131\u015f stratejik s\u0131n\u0131rland\u0131rmalara sahip parti” ad\u0131n\u0131 verdiler.84
LCR’ye g\u00f6re, yeni partinin kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda anti-kapitalist olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 fikri, kapitalist sistemi ele\u015ftiren daha geni\u015f bir \u00e7evreden destek\u00e7i \u00e7ekmek amac\u0131yla “devrimci” ya da “sosyalist” terimlerinden ka\u00e7\u0131n\u0131rken kapitalizmden kopu\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan hakl\u0131yd\u0131.85 Daha da \u00f6nemlisi, partinin ad\u0131 ve y\u00f6nelimi, merkez sol g\u00fc\u00e7lerle birlikte h\u00fck\u00fcmete kat\u0131lma e\u011filiminde olabilecek daha yumu\u015fak bir “anti-neoliberal” olu\u015fum olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in de tasarlanm\u0131\u015ft\u0131.86 SWP yazarlar\u0131, bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n sadece programatik yollarla engellenebilece\u011fini varsayman\u0131n ak\u0131ll\u0131ca olmayabilece\u011fini; NPA’n\u0131n devrimci olmayan bir d\u00f6nemde y\u00fcksek d\u00fczeyde se\u00e7im deste\u011fi elde etmesi halinde, ad\u0131 ve program\u0131 ne olursa olsun b\u00f6yle bir koalisyona kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bask\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n muhtemel oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. Pratikte mesele NPA’n\u0131n reformizme uyum sa\u011flamas\u0131yla de\u011fil, se\u00e7im sahas\u0131nda NPA’y\u0131 geride b\u0131rakabilecek sol-reformist bir olu\u015fumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla doru\u011fa ula\u015ft\u0131.
International Socialism’de NPA ile ilgili erken bir tart\u0131\u015fmada, partinin liderlerinden Fran\u00e7ois Sabado, bu geli\u015fmenin habercisi olan bir arg\u00fcman ortaya koydu:
Sosyalist solun \u00f6rg\u00fctleyicilerinden M\u00e9lenchon, reformist anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n s\u00fcreklili\u011fini koruyarak Sosyalist Parti’den (Fransa’n\u0131n ana sosyal-demokrat partisi) ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve bir “Frans\u0131z Die Linke “si in\u015fa etmek istedi\u011fini ilan etti\u011finde, devrimcilerin tavr\u0131 ne olmal\u0131d\u0131r? Onu desteklemeli ve yar\u0131n PS ile birlikte y\u00f6netme perspektifini koruyan Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi ile ittifak \u00f6nerilerine ve projelerine kat\u0131lmal\u0131 m\u0131y\u0131z? Yoksa Sosyalist Parti’den kopu\u015funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131 ve onun ak\u0131m\u0131yla eylem birli\u011fine olumlu yakla\u015fmal\u0131 ama ayn\u0131 zamanda anti-kapitalist bir solun in\u015fas\u0131n\u0131 sol-reformist bir partinin in\u015fas\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131rmamal\u0131 m\u0131y\u0131z?… Devrimci hareketin tarihi ve NPA taraf\u0131ndan biriktirilenlerle ili\u015fkili olarak bir Frans\u0131z Die Linke’nin in\u015fas\u0131, anti-kapitalist bir alternatif in\u015fa etmekten geri ad\u0131m atmak anlam\u0131na gelecektir. Anti-kapitalist soldan etkilenen b\u00fct\u00fcn bir kesim geleneksel solun liderlerinden uzakla\u015fm\u0131\u015fken, yeni bir sol-reformist g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmak i\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7in geriye do\u011fru at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131m olacakt\u0131r.87
Ancak NPA’ya \u00e7ekilen pek \u00e7ok ki\u015finin, \u00f6rg\u00fct\u00fcn kapitalizmden kopu\u015fa y\u00f6nelik programatik taahh\u00fcd\u00fcne daha az ikna oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ger\u00e7ekten de LCR’nin kendine \u00f6zg\u00fc bir devrimci \u00f6rg\u00fct olarak da\u011f\u0131lmas\u0131, NPA’ya \u00e7ekilen bir\u00e7ok gen\u00e7 aktivisti ve daha sonraki m\u00fccadelelerle radikalle\u015fenleri, tam da b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in gereken e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimden mahrum b\u0131rakt\u0131. Bu durum, NPA’n\u0131n kendisini m\u00fccadelelere \u00f6nderlik edebilecek m\u00fcdahaleci bir devrimci olu\u015fum olarak de\u011fil, \u00f6ncelikle bir se\u00e7im arac\u0131 olarak g\u00f6rmesiyle peki\u015fti. Buradaki sorunlar NPA’dan \u00f6nceye ve LCR’ye kadar uzanmaktad\u0131r:
LCR 1968’de kurulduktan sonra olduk\u00e7a m\u00fcdahaleciydi; hatta 1973’te fa\u015fist bir mitinge yap\u0131lan sald\u0131r\u0131ya \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi i\u00e7in yasakland\u0131. Ancak 1970’lerin sonunda devrimci solun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 krize yan\u0131t olarak LCR m\u00fccadelelere kar\u015f\u0131 \u00e7ok daha pasif bir duru\u015f sergilemeye ba\u015flad\u0131. Bu duru\u015f -1960’lar\u0131n sonu ve 1970’lerin ba\u015f\u0131nda zaman zaman i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ikameci hatalara a\u015f\u0131r\u0131 bir tepki- siyasi \u00f6rg\u00fctlerin “toplumsal hareketlerin \u00f6zerkli\u011fine” sayg\u0131 g\u00f6stermesi gerekti\u011fi fikriyle gerek\u00e7elendirildi; sanki sendikalar ve di\u011fer kampanya organlar\u0131 bir \u015fekilde ideolojilerin ve siyasi e\u011filimlerin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan muafm\u0131\u015f gibi. LCR’den ve daha sonra NPA’dan bireysel aktivistler grevlerde, sendikalarda ve k\u00fcreselle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131 koalisyonlarda \u00f6nemli roller oynayabilirdi… ancak siyasi \u00f6rg\u00fct, kolektif a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 bir m\u00fcdahalenin arkas\u0131na koymak bir yana, bu aktivistleri belirli bir konuda bir \u00e7izgi belirlemek i\u00e7in \u00e7ok nadiren bir araya getirdi. Bunun iki olumsuz sonucu oldu. Birincisi, LCR’nin ve NPA’n\u0131n farkl\u0131 m\u00fccadeleleri ve hareketleri \u015fekillendirme kabiliyetini s\u0131n\u0131rl\u0131yordu. \u0130kincisi, pratikte se\u00e7imlerin… \u00f6rg\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n odak noktas\u0131 haline geldi\u011fi anlam\u0131na geliyordu.88
Bu durum siyaset ve i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesi aras\u0131nda bir ayr\u0131ma yol a\u00e7m\u0131\u015f, gruptaki Uluslararas\u0131 Sosyalist Ak\u0131m k\u00f6kenli bir kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n ifadesiyle NPA “\u00f6ncelikle bir se\u00e7im kanal\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r”.89 Bu ba\u011flamda M\u00e9lenchon’un Sol Cephe’yi (FdG; Front de Gauche) geli\u015ftirmesi -Parti de Gauche’u (Sol Parti) PCF ile bir araya getirerek- ciddi bir meydan okuma olu\u015fturmu\u015ftur. FdG, 2009 yaz\u0131nda Avrupa Parlamentosu i\u00e7in kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk se\u00e7imlerde oylar\u0131n y\u00fczde 6.5’ini al\u0131rken, NPA 4.9’da kald\u0131. NPA’n\u0131n aday\u0131 Philippe Poutou, 2012 bahar\u0131nda yap\u0131lan bir sonraki cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde, M\u00e9lenchon’un y\u00fczde 11,1’lik oy oran\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k sadece y\u00fczde 1,2’lik bir oy alabildi. NPA’n\u0131n ortak bir anti-kapitalist aday i\u00e7in soyut bir \u00e7a\u011fr\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda FdG ile ciddi bir ili\u015fki kurmamas\u0131, FdG’nin solda birlik g\u00fcc\u00fc olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ve NPA’y\u0131 alt etmesine olanak sa\u011flad\u0131.90 NPA’n\u0131n \u00fcye say\u0131s\u0131 h\u0131zla azald\u0131 ve politik fel\u00e7ten faydalanan a\u015f\u0131r\u0131 sol ve sekter gruplar da dahil olmak \u00fczere derinle\u015fen hizip gerilimleri ya\u015fand\u0131. Ancak bunun yan\u0131 s\u0131ra “neoliberalizm kar\u015f\u0131t\u0131” bir cumhurba\u015fkan\u0131 aday\u0131 perspektifine sempati duyan \u00f6nemli bir platform geli\u015fti. Bu grup daha sonra NPA’dan ayr\u0131larak FdG’ye kat\u0131ld\u0131 ve M\u00e9lenchon’un yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 destekleyen LCR’den daha \u00f6nce kopan grupla yeniden bir araya geldi.
M\u00e9lenchon 2016’da La France Insoumise (Boyun E\u011fmeyen Fransa) adl\u0131 yeni bir \u00f6rg\u00fct kurdu. Art\u0131k Sosyalist Parti, Fran\u00e7ois Hollande’\u0131n 2012’den itibaren y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemindeki yayg\u0131n hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir sonucu olarak serbest d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015fti. Emmanuel Macron’un kazand\u0131\u011f\u0131 2017 cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde M\u00e9lenchon ilk turda oylar\u0131n y\u00fczde 19.6’s\u0131n\u0131 alarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olurken, Sosyalist Parti aday\u0131 sadece y\u00fczde 6.3’te kald\u0131. NPA’n\u0131n aday\u0131 Poutou ise sadece y\u00fczde 1 oy alabildi. 2022 bahar\u0131nda yap\u0131lan cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde M\u00e9lenchon’un oylar\u0131 y\u00fczde 22’ye y\u00fckselerek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131raya yerle\u015fti ve La France Insoumise’i Ulusal Meclis’teki en b\u00fcy\u00fck sol muhalefet grubu haline getirdi. Sol reformizmin bu at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yans\u0131tan Sosyalist Parti, Ye\u015filler ve PCF, M\u00e9lenchon taraf\u0131ndan kurulan ve y\u00f6netilen Yeni Ekolojik ve Sosyal Halk Birli\u011fi koalisyonuna kat\u0131lma zorunlulu\u011fu hissetti ve tam da NPA’n\u0131n korktu\u011fu t\u00fcrden geni\u015f sol bir h\u00fck\u00fcmet kurmay\u0131 hedefledi.91 Bu arada NPA sadece y\u00fczde 0,8 oy alabildi. A\u00e7\u0131k\u00e7a sol-reformist bir olu\u015fum, “stratejik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 tamamlanmam\u0131\u015f partinin” yerini tamamen alm\u0131\u015ft\u0131. NPA’n\u0131n kendisi de Aral\u0131k 2022’deki kongresinde \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcnme ya\u015fad\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015f d\u00f6neminde g\u00f6rece a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 artan daha sekter ak\u0131mlar partiden ayr\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 zamanda NPA’n\u0131n geri kalan\u0131, b\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in M\u00e9lenchon’un destek\u00e7ileriyle birle\u015fik cephe yakla\u015f\u0131m\u0131yla ba\u011flant\u0131 kurman\u0131n bir yolunu bulmas\u0131 gerekti\u011fini savundu:
S\u0131n\u0131f bilincinin gerilemesine ili\u015fkin analizimiz, kararl\u0131 bir birle\u015fik cephe politikas\u0131n\u0131n kesinlikle gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemize yol a\u00e7maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, \u015fu anda La France Insoumise’i sarsan tart\u0131\u015fmalara m\u00fcdahale edebilmek gerekmektedir… Bu kriz b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurumlarla olan ili\u015fkisiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Aktivistlerine m\u00fcdahale edebilmek i\u00e7in onlar\u0131 has\u0131m olarak de\u011fil, ortak olarak g\u00f6rmemiz gerekir.92
B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n NPA’n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc durdurup durduramayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz.
\u0130rlandal\u0131 devrimcilerin kaderi \u015fimdiye kadar daha mutlu bir deneyim oldu. \u015eimdi Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i A\u011f\u0131 (SWN) olan \u0130rlanda Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi aktivistleri, bir \u015fekilde burada tart\u0131\u015f\u0131lan “stratejik olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f” olu\u015fumlara benzeyen bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi geli\u015ftirdiler. SWN’nin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 K\u00e2rdan \u00d6nce \u0130nsan (PbP), bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada \u0130rlanda D\u00e1il’inde d\u00f6rt TD’ye (parlamento \u00fcyesi), Kuzey \u0130rlanda Meclisi’nde bir \u00fcyeye ve \u0130rlanda’n\u0131n kuzey ve g\u00fcneyinde 11 meclis \u00fcyesine sahipti.
\u0130rlanda Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin 2000’li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda yerel se\u00e7imlere ilk kez girmesi, sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 hareket ve di\u011fer kampanyalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7\u00f6p toplama vergisine (“\u00e7\u00f6p vergisi”) kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir hareketin ard\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fti. Her ikisi de tan\u0131nm\u0131\u015f sosyalist aktivistler olan Br\u00edd Smith ve Richard Boyd Barrett 2004 y\u0131l\u0131nda parti i\u00e7in aday oldular ve ertesi y\u0131l K\u00e2rdan \u00d6nce \u0130nsan \u0130ttifak\u0131’n\u0131n kurulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldular. Yerel se\u00e7im kampanyalar\u0131 nispeten ba\u015far\u0131l\u0131 oldu ve her iki aday da kazanmaya \u00e7ok yakla\u015ft\u0131.93 2008-9 ekonomik krizinden sonra b\u00f6yle bir sol alternatif i\u00e7in alan olduk\u00e7a geni\u015fleyecekti. \u0130rlanda’n\u0131n g\u00fcneyindeki hakim parti olan Fianna F\u00e1il’in deste\u011finde keskin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fand\u0131. 2009’daki yerel se\u00e7imlerde yakla\u015f\u0131k 20 a\u015f\u0131r\u0131 solcu meclis \u00fcyesi sandalye kazand\u0131. Ard\u0131ndan 2011’de be\u015f TD se\u00e7ildi. \u0130kisi PbP’den, ikisi Sosyalist Parti’den ve biri de \u0130\u015f\u00e7i ve \u0130\u015fsiz Eylem grubundand\u0131.94 Yeni TD’ler, kendi \u00f6rg\u00fctlerini bir araya getiren ortak bir Birle\u015fik Sol \u0130ttifak aday\u0131yd\u0131. PbP bu ba\u015far\u0131n\u0131n \u00fczerine in\u015fa etmek i\u00e7in Birle\u015fik Sol \u0130ttifak\u0131 bir partiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ancak di\u011fer bile\u015fenler buna direndi ve k\u0131sa s\u00fcre sonra olu\u015fumdan ayr\u0131ld\u0131.95
Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi \u00fcyeleri kendilerini PbP’nin in\u015fas\u0131na adarken, ba\u015fta birka\u00e7 PbP \u00fcyesinin \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 su \u00fccretlerinin dayat\u0131lmas\u0131 \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015f olmak \u00fczere bir dizi g\u00fc\u00e7l\u00fc hareketin geli\u015fmesi de onlara yard\u0131mc\u0131 oldu. 2014 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde hem PbP hem de Sosyalist Parti taraf\u0131ndan kurulan ve daha sonra ad\u0131 Dayan\u0131\u015fma olarak de\u011fi\u015ftirilen Kemer S\u0131kma Kar\u015f\u0131t\u0131 \u0130ttifak (AAA) ulusal bir profil olu\u015fturmu\u015ftu. AAA o y\u0131l iki ara se\u00e7im kazand\u0131. PbP ve AAA daha ana ak\u0131m sol partilerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131ndan da faydaland\u0131. \u0130rlanda \u0130\u015f\u00e7i Partisi ekonomik krizin ard\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7ta deste\u011fini artt\u0131rd\u0131. Ancak, parlamentoda \u00f6nemli bir sol partiye sahip olunmamas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin di\u011fer b\u00fcy\u00fck kapitalizm yanl\u0131s\u0131 parti olan Fine Gael ile koalisyona girme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 uzun s\u00fcredir devam ediyordu. Bunu 2011’de de yapt\u0131 ancak halk\u0131n ho\u015fnutsuzlu\u011fundan faydalanamad\u0131.96 B\u00f6ylece 2016 se\u00e7imlerinde se\u00e7menler koalisyona kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ni cezaland\u0131r\u0131rken, AAA ve PbP aras\u0131ndaki ittifak her iki \u00f6rg\u00fcte de \u00fc\u00e7er olmak \u00fczere alt\u0131 milletvekili kazand\u0131rd\u0131.
Art\u0131k ekonomik talepler \u00fczerinden mobilizasyonun boyutu azal\u0131yordu, ancak sol hala k\u00fcrtaj kar\u015f\u0131t\u0131 yasalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi m\u00fccadelesi gibi konularda b\u00fcy\u00fck siyasi kampanyalara kat\u0131labiliyordu. Ancak 2016 ile 2020 genel se\u00e7imleri aras\u0131nda reformist solun g\u00fc\u00e7lerinde bir yeniden yap\u0131lanma ya\u015fand\u0131. 2020’nin en b\u00fcy\u00fck kazanan\u0131, se\u00e7im kampanyas\u0131nda hafif\u00e7e sola kayan Sinn F\u00e9in oldu. Birinci tercih oylar\u0131 y\u00fczde 24,5’e y\u00fckselerek di\u011fer t\u00fcm partilerden daha y\u00fcksek bir orana ula\u015ft\u0131 ve bir \u00f6nceki se\u00e7ime g\u00f6re y\u00fczde 10’luk bir art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Art\u0131k Fianna F\u00e1il ve Fine Gael koalisyonuna kar\u015f\u0131 ana muhalefet rol\u00fcn\u00fc oynayacakt\u0131. SWN’nin \u00f6nde gelen \u00fcyelerinden Kieran Allen’\u0131n da belirtti\u011fi gibi:
Sinn F\u00e9in, \u0130rlandal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin reformist \u00f6zlemlerinin ifade edildi\u011fi ana ara\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Reformizm genellikle sosyal-demokrat bir gelenekten gelir, ancak bu her zaman b\u00f6yle de\u011fildir… g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sosyal-demokrat gelene\u011fin yoklu\u011funda, siyasi ifadelerini ba\u015fka yerlerde bulacaklard\u0131r.97
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u0130\u015f\u00e7i Partisi ve bir di\u011fer \u0131l\u0131ml\u0131 reformist parti olan Sosyal Demokratlar sadece y\u00fczde 7’nin biraz \u00fczerinde oy alabilmi\u015fti. PbP-Solidarity ortak listesi Sinn F\u00e9in’in y\u00fckseli\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda zor durumda kald\u0131, ancak \u00fc\u00e7 PbP TD’si koltuklar\u0131n\u0131 korudu. Onlara daha sonra, RISE adl\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc 2019’da Sosyalist Parti’den ayr\u0131lan ve \u015fimdi PbP’ye kat\u0131lan bir ba\u015fka TD, Paul Murphy de kat\u0131ld\u0131. Bu durum PbP’nin G\u00fcney’de Sinn F\u00e9in’in solundaki en b\u00fcy\u00fck parti olma konumunu peki\u015ftirdi.98
PbP ne t\u00fcr bir organizasyondur? SWN bunu bir “ge\u00e7i\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fc” olarak g\u00f6rmektedir. Bu, birle\u015fik cephe ile tezat olu\u015fturmaktad\u0131r: “PbP a\u00e7\u0131k\u00e7a sadece se\u00e7imlere istikrarl\u0131 bir \u015fekilde kat\u0131lmakla kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda kapsaml\u0131 bir politika program\u0131na sahip bir siyasi partidir.” SWN ayr\u0131ca PbP’nin reformist bir parti, hatta “Syriza, Podemos ve Die Linke gibi sol-reformist bir parti” oldu\u011fu fikrini de reddetmektedir. Bunun yerine, NPA’y\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan form\u00fclasyonlar\u0131 yineleyerek, “tamamen anti-kapitalist, burjuva partileriyle koalisyona kar\u015f\u0131 ve yaln\u0131zca sistemi ger\u00e7ekten alt etmeye haz\u0131r bir h\u00fck\u00fcmete girmeye haz\u0131r” olarak tasarlanmaktad\u0131r. “Hen\u00fcz” tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc bir devrimci parti de\u011fildir ve devrimci olmayanlara da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bununla birlikte, “PbP’nin liderli\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a devrimcilerin elindedir… Toplant\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve atmosferi… a\u00e7\u0131k\u00e7a sosyalisttir ve Marksizm ve devrimci fikirlerden etkilenmi\u015ftir.” Partinin bu anlay\u0131\u015f\u0131 bir geli\u015fim s\u00fcrecinin sonucudur. Parti, devrimcilerin ba\u015flang\u0131\u00e7ta sol-reformist bir s\u00f6ylemi dile getirdikleri neoliberalizm kar\u015f\u0131t\u0131 bir koalisyon olarak ba\u015flam\u0131\u015f, ancak “\u00f6rg\u00fctl\u00fc bir reformist kutbun” yoklu\u011funda, devrimci gelenekten yararlanarak giderek daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sosyalist bir \u00f6rg\u00fcte d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.99
Burada tart\u0131\u015f\u0131lan di\u011fer modellerle paralellikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu yakla\u015f\u0131m i\u00e7in potansiyel zorluklar\u0131 vurgulamakta fayda var. Bunlardan ilki reformizm ve sol reformizmin de\u011fi\u015fen yap\u0131s\u0131d\u0131r. Her ne kadar PbP’yi y\u00f6netenler onu reformist bir \u00f6rg\u00fct olarak g\u00f6rmese de, ona oy verenlerin bir\u00e7o\u011funun bunu, sonunda se\u00e7imle i\u015fba\u015f\u0131na gelebilece\u011fi ve bunu reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kullanabilece\u011fi umuduyla yapmas\u0131 muhtemeldir. \u00dcyelerinin parlamento d\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerde oynad\u0131klar\u0131 \u00f6nemli rol\u00fcn fark\u0131nda olsalar bile durum b\u00f6yledir. Bu durum, se\u00e7menlerin PbP’den di\u011fer sol alternatiflere kaymas\u0131 ihtimalini do\u011furmaktad\u0131r, zira bu alternatifler reform yapabilecek daha uygulanabilir bir alternatif olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ne \u0130\u015f\u00e7i Partisi ne de G\u00fcney’deki Sosyal Demokratlar son y\u0131llarda bu rol\u00fc yerine getirebildi ancak Allen’\u0131n da belirtti\u011fi gibi Sinn F\u00e9in daha inand\u0131r\u0131c\u0131 bir \u00e7aba g\u00f6sterebilir. Neyse ki \u015fimdiye kadar bir\u00e7ok Sinn F\u00e9in se\u00e7meni ikinci tercihlerini PbP’ye verdi\u011fi i\u00e7in bu durum PbP’yi parlamento d\u0131\u015f\u0131na itmedi.
\u0130kinci bir olas\u0131l\u0131k ise, se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131 nedeniyle PbP’ye yeni \u00fcyelerin ak\u0131n etmesi halinde, \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir reformist ak\u0131m\u0131n zaman i\u00e7inde geli\u015febilece\u011fidir. Halihaz\u0131rda SWN, \u00f6rg\u00fct liderli\u011fi i\u00e7inde hegemonik konumdad\u0131r. Ancak RISE’nin kendi dergisi ve podcast’i olan bir a\u011f olarak PbP’ye kat\u0131lma karar\u0131, gelecekte daha keskin i\u00e7 tart\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fanma potansiyeline i\u015faret etmektedir.100 Sinn F\u00e9in’in b\u00fcy\u00fcmesinin ortaya \u00e7\u0131kartmas\u0131 muhtemel ba\u015fka stratejik sorunlar da bulunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle bir “sol h\u00fck\u00fcmet” potansiyeli hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00f6nlendirmek \u00e7ok \u00f6nemli olacakt\u0131r.101 Bunlar\u0131n hi\u00e7biri PbP’nin elde etti\u011fi ba\u015far\u0131lar\u0131 ve ilgili ki\u015filerin se\u00e7im sahas\u0131ndaki f\u0131rsatlar\u0131 yakalama ve elde ettikleri platformu kullanma hevesini azaltmamaktad\u0131r. Yine de, geli\u015febilecek bask\u0131 t\u00fcrlerini tam olarak anlamak i\u00e7in bu deneyimi Avrupa \u00e7ap\u0131nda se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131n daha az ilham verici baz\u0131 \u00f6rnekleriyle birlikte ba\u011flamsalla\u015ft\u0131rmak \u00f6nemlidir.
Baz\u0131 dersler
Avrupa’daki devrimci solun se\u00e7im m\u00fcdahalelerine ili\u015fkin bu ara\u015ft\u0131rmadan neler \u00f6\u011freniyoruz?
Se\u00e7im ortam\u0131 2000’lerin ba\u015f\u0131nda ve 2008-9 krizinden hemen sonraki y\u0131llarda pek \u00e7ok ki\u015finin bekledi\u011finden \u00e7ok daha az elveri\u015fli olmu\u015ftur. Sorunlar sadece talihsiz kazalardan ve devrimcilerin m\u00fcnferit hatalar\u0131ndan kaynaklanm\u0131yordu, ger\u00e7i bunlardan da \u00e7ok say\u0131da vard\u0131. Daha derin bir siyasi nedenden kaynakland\u0131lar – devrimci olmayan zamanlarda reformizmin se\u00e7im sahas\u0131nda belirgin avantajlar\u0131 vard\u0131r. Devrimcilerin de dahil oldu\u011fu radikal olu\u015fumlar\u0131n sosyal demokrasinin geleneksel bi\u00e7imlerine meydan okudu\u011fu ve hatta onlar\u0131 g\u00f6lgede b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 anlar hala olabilir. Ancak o an ge\u00e7ti\u011finde, reformizm yeni ya da yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imlerde bir araya gelme ve devrimcilere a\u00e7\u0131k alan\u0131 daraltma e\u011filimindedir. \u00d6zel avantajlar\u0131 ya da dezavantajlar\u0131 ne olursa olsun, hi\u00e7bir \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7im bu se\u00e7im inisiyatiflerini reformizmin bask\u0131s\u0131ndan tamamen muaf tutamaz.
Bunun fark\u0131na var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131s\u0131r sekterizme ve devrimci dogmatizme geri \u00e7ekilmek b\u00fcy\u00fck bir tehlikedir. H\u00e2l\u00e2 g\u00f6rece s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00f6nemsel i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6z-eylemlili\u011fi ko\u015fullar\u0131nda, sekter gruplar\u0131n, \u00f6zellikle de daha b\u00fcy\u00fck a\u015f\u0131r\u0131 sol gruplar\u0131n krize girmesi durumunda, geli\u015fip b\u00fcy\u00fcyebilece\u011fi do\u011frudur. Fransa’da NPA’n\u0131n keskin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir sonucu da bu oldu ve Avrupa’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde de benzer geli\u015fmelere tan\u0131k oluyoruz. Yine de bu t\u00fcr gruplar, tam da \u00fcyelerinin tek tarafl\u0131 olarak e\u011fitilmesi ve geli\u015ftirilmesi nedeniyle, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n g\u00f6rece durgun oldu\u011fu d\u00f6nemlerde artan b\u00fcy\u00fcmeyi kitlesel m\u00fccadele ba\u011flam\u0131nda ba\u015far\u0131ya nadiren d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmektedir.
Dahas\u0131, siyasi f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirme ve “solun yeniden grupla\u015fmas\u0131” ve daha genel olarak se\u00e7im giri\u015fimleri hakk\u0131nda tart\u0131\u015fmalara girme i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc iyi bir i\u00e7g\u00fcd\u00fcd\u00fcr. \u0130rlanda ve Kuzey \u0130rlanda Meclisi’nin devrimciler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n da g\u00f6sterdi\u011fi gibi, devrimci sosyalistler i\u00e7in burjuva parlamentolar\u0131nda mevzi kazanman\u0131n avantajl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yine de bir dizi farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m vard\u0131r. Bunlar, Yunanistan’daki Antarsya gibi se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fccadeleye m\u00fcdahaleyi vurgulayan anti-kapitalist koalisyonlar\u0131 da i\u00e7erebilir. Avrupa d\u0131\u015f\u0131nda da bu ara\u015ft\u0131rmaya dahil edilmeyen ancak \u00fczerinde daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer modeller var. \u00d6rne\u011fin Arjantin’deki Tro\u00e7kist partilerden olu\u015fan \u0130\u015f\u00e7i Solu Cephesi-Birlik (FIT-U; Frente de Izquierda y de Trabajadores-Unidad) anti-kapitalist bir platformda se\u00e7imlerde baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir; yine de FIT-U modelini Britanya’ya nakletmenin an\u0131nda ba\u015far\u0131 getirmesi pek olas\u0131 de\u011fildir. Reformist g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zg\u00fcl konfig\u00fcrasyonu, devrimci solun g\u00fcc\u00fc ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin durumu da dahil olmak \u00fczere ba\u011flam \u00f6nemlidir.
Bu olas\u0131l\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken, daha geni\u015f bir se\u00e7im olu\u015fumu yaratmak veya bu olu\u015fuma kat\u0131lmak i\u00e7in bir f\u0131rsat ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda bir t\u00fcr devrimci FOMO’dan (“ka\u00e7\u0131rma korkusu”) ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, Yunan a\u015f\u0131r\u0131 solu \u00fczerinde Syriza b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ve se\u00e7im at\u0131l\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131k\u00e7a ona kat\u0131lma y\u00f6n\u00fcnde bir bask\u0131 vard\u0131. Geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda SEK’li devrimcilerin bu bask\u0131ya direnmelerinin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz ve bu deneyimden biz de bir \u015feyler \u00f6\u011frenebiliriz.
Ba\u015fka bir deyi\u015fle, otuz y\u0131ll\u0131k birikimimizin faydas\u0131 risk almaktan ka\u00e7\u0131nmak de\u011fil, daha ak\u0131ll\u0131ca bahis oynamam\u0131z\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Referans noktalar\u0131n\u0131n Rus Devrimi ve sava\u015f aras\u0131 d\u00f6nemin \u00e7alkant\u0131lar\u0131n\u0131 takip eden tart\u0131\u015fmalar oldu\u011fu 1990’lar\u0131n sonu ya da 2000’lerin ba\u015f\u0131ndaki devrimcilerden farkl\u0131 bir konumday\u0131z. Ku\u015fkusuz, bu tart\u0131\u015fmalardan kitlesel bir devrimci partinin kurulmas\u0131n\u0131n SWP gibi \u00f6rg\u00fctlerin kademeli ve artarak b\u00fcy\u00fcmesinin bir sonucu olmayaca\u011f\u0131n\u0131, daha ziyade daha b\u00fcy\u00fck reformist ve merkezci \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7eren b\u00f6l\u00fcnmeler ve birle\u015fmelerden kaynaklanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebiliriz. Bununla birlikte, b\u00f6yle bir s\u00fcrecin devrimcilerin yarar\u0131na i\u015flemesi i\u00e7in, \u00e7ok daha y\u00fcksek ve s\u00fcrekli bir i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesi seviyesine ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131 muhtemeldir. Bu durum, zemini reformistlerin dar vizyonundan uzakla\u015ft\u0131racak ve i\u015f\u00e7ilerin kolektif \u00f6z-etkinli\u011fine do\u011fru \u00e7evirecektir. Ne yaz\u0131k ki son on y\u0131llarda Avrupa’da durum b\u00f6yle olmad\u0131; bu de\u011fi\u015fene kadar, \u00e7e\u015fitli deneylerin mevcut ko\u015fullar\u0131m\u0131zda nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na dikkat etmeliyiz.
Britanya’daki devrimciler i\u00e7in beklentiler
Burada, ileri derecede y\u0131pranm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u015fikar olan ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ya\u015fam standartlar\u0131na sald\u0131rmaya kararl\u0131 ve ayn\u0131 zamanda halk\u0131n \u00f6fkesini k\u00fc\u00e7\u00fck botlarla Man\u015f Denizi’ni ge\u00e7en m\u00fcltecilere y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir Muhafazakar h\u00fck\u00fcmetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Resmi muhalefette ise Starmer liderli\u011findeki \u0130\u015f\u00e7i Partisi kendi sol kanad\u0131na sald\u0131r\u0131yor ve kamu hizmetlerinde “reform” konusunda Blair ve Brown’\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7me tehdidinde bulunuyor. Bu arada, bu dergide i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesinin “duraklayan toparlanmas\u0131” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u015feyi ya\u015f\u0131yoruz. Bu s\u00fcre\u00e7, 1980’lerin sonlar\u0131ndan bu yana en uzun s\u00fcreli grev eylemini i\u00e7eriyor – ancak reformizmin \u00f6zel bir \u00f6rg\u00fctl\u00fc ifadesi olan ve grevleri kat\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde k\u0131s\u0131tlama kapasitesini g\u00f6steren bir sendika b\u00fcrokrasisi taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyor.102
Bu ba\u011flamda, Corbyn ve Abbott gibi isimlerin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l yap\u0131lmas\u0131 beklenen genel se\u00e7imlerde \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin solundan aday olma karar\u0131n\u0131 memnuniyetle kar\u015f\u0131lamal\u0131y\u0131z. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden kopu\u015f, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasi radikalle\u015fmesinin hakim reformist partinin \u00e7er\u00e7evesinin \u00f6tesine uzanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecektir. Milletvekillerine grev g\u00f6zc\u00fclerinden uzak durma talimat\u0131 veren Starmer’\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, i\u015f\u00e7ilere m\u00fccadele i\u00e7in daha fazla g\u00fcven verebilir. Corbynizm, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin sol kanad\u0131 olarak kalmaya devam etse ve Corbyn, Livingstone’un bir zamanlar yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, se\u00e7im ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne d\u00f6nmeyi arzulasa bile bu b\u00f6yledir.
Buradaki yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z, \u00f6ncelikle se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelik reformistlerle ortak bir \u00f6rg\u00fct kurma ana hedefiyle de\u011fil, devrimci sosyalistlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir m\u00fcfrezesi olarak g\u00fcvenilir sol adaylara destek sunmak ve onlar i\u00e7in kampanya y\u00fcr\u00fctmek olmal\u0131d\u0131r. \u015eimdilik, bu muhtemelen temel yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. May\u0131s ay\u0131ndaki yerel se\u00e7imlerde, Liverpool Ba\u011f\u0131ms\u0131zlar Toplulu\u011fu olarak se\u00e7ime giren ve \u00fc\u00e7 sandalye kazananlar gibi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde eski \u0130\u015f\u00e7i Partili meclis \u00fcyelerini kapsayan az say\u0131da etkileyici sol sonu\u00e7 elde edildi.103 Buradaki hakim siyaset anlay\u0131\u015f\u0131, yine, \u0130\u015f\u00e7i Partilili\u011fin sol kanat bir varyant\u0131 olarak Corbynciliktir. Bu \u00f6rneklerin \u00f6tesinde, radikal sol adaylar \u00e7o\u011funlukla zay\u0131f ya da kayda de\u011fer olmayan sonu\u00e7lar alm\u0131\u015f, Ye\u015fil Parti ise Starmer ve Muhafazakar Parti kar\u015f\u0131t\u0131 protesto oylar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca yararlan\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Elbette gelecekteki bir Starmer y\u00f6netiminde i\u015fler birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilir, ancak \u015fimdilik \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden b\u00fcy\u00fck bir sol kopu\u015f i\u00e7in \u00e7ok az temel var. G\u00fcvenilir bir sol aday\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011fu se\u00e7imde, \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7in ele\u015ftirel bir oy \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmaya devam etmeliyiz. Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, bunun nedeni \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne dair herhangi bir yan\u0131lsama de\u011fil, Muhafazakar Parti kar\u015f\u0131t\u0131 temel bir dayan\u0131\u015fma eylemidir ve Britanya’da ortaya \u00e7\u0131kan daha geni\u015f m\u00fccadelelerde i\u015f\u00e7ileri ortak faaliyete daha etkin bir \u015fekilde kazanmam\u0131z\u0131 sa\u011flar.
\u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin solundaki se\u00e7im kampanyalar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerlerde, se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a yo\u011fun taleplerini de anlamal\u0131 ve bunun di\u011fer \u00f6nemli faaliyet bi\u00e7imlerinin, \u00f6zellikle de grev hareketindeki embriyonik taban inisiyatiflerinin geli\u015ftirilmesi, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f tehdidi kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fccadelenin yerine ge\u00e7mesinden ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z. Yine, Corbyn’in \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7indeki y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemi sosyalizm kavramlar\u0131n\u0131n yeniden pop\u00fclerle\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan memnuniyet verici olsa da, solun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7ine \u00e7ekilmesi, se\u00e7im alan\u0131n\u0131n \u00f6tesinde daha geni\u015f toplumsal hareketleri ilerletmek i\u00e7in nispeten az \u015fey yapt\u0131.104 Paradoksal olarak, se\u00e7imlere ve parlamento manevralar\u0131na saplanmak, radikal solun se\u00e7im at\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan m\u00fccadelelerin alt\u0131n\u0131 oyabilir.
Son olarak, se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli olsa da daha geni\u015f bir hedefe tabi oldu\u011funu anlamal\u0131y\u0131z: i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde devrimci \u00f6rg\u00fctlenmenin k\u00f6klerini derinle\u015ftirmek. Son on y\u0131llardaki kolektif deneyimlerimiz hayati dersler sunmaktad\u0131r; bunlar\u0131 incelemek gelecekte bu hedef i\u00e7in daha iyi \u00e7aba g\u00f6stermemizi sa\u011flayabilir.
Joseph Choonara, International Socialism dergisinin edit\u00f6r\u00fcd\u00fcr. A Reader’s Guide to Marx’s Capital (Bookmarks, 2017) ve Unravelling Capitalism kitaplar\u0131n\u0131n yazar\u0131d\u0131r: A Guide to Marxist Political Economy (2. bask\u0131: Bookmarks, 2017) kitaplar\u0131n\u0131n yazar\u0131d\u0131r.
Notlar
1 Bu makalede Britanya’daki Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi y\u00f6netiminin \u00fcyeleriyle yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalardan yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatalar tamamen bana aittir.
2 \u0130sko\u00e7ya boyutuna ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir tart\u0131\u015fma i\u00e7in International Socialism’in bu say\u0131s\u0131ndaki makaleye bak\u0131n\u0131z.
3 Prasad, 2023.
4 Avrupa d\u0131\u015f\u0131nda, bu makalenin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00f6nemli geli\u015fmeler de s\u00f6z konusudur.
5 Lenin, 1993, s65 ve 68-69.
6 Bu pozisyonun klasik bir ifadesi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z Barker, 1987.
7 E\u011fer Britanya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 325 devrimci sosyalist milletvekilini Avam Kamaras\u0131na g\u00f6ndermeye haz\u0131r olacak kadar radikalle\u015firse, durumun zaten devrimci bir durum olaca\u011f\u0131 ve se\u00e7ildikleri program\u0131n i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erece\u011fi umulabilir.
8 S\u00e1ndor John, 2009, s92-93.
9 Devrim \u00f6ncesi Rusya’da bu ilkeyi koruma giri\u015fimleri i\u00e7in bkz. Badayev, 1987.
10 Buradaki rakamlar John Rudge taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma notundan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Rudge ayr\u0131ca, ilk Enternasyonal Sosyalistlerin ve onlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc olan Socialist Review Grubunun \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck bir ak\u0131m oldu\u011fu ve Tro\u00e7ki’nin “ilkel kadro birikimi” dedi\u011fi \u015feyle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, \u00e7e\u015fitli \u00fcyelerin se\u00e7imlerde \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin aday\u0131 olarak yer ald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Baz\u0131lar\u0131, genellikle y\u00fczde 30 civar\u0131nda olmak \u00fczere, olduk\u00e7a iyi oy ald\u0131lar. Bunu tam da \u0130\u015f\u00e7i Partisi aday\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in yapabildiler. Asl\u0131nda bu \u015fekilde sandalye kazanmak ve elde tutmak ana ak\u0131m \u0130\u015f\u00e7i Partisi ile uzla\u015fmay\u0131 gerektiriyordu. Ger\u00e7ekten de, art\u0131k b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde unutulmu\u015f bir olayda, uzun s\u00fcredir \u0130D \u00fcyesi olan Syd Bidwell, 1966 genel se\u00e7imlerinde Southall’da \u0130\u015f\u00e7i Partisi ad\u0131na bir sandalye kazand\u0131. Se\u00e7im kampanyas\u0131nda \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00f6r\u00fckledi\u011fi i\u00e7in se\u00e7imden birka\u00e7 hafta \u00f6nce \u0130D’den ihra\u00e7 edildi.
11 Yine bu yakla\u015f\u0131m\u0131n k\u00f6kleri Lenin’in 1920’lerin ba\u015f\u0131nda Britanya’daki yeni geli\u015fen Kom\u00fcnist harekete verdi\u011fi tavsiyelere dayanmaktad\u0131r-bkz Lenin, 1993, b\u00f6l\u00fcm 9.
12 \u0130ngiltere’de neoliberalizmin zaferinin temelinin, Margaret Thatcher’\u0131n se\u00e7ilmesinden \u00f6nce Keynes\u00e7ili\u011fe olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p monetarizmin bir versiyonunu uygulayan 1974-9 \u0130\u015f\u00e7i Partisi h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hat\u0131rlamakta fayda var. Bak\u0131n\u0131z Cliff ve Gluckstein, 1996, s320-332.
13 Bu hareket bazen anti-kapitalist veya alternatif k\u00fcreselle\u015fme (Frans\u0131zca’da “altermondialiste”) hareketi olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
14 Bundan sonra Birle\u015fik Sekretarya’dan sadece D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal olarak bahsedece\u011fim.
15 \u0130\u015f\u00e7i Enternasyonali Komitesi’nin aksine SWP, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin kapitalizmin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunan ancak i\u015f\u00e7ilerden kitlesel destek alan ve sendikalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla organik ba\u011flar\u0131 olan bir “kapitalist i\u015f\u00e7i partisi” oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc korumaktad\u0131r. Lenin’in yaz\u0131lar\u0131ndan t\u00fcretilen bu form\u00fclasyon, Labourism’in sola do\u011fru sal\u0131n\u0131mlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yan\u0131lsamalardan ka\u00e7\u0131nmam\u0131z\u0131 ve sa\u011fa do\u011fru kaymalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda sekterlikten ka\u00e7\u0131nmam\u0131z\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bak\u0131n\u0131z Cliff ve Gluckstein, 1996, s1-2.
16 Bkz. \u00f6rne\u011fin, Callinicos, 2012a.
17 Gramsci, 1998, s333.
18 Trotsky, 1997, s18.
19 Erken tarihin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 Hallas, 1982’de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131lmaktad\u0131r. Entrizm genellikle Tro\u00e7kistlerin “merkezci \u00f6rg\u00fctler” olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00f6rg\u00fctlere kat\u0131lmay\u0131 i\u00e7eriyordu – sava\u015f aras\u0131 d\u00f6nemde, pratikte reform ve devrim aras\u0131nda bocalarken, olaylar taraf\u0131ndan devrime en az\u0131ndan s\u00f6zl\u00fc bir ba\u011fl\u0131l\u0131k benimsemeye itilen reformist \u00f6rg\u00fctler. Bu, baz\u0131 durumlarda Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck devrimci ak\u0131mlar yaratmak i\u00e7in bir taktik olarak \u00f6nerilmi\u015fti. Bu d\u00f6nemde merkezci Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne (ILP) girerek k\u00fc\u00e7\u00fck Britanya Tro\u00e7kist solunda say\u0131sal bir b\u00fcy\u00fcme oldu, ancak bu, devrimcilerin ILP’ye uyum sa\u011flamalar\u0131 ve ILP’yi devrime kazanman\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131 bir hedef olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda geri \u00e7ekilme giri\u015fimlerine direnmeleri nedeniyle zay\u0131flad\u0131. Bu takti\u011fin ba\u015fka yerlerdeki s\u0131n\u0131rl\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131 ve \u00f6nemli ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda bkz. Cliff, 1993, s224-234.
20 1980’ler ve 1990’larda \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin d\u0131\u015f\u0131na itilen Militan E\u011filim iki gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan biri, 1992’deki kurulu\u015fundan 2021’de Starmer y\u00f6netiminde ihra\u00e7 edilene kadar \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nde kalmaya \u00e7al\u0131\u015fan Socialist Appeal’d\u0131r. Son zamanlarda nispeten dogmatik bir Marksizmi savunan “Marksist topluluklar” arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kamp\u00fcslerde baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde etti. Di\u011feri ise \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ni a\u00e7\u0131k ve net bir kapitalist parti olarak k\u0131namaya ba\u015flayan Sosyalist Parti’dir. \u015eu anda Sendika ve Sosyalist Koalisyonu kontrol etmektedir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir grup olan Sosyalist Alternatif, politikalara yakla\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce Sosyalist Parti’den ayr\u0131ld\u0131.
21 Aktaran McGregor, 1986, s69.
22 Aktaran McGregor, 1986, s61.
23 Bu, Cliff’in b\u00fcrokratik devlet kapitalizmi teorisinin Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde de ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011funun sadece bir \u00f6rne\u011fidir; bu teori, bir ekonominin tamamen kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bile, i\u015f\u00e7iler devrim yoluyla kendi kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flamadan, sosyalist bir topluma yol a\u00e7abilece\u011fi fikrine meydan okumu\u015ftur. Bak\u0131n\u0131z Cliff, 1996.
24 Yer darl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, \u0130talya’daki Kom\u00fcnist Yeniden Kurulu\u015f Partisi (“Rifondazione Comunista”), Portekiz Sol Blo\u011fu ve Norve\u00e7 K\u0131z\u0131l Partisi gibi \u00e7ok say\u0131da di\u011fer \u00f6nemli \u00f6rnek burada ele al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.
25 Bkz. Callinicos, 2012a, s12-14.
26 Kom\u00fcnist gelenekten gelen ve k\u00fc\u00e7\u00fck partileri Britanya’dakinden \u00e7ok daha az cezaland\u0131r\u0131c\u0131 bir se\u00e7im sistemi i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren \u00e7e\u015fitli partilerden adaylar\u0131n uzun s\u00fcredir var olmas\u0131, Syriza’n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren baz\u0131 se\u00e7im ba\u015far\u0131lar\u0131 elde etmesine yard\u0131mc\u0131 oldu. Bu da daha sonraki b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7in bir platform yaratt\u0131.
27 Bkz: Garganas, 2015.
28 Bkz. \u00f6rne\u011fin, Davanellos, 2014.
29 Enternasyonalist \u0130\u015f\u00e7i Solu, 2015.
30 Kouvelakis, 2015.
31 Kouvelakis Ts\u00edpras’\u0131n teslimiyetini, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 patlak verdi\u011finde Sosyal Demokrat Parti’nin Alman Reichstag’\u0131nda sava\u015f kredileri i\u00e7in oy kullanmas\u0131na benzetecektir, bkz Garganas, 2015, s20. Lenin bu oylamay\u0131 Sosyal Demokratlar\u0131n gazetesinde okudu\u011funda, bunun Alman genelkurmay\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir sahtekarl\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Syriza’n\u0131n teslimiyeti ne yaz\u0131k ki \u00e7ok daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirdi.
32 Aktaran Garganas, 2012, s199.
33 Callinicos, 2012a, s19.
34 Callinicos, 2012a, s21.
35 Bkz. Sierra, 2017 ve 2022.
36 Aktaran Barriere, Durgan ve Robson, 2015, s19.
37 Barriere, Durgan ve Robson, 2015, s25-27.
38 Barriere, Durgan ve Robson, 2015, s28.
39 Aktaran Bravo, 2016.
40 Sierra, 2017, s59.
41 Aktaran Sierra, 2022, s153.
42 See https:\/\/twitter.com\/PabloIglesias\/status\/1227684462718341122
43 Benim \u00e7evirim. Orijinal belgeye www.anticapitalistas.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/III-Congreso-Anticapitalistas-Documentos-p%C3%BAblicos.pdf adresinden ula\u015fabilirsiniz.
44 Bornost, 2007.
45 Bkz. www.marx21.de\/die-linke-wie-weiter-nach-dem-wahldebakel
46 Wagenknecht’in Die Selbstgerechten (“Kendini D\u00fczeltenler”) adl\u0131 kitab\u0131, “ya\u015fam tarz\u0131 solu” ve “kimlik politikalar\u0131” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feye kar\u015f\u0131 bir polemiktir.
47 Connolly, 2018.
48 Buchholz, Mosler ve Mosler, 2006. Bu bir kenara at\u0131lm\u0131\u015f bir a\u00e7\u0131klama de\u011fildir; \u00e7ok benzer bir form\u00fclasyon Nachtwey, 2009, s33-34’te yer almaktad\u0131r.
49 Bu ba\u011flamda “merkezci” teriminin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in yukar\u0131daki 19 numaral\u0131 dipnota bak\u0131n\u0131z.
50 Bu sonraki geli\u015fme g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, d\u00f6nemin en yetenekli Alman devrimcilerinden biri olan Clara Zetkin’in, Luxemburg’un USPD’den kopu\u015funu neden \u00e7ok erken olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak kolayd\u0131r-Birchall, 2016, s189.
51 Harman, 1982, s36, 55, 63, 65-95 ve 191-218; Brou\u00e9, 2004, s189-225.
52 Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n bir g\u00f6stergesi i\u00e7in Stierl, Billor ve Dormann, 2019’da Jane McAlevey’in \u00f6rg\u00fctlenme stratejisine yap\u0131lan \u00f6vg\u00fclere bak\u0131n\u0131z. Buna kar\u015f\u0131n, bu yakla\u015f\u0131m\u0131n bir ele\u015ftirisi i\u00e7in bkz. Brook, 2022.
53 Bu form\u00fclasyon John Rees taraf\u0131ndan SWP \u00fcyesiyken ve SWP’nin se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmekten sorumluyken geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bkz. \u00f6rne\u011fin, Rees, 2002, s63.
54 Tro\u00e7ki, 1974, s93.
55 Trotsky, 1974, s93-94.
56 Tro\u00e7ki, 1974, s94,
57 Tro\u00e7ki, 1974, s96.
58 Tro\u00e7ki, 1975.
59 Rees, 2002, s64.
60 \u00d6rg\u00fct\u00fcn tam ad\u0131 Respect-The Unity Coalition (Sayg\u0131-Birlik Koalisyonu) idi.
61 Livingstone’un yeni olu\u015fturulan Londra belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 pozisyonu i\u00e7in yap\u0131lan ilk se\u00e7imde kazand\u0131\u011f\u0131 zafer Blair i\u00e7in bir a\u015fa\u011f\u0131lanma olsa da, \u0130\u015f\u00e7i Partisi lideri onu partiye yeniden kat\u0131lmaya ve 2004’te ilk d\u00f6nemi sona erdi\u011finde \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin aday\u0131 olmaya davet etti. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir pragmatist olan Livingstone bu teklifi kabul etti ve az bir oy fark\u0131yla yeniden se\u00e7ilmeyi ba\u015fard\u0131. Livingstone’un y\u00f6r\u00fcngesi hakk\u0131nda bak\u0131n\u0131z Kimber, 2007.
62 Sosyalist Parti’den Ian Page de Greenwich ve Lewisham se\u00e7im b\u00f6lgesinde y\u00fczde 4,2 oy ald\u0131.
63 SWP \u00fcyeleri Hackney South ve Shoreditch se\u00e7im b\u00f6lgesinde y\u00fczde 4,6 ve Tottenham’da y\u00fczde 3,7 oy ald\u0131.
64 Bunlardan en \u00f6ne \u00e7\u0131kan\u0131 2001 y\u0131l\u0131nda Sosyalist \u0130ttifak’\u0131n ba\u015fkan\u0131 olan eski \u0130\u015f\u00e7i Partisi meclis \u00fcyesi ve ulusal y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi Liz Davies’ti. Dokuz ay sonra SWP’nin hakimiyetini ve SWP’nin 11 Eyl\u00fcl ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra Sava\u015f\u0131 Durdurun Koalisyonu’nu kurmaya y\u00f6nelmesini gerek\u00e7e g\u00f6stererek istifa etti.
65 Galloway’in sol kimli\u011fi bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan Tony Benn, Diane Abbott ve Jeremy Corbyn gibi di\u011fer isimlerden daha zay\u0131ft\u0131. Sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc \u0130\u015f\u00e7i Partisi milletvekillerinden olu\u015fan Sosyalist Kampanya Grubu’nun bir \u00fcyesi de\u011fildi ve Margaret Thatcher’\u0131n sonunu haz\u0131rlayan 1990 Poll Tax isyan\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, “ba\u015fta Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nden olmak \u00fczere bu deliler, anar\u015fistler ve di\u011fer a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131lar\u0131 her zaman kavga pe\u015findeydi” iddias\u0131nda bulunmu\u015ftu. Aktaran Harman, 2008, s32.
66 Respect ba\u015flang\u0131\u00e7ta Ye\u015filler ile bir se\u00e7im pakt\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ancak \u00e7abalar\u0131 reddedildi.
67 Bu b\u00f6lgelerde n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te biri kendini M\u00fcsl\u00fcman olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. \u00c7ok daha az say\u0131da M\u00fcsl\u00fcman se\u00e7menin bulundu\u011fu Kuzey Do\u011fu Londra se\u00e7im b\u00f6lgesi gibi di\u011fer b\u00f6lgelerde Respect, Sosyalist \u0130ttifak’\u0131n oy oran\u0131n\u0131 sadece birka\u00e7 puanla ge\u00e7mi\u015ftir.
68 Belgeye www.whatnextjournal.org.uk\/Pages\/Politics\/RespectDebate.html adresinden ula\u015f\u0131labilir.
69 Bkz. Harman, 2008, s33-37.
70 Yaqoob, 2012 y\u0131l\u0131nda WikiLeaks kurucusu Julian Assange’a y\u00f6nelik tecav\u00fcz iddias\u0131n\u0131n sadece bir “k\u00f6t\u00fc cinsel g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131” vakas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011finde Galloway ile yollar\u0131n\u0131 ay\u0131ranlar aras\u0131ndayd\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal iki y\u0131l \u00f6nce, Galloway \u0130sko\u00e7ya’da destekledi\u011fi \u0130sko\u00e7 Sosyalist Partisi’ne dan\u0131\u015fmadan aday olmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131nda ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
71 \u0130fadenin kendisi Smith, 2002a’da yer almaktad\u0131r.
72 SWP’nin de k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Sendika ve Sosyalist Koalisyon’un (TUSC) son hali baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan bu tan\u0131ma uymaktad\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Sosyalist Parti, SWP ve RMT demiryolu i\u015f\u00e7ileri sendikas\u0131n\u0131n liderli\u011fini kapsayan bir koalisyondu. Bu koalisyon 2010 y\u0131l\u0131nda kuruldu ve SWP 2017 y\u0131l\u0131nda ayr\u0131ld\u0131. Bir se\u00e7im olu\u015fumu olarak s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ba\u015far\u0131 elde etti ancak Corbyn \u0130\u015f\u00e7i Partisi lideri oldu\u011funda, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne kar\u015f\u0131 sol bir platformda durman\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar vermeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131. RMT 2022’de resmen ayr\u0131larak TUSC’yi birka\u00e7 bireysel destek\u00e7iyle birlikte b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir Sosyalist Parti cephesi olarak b\u0131rakt\u0131. Bununla birlikte, Sosyalist Parti de zaman zaman TUSC’yi birle\u015fik bir cephe ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktad\u0131r (bkz. Heemskerk, 2019).
73 ISM 2006 y\u0131l\u0131nda kendini feshetmi\u015ftir.
74 Smith, 2002b, s44-45. Bu konuda ayr\u0131ca bak\u0131n\u0131z, Smith, 2003. Smith’in ilgin\u00e7 bir yolculu\u011fu olmu\u015f, Fransa’ya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131da Yeni Anti-kapitalist Parti’nin olu\u015fumundan bahsedilen Devrimci Kom\u00fcnist Birlik’te rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra bu partiden bir kopu\u015fu destekleyerek Front de Gauche’a (Sol Cephe) kat\u0131ld\u0131. Sonunda L\u00fcksemburg’da bir parti olan The Left’in lideri oldu. Bu y\u00f6nelim, sol-reformizmle uzla\u015fmay\u0131 ama yine de ona anti-kapitalist bir parlakl\u0131k vermeyi i\u00e7eriyordu. On y\u0131l \u00f6nceki kayda de\u011fer bir m\u00fcdahalede bu, Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi ve Syriza gibilerinin reformist olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini reddetmek anlam\u0131na geliyordu, bkz Smith, 2013.
75 Bkz. McKerrell, 2002, s55.
76 Smith, 2002b, s47.
77 Smith, 2003, s73.
78 Smith, 2003, s74.
79 Callinicos, 2003.
80 Gonzalez, 2006.
81 Bu geli\u015fmeler hakk\u0131nda bkz. Davidson, 2008.
82 RISE 2015 y\u0131l\u0131nda SWP’den ayr\u0131lan Uluslararas\u0131 Sosyalist Grup (\u0130sko\u00e7ya) \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur.
83 Wolfreys, 2015, s38.
84 Bkz. Bensa\u00efd, Cr\u00e9mieux, Duval ve Sabado, 2003.
85 Bununla birlikte, kurulu\u015f konferans\u0131nda isim konusunda yak\u0131n bir oylama yap\u0131ld\u0131 ve delegeler bunun yerine “Devrimci Anti-kapitalist Parti “yi se\u00e7meye yak\u0131nd\u0131lar.
86 Bkz. Callinicos, 2008, s97-101.
87 Sabado, 2009, s145-146.
88 Callinicos, 2012b, s23.
89 Godard, 2013, s207.
90 Callinicos, 2012a, s21; Wolfreys, 2012, s39-47.
91 NPA da koalisyon kurma g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine kat\u0131lm\u0131\u015f ancak Sosyalist Parti’nin koalisyona dahil olmas\u0131yla birlikte \u00f6rg\u00fctsel olarak kat\u0131lmama karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.
92 Bkz. https:\/\/lanticapitaliste.org\/actualite\/politique\/npa-un-pas-en-arriere-pour-des-pas-en-avant
93 Molyneux, 2022, s27-28.
94 Sosyalist Parti, \u0130\u015f\u00e7i Enternasyonali Komitesi’nin \u0130rlanda’daki grubuydu.
95 Molyneux, 2022, s29.
96 \u0130\u015f\u00e7i Partisi ayn\u0131 zamanda \u0130rlanda’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sendikas\u0131 olan Hizmet, Sanayi, Meslek ve Teknik Sendikas\u0131 (SIPTU) b\u00fcrokrasisiyle de ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131 ve SIPTU liderleri yirmi y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir patronlarla “ortakl\u0131k” yap\u0131yordu.
97 Allen, 2021a.
98 \u0130rlanda’n\u0131n kuzeyi g\u00fcneyden farkl\u0131 olarak kendine \u00f6zg\u00fc bir siyasi dinami\u011fe sahip olsa da, birle\u015fik ve sosyalist bir \u0130rlanda’y\u0131 destekleyen PbP burada da etkileyici sonu\u00e7lar elde etti. Gerry Carroll 2016’da Belfast West’te yap\u0131lan se\u00e7imlerde birinci gelerek Kuzey \u0130rlanda Meclisi’nde bir sandalye kazand\u0131 ve parti bir\u00e7ok belediye meclisi \u00fcyeli\u011fine sahip. Bu at\u0131l\u0131m, hem uzun y\u0131llar boyunca \u00e7e\u015fitli konularda y\u00fcr\u00fct\u00fclen kararl\u0131 kampanya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 hem de ana ak\u0131m siyasi g\u00fc\u00e7lerin zay\u0131flamas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Bu ayn\u0131 zamanda ulusal soruna ili\u015fkin net ve \u00f6zg\u00fcn bir pozisyonun geli\u015fimini de yans\u0131tmaktad\u0131r: hem Kuzey hem de G\u00fcney’deki devletlerin do\u011fas\u0131n\u0131 ele\u015ftiren, Protestan i\u015f\u00e7ileri yok saymamaya kararl\u0131 ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesi yoluyla g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f birle\u015fik bir \u0130rlanda’y\u0131 savunan Molyneux, 2022, s34.
99 Molyneux, 2022, s35-36.
100 www.letusrise.ie\/featured-articles\/rise-joins-pbp
101 Bu konuda bkz. \u00f6rne\u011fin Allen, 2021b.
102 Choonara, 2023.
103 Socialist Worker, 2023.
104 Corbynizmin y\u00fckseli\u015fini ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc anlatan Thomas, 2017, Kimber, 2020 ve Kimber, 2021’e bak\u0131n\u0131z.
Referanslar
Allen, Kieran, 2021a, “Devrimciler ve Sol H\u00fck\u00fcmet-B\u00f6l\u00fcm 2”, Rebel News (26 \u015eubat), www.rebelnews.ie\/2021\/02\/26\/revolutionaries-left-government-part-2
Allen, Kieran, 2021b, “Devrimciler ve Sol H\u00fck\u00fcmet-B\u00f6l\u00fcm 1”, Rebel News (23 \u015eubat), www.rebelnews.ie\/2021\/02\/23\/revolutionaries-left-government-kieran-allen
Badayev, Alexei, 1987 [1929], \u00c7arl\u0131k Dumas\u0131’nda Bol\u015fevikler (Kitap Ayra\u00e7lar\u0131).
Barker, Colin, 1987, “Perspectives”, Colin Barker (ed), Revolutionary Rehearsals (Bookmarks) i\u00e7inde.
Barriere, Manel, Andy Durgan ve Sam Robson, 2015, “The Challenge of Podemos”, International Socialism 145 (winter), http:\/\/isj.org.uk\/the-challenge-of-podemos
Bensa\u00efd, Daniel, L\u00e9on Cr\u00e9mieux, Fran\u00e7ois Duval ve Fran\u00e7ois Sabado, 2003, “A Letter from LCR Comrades”, International Socialist Tendency discussion bulletin, say\u0131 2 (Ocak).
Birchall, Ian, 2016, “Some Questions about the Lost German Revolution”, International Socialism 150 (spring), http:\/\/isj.org.uk\/some-questions-about-the-lost-german-revolution
Bornost, Stefan, 2007, “Germany’s Political Earthquake”, International Socialism 116 (autumn), http:\/\/isj.org.uk\/germanys-political-earthquake
Bravo, Alejandro, 2016, “Pablo Iglesias: ‘esa idiotez que dec\u00edamos cuando \u00e9ramos de extrema izquierda de que las cosas se cambian en la calle y no en las instituciones, es mentira'”, Izquierda diario (5 Temmuz), www.izquierdadiario.es\/Pablo-Iglesias-esa-idiotez-que-deciamos-cuando-eramos-de-extrema-izquierda-de-que-las-cosas-se
Brook, Paul, 2022, “Jane McAlevey’in \u00d6rg\u00fctlenme Modeli: Bir Taban ve Dosya Stratejisi mi?”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 174 (bahar), http:\/\/isj.org.uk\/mcaleveys-organising-model
Brou\u00e9, Pierre, 2004, Alman Devrimi 1917-1923 (Brill).
Buchholz, Christine, Volkhard Mosler ve Maya Mosler, 2006, “Germany’s Strategy Debate”, International Socialism 111 (summer), http:\/\/isj.org.uk\/germanys-strategy-debate
Callinicos, Alex, 2003, “Regroupment and the Socialist Left Today”, International Socialist Tendency discussion bulletin, say\u0131 2 (Ocak).
Callinicos, Alex, 2008, “Radikal Sol Nereye Gidiyor?”, International Socialism 120 (autumn), www.marxists.org\/history\/etol\/writers\/callinicos\/2008\/xx\/radleft.html
Callinicos, Alex, 2012a, “The Second Coming of the Radical Left”, International Socialism 135 (summer), www.marxists.org\/history\/etol\/writers\/callinicos\/2012\/xx\/2ndcoming.htm
Callinicos, Alex, 2012b, “Fransa: Anti-kapitalist Siyaset Krizde”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 134 (bahar), http:\/\/isj.org.uk\/france-anti-capitalist-politics-in-crisis
Choonara, Joseph, 2023, “The British Labour Movement’s Halting Recovery”, International Socialism 178 (spring), http:\/\/isj.org.uk\/halting-recovery
Cliff, Tony, 1993, Tro\u00e7ki, cilt 4: 1927-1940-Gece Ne Kadar Karanl\u0131ksa, Y\u0131ld\u0131z O Kadar Parlakt\u0131r (Bookmarks), www.marxists.org\/archive\/cliff\/works\/1993\/trotsky4\/index.html
Cliff, Tony, 1996 [1955], Rusya’da Devlet Kapitalizmi (Bookmarks).
Cliff, Tony ve Donny Gluckstein, 1996, The Labour Party: Marksist Bir Tarih (Bookmarks), www.marxists.org\/archive\/cliff\/works\/1988\/labour\/index.html
Connolly, Kate, 2018, “Alman Siyaset\u00e7iler Solcu ‘Aya\u011fa Kalk’ Hareketini Ba\u015flatt\u0131”, Guardian (4 Eyl\u00fcl), www.theguardian.com\/world\/2018\/sep\/04\/german-politicians-launch-leftwing-stand-up-movement
Davanellos, Antonis, 2014, “D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Komintern Kongresi: ‘Zaferi \u0130ddia Etmenin Bir Yolu'”, International Socialist Review 95, https:\/\/isreview.org\/issue\/95\/fourth-comintern-congress
Davidson, Neil, 2008, “Scotland’s New Road to Reform?”, International Socialism 118 (spring), http:\/\/isj.org.uk\/scotlands-new-road-to-reform
Garganas, Panos, 2012, “Se\u00e7imlerden Sonra Yunanistan”, International Socialism 136 (autumn), www.marxists.org\/history\/etol\/newspape\/isj2\/2012\/isj2-136\/garganas.htm
Garganas, Panos, 2015, “Why did Syriza Fail?”, International Socialism 148 (autumn), www.marxists.org\/history\/etol\/newspape\/isj2\/2015\/isj2-148\/garganas.html
Gonzalez, Mike, 2006, “The Split in the Scottish Socialist Party”, International Socialism 112 (autumn), http:\/\/isj.org.uk\/the-split-in-the-scottish-socialist-party
Godard, Denis, 2013, “Krizdeki NPA: A\u00e7\u0131klamal\u0131y\u0131z \u00c7\u00fcnk\u00fc Yeniden Ba\u015flamal\u0131y\u0131z”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 137 (k\u0131\u015f), http:\/\/isj.org.uk\/the-npa-in-crisis-we-have-to-explain-because-we-have-to-start-again
Gramsci, Antonio, 1998 [1929-1935], Hapishane Defterlerinden Se\u00e7meler (Lawrence and Wishart).
Hallas, Duncan, 1982, “Revolutionaries and the Labour Party”, International Socialism 82 (spring), www.marxists.org\/archive\/hallas\/works\/1982\/revlp\/index.htm
Harman, Chris, 1982, The Lost Revolution 1918-1923 (Bookmarks).
Harman, Chris, 2008, “The Crisis in Respect”, International Socialism 117 (winter), http:\/\/isj.org.uk\/the-crisis-in-respect
Heemskerk, Clive, 2019, “Socialist and the May Elections”, Socialism Today 226, http:\/\/socialismtoday.org\/archive\/226\/tusc.html
Enternasyonalist \u0130\u015f\u00e7i Solu, 2015, “Syriza’n\u0131n Zaferinden Sonra Sola D\u00fc\u015fen G\u00f6revler”, International Viewpoint (28 Ocak), https:\/\/internationalviewpoint.org\/spip.php?article3837
Kimber, Charlie, 2007, “Ken Livingstone-The Last Reformist?”, International Socialism 113 (winter), https:\/\/isj.org.uk\/ken-livingstone-the-last-reformist
Kimber, Charlie, 2020, “\u0130\u015f\u00e7i Partisi Neden Kaybetti?”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 166 (bahar), http:\/\/isj.org.uk\/why-did-labour-lose
Kimber, Charlie, 2021, “Starmer’dan daha fazlas\u0131: \u0130\u015f\u00e7i Partisi Neden Kaybetti (Yine)?”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 171 (yaz), http:\/\/isj.org.uk\/more-than-starmer
Kouvelakis, Stathis, 2015, “Yunanistan: Birinci A\u015fama”, Jacobin (22 Ocak), https:\/\/jacobin.com\/2015\/01\/phase-one
Lenin, Vladimir Ilych, 1993 [1920], “Sol Kanat” Kom\u00fcnizmi: Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131 (Yer \u0130mleri).
McGregor, Sheila, 1986, “The History and Politics of Militant”, International Socialism 33 (autumn), www.marxists.org\/history\/etol\/newspape\/isj2\/1986\/isj2-033\/macgregor.html
McKerrell, Nick, 2002, “The United Front Today”, International Socialism 97 (winter), www.marxists.org\/history\/etol\/newspape\/isj2\/2002\/isj2-097\/mckerrell.htm
Molyneux, John, 2022, “K\u00e2rdan \u00d6nce \u0130nsan Nedir?”, Irish Marxist Review, cilt 11, say\u0131 32, https:\/\/irishmarxistreview.net\/index.php\/imr\/article\/view\/448\/432
Nachtwey, Oliver, 2009, “Die Linke and the Crisis of Class Representation”, International Socialism 124 (autumn), http:\/\/isj.org.uk\/die-linke-and-the-crisis-of-class-representation
Prasad, Yuri, 2023, “Diane Abbott Hatal\u0131yd\u0131-Ama Starmer’dan Irk\u00e7\u0131l\u0131k Kar\u015f\u0131t\u0131 Ders Almay\u0131n”, Socialist Worker (23 Nisan), https:\/\/socialistworker.co.uk\/news\/diane-abbott-was-wrong-but-dont-line-up-behind-starmers-right-wing-agenda
Rees, John, 2002, “The Broad Party, the Revolutionary Party and the United Front”, International Socialism 97 (winter), www.marxists.org\/history\/etol\/writers\/rees-j\/2002\/xx\/party.htm
Sabado, Fran\u00e7ois, 2009, “Building the New Anticapitalist Party”, International Socialism 121 (winter), www.marxists.org\/history\/etol\/newspape\/isj2\/2009\/isj2-121\/sabado.html
S\u00e1ndor John, S, 2009, Bolivya’n\u0131n Radikal Gelene\u011fi: And Da\u011flar\u0131’nda S\u00fcrekli Devrim (Arizona \u00dcniversitesi).
Sierra, H\u00e9ctor, 2017, “Podemos, Catalonia and the Workers’ Movement in the Spanish State”, International Socialism 155 (summer), http:\/\/isj.org.uk\/podemos-catalonia-and-the-workers-movement
Sierra, H\u00e9ctor, 2022, “The Taming of Podemos”, International Socialism 174 (bahar), http:\/\/isj.org.uk\/taming-podemos
Smith, Murray, 2002a, “Notes on the Workers’ Party”, International Socialist Tendency discussion bulletin, say\u0131 1 (Temmuz).
Smith, Murray, 2002b, “SWP Nereye Gidiyor?”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 97 (k\u0131\u015f), www.marxists.org\/history\/etol\/newspape\/isj2\/2002\/isj2-097\/smith.htm
Smith, Murray, 2003, “The Broad Party, the Revolutionary Party and the United Front: A Reply to John Rees”, International Socialism 100 (autumn), http:\/\/isj.org.uk\/the-broad-party-the-revolutionary-party-and-the-united-front-a-reply-to-john-rees
Smith, Murray, 2013, “The Real European Left Stands Up”, Links Journal (10 May\u0131s), https:\/\/links.org.au\/murray-smith-real-european-left-stands
Socialist Worker, “Se\u00e7imler: Sunak Hammered, No Enthusiasm for Starmer” (5 May\u0131s), https:\/\/socialistworker.co.uk\/news\/elections-elections-sunak-hammered-no-enthusiasm-for-starmer
Stierl, Katharina, Kerem Billor ve Anton Dormann, 2019, “Organizing nach Jane McAlevey: Mehr als eine innovative Methode”, Marx21 (1 May\u0131s), www.marx21.de\/organizing-nach-jane-mcalevey-mehr-als-eine-innovative-methode
Thomas, Mark L, 2017, “After the Surge: Corbyn and the Road Ahead”, International Socialism 156 (autumn), http:\/\/isj.org.uk\/after-the-surge-corbyn-and-the-road-ahead
Tro\u00e7ki, Leon, 1974 [1922], “Birle\u015fik Cephe \u00dczerine”, Kom\u00fcnist Enternasyonal’in \u0130lk Be\u015f Y\u0131l\u0131 i\u00e7inde (New Park).
Trotsky, Leon, 1975, The Struggle Against Fascism in Germany (Pelican).
Tro\u00e7ki, Leon, 1997 [1930], Rus Devriminin Tarihi (Pluto).
Wolfreys, Jim, 2012, “Sarkozy sonras\u0131 Fransa: Umutsuzluk Politikas\u0131yla Y\u00fczle\u015fmek”, Uluslararas\u0131 Sosyalizm 135 (yaz), www.marxists.org\/history\/etol\/writers\/wolfreys\/2012\/xx\/aftersark.htm
Wolfreys, Jim, 2015, “Paris Sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan Sonra: An Islamophobic Spiral”, International Socialism 146 (spring), http:\/\/isj.org.uk\/after-the-paris-attacks
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
7 Temmuz 2023 International Socialism Journal Say\u0131: 179Yazar: Joseph Choonara 2023’te ya\u015fanan baz\u0131 meseleler, Britanya’daki devrimci sosyalistlerin se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ilgisinin yeniden canlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu.1 Bu meseleler aras\u0131nda Keir Starmer y\u00f6netimindeki \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nde sa\u011fa kay\u0131\u015f\u0131n devam etmesi; May\u0131s ay\u0131ndaki yerel se\u00e7imlerde \u00e7e\u015fitli sol ba\u011f\u0131ms\u0131z adaylar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve Nicola Sturgeon’un \u0130sko\u00e7ya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131smen t\u00fckenmesi sonucu […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-200","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-teori","8":"category-uncategorized"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":205,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions\/205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}