R\u00f6portajlar 5 Ekim 2023’te International Socialism Journal Say\u0131: 180\u2019de yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
http:\/\/isj.org.uk\/interview-israels-crisis\/ R\u00f6portajlar 5 Ekim 2023’te International Socialism Journal Say\u0131: 180\u2019de yay\u0131nland\u0131. http:\/\/isj.org.uk\/interview-israels-crisis\/ Filistin direni\u015finin de\u011fi\u015fen dinamikleriAnne Alexander’\u0131n Tevfik Haddad ile r\u00f6portaj\u0131: Anne: M\u00fccadelenin uzun tarihi ba\u011flam\u0131nda Filistin’deki mevcut krizi nas\u0131l a\u00e7\u0131klars\u0131n\u0131z? Mevcut durumun, 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc ile \u0130srail h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda yap\u0131lan m\u00fczakereler sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan Oslo Anla\u015fmas\u0131’na ba\u011fl\u0131 \u201cbar\u0131\u015f s\u00fcreci\u201d krizinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek do\u011fru […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":216,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-212","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dunya","8":"category-uncategorized"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":271,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212\/revisions\/271"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Filistin direni\u015finin de\u011fi\u015fen dinamikleri
Anne Alexander’\u0131n Tevfik<\/strong> Haddad ile r\u00f6portaj\u0131:<\/strong>
Anne: M\u00fccadelenin uzun tarihi ba\u011flam\u0131nda Filistin’deki mevcut krizi nas\u0131l a\u00e7\u0131klars\u0131n\u0131z? Mevcut durumun, 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc ile \u0130srail h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda yap\u0131lan m\u00fczakereler sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan Oslo Anla\u015fmas\u0131’na ba\u011fl\u0131 \u201cbar\u0131\u015f s\u00fcreci\u201d krizinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek do\u011fru mudur?<\/strong>
Tevfik: <\/strong>Oslo s\u00fcrecinin “bar\u0131\u015f”la ya da Filistin haklar\u0131yla, uluslararas\u0131 hukukla vb. ilgili oldu\u011fu fikrini \u00e7\u00fcr\u00fctmek \u00f6nemli. Oslo, esasen 1967 Arap-\u0130srail Sava\u015f\u0131’n\u0131n fetihlerini \u0130srail’e kal\u0131c\u0131 olarak dahil etme giri\u015fimi olan ve ayn\u0131 zamanda egemenlik sa\u011flanmadan da olsa Filistinliler i\u00e7in bir t\u00fcr s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zerklik ve \u00f6zy\u00f6netim sa\u011flayan Allon Plan\u0131’n\u0131n bir uygulamas\u0131yd\u0131.1 \u00d6zerklik \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc\u201d Filistinlilerin kendi kaderini tayin etme iddialar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Bu, \u0130srail’in “Yahudi ve demokratik” karakterinin korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu; 1967’de fethedilen topraklar\u0131n i\u015fgali s\u00fcresiz olarak devam ederse bu durum a\u015f\u0131nabilir ve b\u00f6ylece daha fazla Filistinlinin \u0130srail y\u00f6netimine dahil edilmesi tehlikesi ortaya \u00e7\u0131kabilir. B\u00f6yle bir olas\u0131l\u0131k, \u0130srail’deki Yahudi n\u00fcfusunun sahip oldu\u011fu demografik \u00e7o\u011funlu\u011fu tehlikeye atabilirdi.2 Bu, \u0130\u015fgal Alt\u0131ndaki Filistin Topraklar\u0131’ndaki (OPT) Filistinlilerin kitlesel seferberlik olu\u015fumlar\u0131 halinde \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 1980’lerin ba\u015flar\u0131nda, kafa kafaya verip y\u00fczle\u015fmeyi gerektiren bir konu haline geldi. 1980’lerin sonlar\u0131nda Birinci \u0130ntifada olarak bilinen ayaklanmay\u0131 ba\u015flatt\u0131.3
Oslo s\u00fcreci, bu ikilemleri Allon Plan\u0131’n\u0131n bir versiyonunu uygulayarak \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik bir giri\u015fimdi.4 Bu, esas olarak Bantustan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bi\u00e7imini ald\u0131. \u0130srail’in, kalk\u0131nma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan akademisyenlerin \u0130srail ile Filistinliler aras\u0131nda ekonomik ve politik olarak “yak\u0131nla\u015fma” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 durumdan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekiyordu. 1967’deki sava\u015ftan sonra ye\u015fil \u00e7izgi (\u0130srail’in 1967’deki fetihlerden \u00f6nce \u00e7izilen, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde tan\u0131nan s\u0131n\u0131rlar\u0131) silindi; \u0130srail ile Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze aras\u0131nda art\u0131k s\u0131n\u0131r yoktu. Hatta 1967’den sonra Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze \u015eeridi’nde ya\u015fayan Filistinli m\u00fclteciler, y\u00fczbinlerce Arap’\u0131n \u015fiddet yoluyla s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesiyle devletin kuruldu\u011fu 1948’de \u0130srail s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki eski topraklar\u0131n\u0131 bile ziyaret edebildiler. Filistinlilerin de kitlesel olarak \u0130srail i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131na girmesi, Gazze ve Bat\u0131 \u015eeria’da \u00e7ok daha y\u00fcksek gelir d\u00fczeylerine yol a\u00e7t\u0131 ve bu da baz\u0131 kurumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na olanak sa\u011flad\u0131. Birinci \u0130ntifada patlak verdi\u011finde bu siyasi \u00e7eli\u015fkilerden beslendi. Asl\u0131nda \u0130srail’in Oslo’dan \u00f6nce denetledi\u011fi ger\u00e7eklik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezdi. \u0130srail’in umutsuzca bir t\u00fcr ayr\u0131l\u0131\u011fa ihtiyac\u0131 vard\u0131, ancak bu, gelecekteki bir Filistin devletinin temelini sa\u011flamayacakt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc 1967’de fethedilen topraklar\u0131 h\u00e2l\u00e2 hem stratejik hem de ideolojik olarak Siyonist proje i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olarak g\u00f6r\u00fcyordu.
Dolay\u0131s\u0131yla \u0130srail’in yakla\u015f\u0131m\u0131, \u0130srailli ekonomist Arie Arnon’un al\u0131nt\u0131s\u0131yla “ne iki ne bir” \u015feklindeydi. Ne \u0130sraillilerin ve Filistinlilerin tek bir siyasi varl\u0131\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 olaca\u011f\u0131 tek devletli bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ne de \u0130srail’in yan\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Filistin devletinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Bunun yerine, iki alternatif aras\u0131nda s\u00fcrekli bir karars\u0131zl\u0131k vard\u0131.
Sonu\u00e7ta Oslo s\u00fcreci ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131 ama gelin biraz da \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar\u0131ndan bahsedelim. Bunlardan en \u00f6nemlisi, bir \u201cbar\u0131\u015f yapma\u201d ve \u201cdevlet in\u015fa etme\u201d s\u00fcreci gibi g\u00f6r\u00fcnerek siyasi durumun uluslararas\u0131 toplumun g\u00f6z\u00fcnde karart\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bat\u0131l\u0131 vergi m\u00fckelleflerinin paras\u0131yla ger\u00e7ek bir \u015feylerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yan\u0131lsamas\u0131 vard\u0131; ger\u00e7ekte ise bu sadece \u0130srail i\u015fgalinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyordu. Ama\u00e7, se\u00e7ilmi\u015f bir Filistin eliti yaratmak ve Filistinlileri ismen \u0130srail’in sorumlulu\u011funun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmakt\u0131; ancak ger\u00e7ekte \u0130srail, topraklar\u0131n ve s\u00f6zde “\u00f6zerk” alanlar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc elinde tutacakt\u0131. Filistin Y\u00f6netimi, Filistinlilerin ana m\u00fcdahalesi olarak hareket ederken onlar\u0131n e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da y\u00f6netecekti.
\u0130srail devleti ve ordusuyla i\u015fbirli\u011fi yaparak, \u201cg\u00fcvenlik\u201d boyutu da dahil olmak \u00fczere \u201cFilistin sorununu\u201d y\u00f6netiyoruz.
Bu durum ciddi \u00e7eli\u015fkilerden de yoksun de\u011fildir. \u0130kili bir altyap\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, Filistinlileri ekonomik, politik ve sivil anlamda \u201c\u0130srail kay\u0131tlar\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f\u201d olabilir; bu da Filistinlilerin kendi devletlerini kurma yolunda olduklar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla art\u0131k \u0130srail’in sorumlulu\u011fu olmad\u0131\u011f\u0131 yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 yaratabilir. Ancak t\u00fcm s\u00fcre\u00e7 durma noktas\u0131na geldik\u00e7e bu iddian\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 azal\u0131yor. 2012 y\u0131l\u0131nda Uluslararas\u0131 Para Fonu, Filistin Y\u00f6netimi’nin, farkl\u0131 bakanl\u0131klar a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet olman\u0131n t\u00fcm donan\u0131mlar\u0131 ve n\u00fcfusu y\u00f6netme kapasitesi ile kendi kendine yetebilecek yeterli devlet in\u015fa etme kapasitesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti. Eksik olan \u015fey egemenlikti. \u0130srailliler ve Filistinliler i\u00e7in paralel altyap\u0131lar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, bu nedenle giderek daha \u00e7ok, baz\u0131lar\u0131 son derece ac\u0131mas\u0131z olan \u00e7e\u015fitli bask\u0131, kontrol, g\u00f6zetleme ve haritan\u0131n gasp edilmesi yoluyla Filistin n\u00fcfusunu bask\u0131 alt\u0131na almak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f apartheid’e benziyor. Gazze \u015eeridi, ac\u0131mas\u0131z bir ku\u015fatma politikas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u0130srail’in aral\u0131kl\u0131 “\u00e7im bi\u00e7me” tatbikatlar\u0131na da maruz kal\u0131yor; bu sayede Siyonist ordu, kendini bo\u011fan bu duruma direnmek i\u00e7in s\u00fcrekli yeniden ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7abalar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130srail’in tarihi geni\u015fleme politikalar\u0131, su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlenmesi, s\u0131n\u0131rl\u0131 toprak rezervleri ve d\u0131\u015f d\u00fcnyaya serbest eri\u015fimin olmamas\u0131 nedeniyle Gazze \u015eeridi’nin kendi kendini ge\u00e7indirme imkanlar\u0131 \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131. Bu durum s\u00fcresiz olarak devam ediyor; \u0130srail, Gazze’yi yakla\u015f\u0131k iki milyon Filistinli m\u00fclteci i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131k ve son derece kirli bir a\u00e7\u0131k hava hapishanesi olarak tutmak i\u00e7in “g\u00fcvenlik” gerek\u00e7elerinin arkas\u0131na saklan\u0131yor.
\u0130srail’in uluslararas\u0131 t\u00fcketime sundu\u011fu tabloyu sorgulamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, \u00dcrd\u00fcn Nehri’nden Akdeniz’e kadar t\u00fcm Filistin n\u00fcfusunun bir t\u00fcr \u0130srail tahakk\u00fcm\u00fc ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda var oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu, \u0130srail’in apartheid devleti olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 daha da ikna edici k\u0131l\u0131yor. Ger\u00e7ekten de son be\u015f y\u0131ld\u0131r, \u0130srailli olanlar da dahil olmak \u00fczere t\u00fcm b\u00fcy\u00fck uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri bu durumu dile getirmeye ba\u015flad\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka bir iddiada bulunmak kendi yetkilerine hakaret olacakt\u0131r.
B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte, Oslo s\u00fcrecinin \u0130srailli ve Bat\u0131l\u0131 mimarlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu en b\u00fcy\u00fck sorun, teknik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine ve \u201cFilistin sorunu\u201dnu hileli bir \u015fekilde ele almalar\u0131na ra\u011fmen asl\u0131nda temel siyasi sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zememeleridir. Bug\u00fcn\u00fcn Filistinlileri i\u015fgale kar\u015f\u0131 daha az diren\u00e7li de\u011filler ve art\u0131k Siyonist yerle\u015fimci s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi ve \u0130srail Devletini kabul etmiyorlar. Bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin ve uluslararas\u0131 toplumun kendilerini aldatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ne Oslo Anla\u015fmas\u0131’n\u0131n ne de uluslararas\u0131 hukukun kendilerine bir \u015fey kazand\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Bunun da \u00f6tesinde, son 30 y\u0131lda Filistinliler aras\u0131nda \u00f6nemli ekonomik, e\u011fitimsel ve kurumsal ilerlemeler kaydedildi ve daha b\u00fcy\u00fck bir Filistin n\u00fcfusu, taleplerini y\u00fckseltme konusunda daha yetenekli oldu. B\u00fct\u00fcn bunlar \u0130srail i\u00e7in \u00e7ok sorunlu.
Ekonomik cephede, Oslo s\u00fcreci, Filistinlilerin \u00e7e\u015fitli bakanl\u0131klar kurmas\u0131na ve devlet kaynaklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesine izin vererek iki devletli bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ileri s\u00fcrmeyi iddia etse de, sonu\u00e7ta \u0130srail, kalk\u0131nd\u0131rmama politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bu, \u00fcretken end\u00fcstrilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ve farkl\u0131 Filistin b\u00f6lgeleri aras\u0131nda sinerji ve art\u0131 de\u011fer yaratabilecek yatay ba\u011flant\u0131lar\u0131n geli\u015fmesinin \u00f6nlenmesi anlam\u0131na geliyordu. Bunun yerine \u0130srail, \u0130\u015fgal Alt\u0131ndaki Filistin Topraklar\u0131\u2019n\u0131 (OPT) G\u00fcney Afrika Bantustanlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan bir dura\u011fanl\u0131\u011fa saplan\u0131p kalm\u0131\u015f ve \u0130srail’in rekabet\u00e7i olmayan sanayilerinden Filistin Y\u00f6netimi y\u00f6netimindeki b\u00f6lgelere bo\u015falt\u0131lan ithalatlara ba\u011f\u0131ml\u0131 halde tuttu. Ayr\u0131ca Filistinli elitleri, ekonomik ve siyasi akt\u00f6rleri alayc\u0131 bir \u015fekilde manip\u00fcle etmek i\u00e7in kontrol noktas\u0131 sistemini kulland\u0131lar.
Ekonomik durumu, \u0130srail’in “kapatma politikas\u0131” -bug\u00fcn OPT i\u00e7inde bir tak\u0131mada olu\u015fturan Filistin n\u00fcfusunun izole edilmi\u015f adalar\u0131n\u0131n her birinin i\u00e7ine ve d\u0131\u015f\u0131na hareketini kontrol eden devasa bir altyap\u0131- ba\u011flam\u0131nda anlamal\u0131y\u0131z. Bunun sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan Filistinlilerin ekonomik olarak kendine yeterli olmay\u0131\u015f\u0131, uluslararas\u0131 toplum i\u00e7in k\u00fclfetli bir durum yarat\u0131yor ve \u0130srailliler de bunun etkilerinden muaf de\u011fil. Filistin ekonomisini kapatmaya karar verdiklerinde bunun, Filistinli emek ak\u0131\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan baz\u0131 sekt\u00f6rlerde (\u00f6zellikle tar\u0131m ve in\u015faat) \u0130srail ekonomisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131 olacak.
Anne: Filistin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 Oslo s\u00fcreci y\u0131llar\u0131nda nas\u0131l de\u011fi\u015fti?<\/strong>
Tevfik:<\/strong> Oslo Anla\u015fmalar\u0131 \u0130srail’e, eski \u0130srail ba\u015fbakan\u0131 Yitzhak Rabin’in 1992’de dile getirdi\u011fi “Gazze’yi Tel Aviv’den \u00e7\u0131karma” ve Birinci \u0130ntifada’dan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulma \u015fans\u0131 verdi. Ancak bu s\u00fcrecin yaratt\u0131\u011f\u0131 Gazze i\u015fsiz ve kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc \u015fi\u015firerek i\u015f\u00e7ilerin uluslararas\u0131 toplumun maa\u015f bordrosuna dahil edildi\u011fi bir yer. Asl\u0131nda kamu sekt\u00f6r\u00fc Gazze’deki i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 36’s\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor; bu Bat\u0131 \u015eeria’daki e\u015fde\u011fer rakam\u0131n iki kat\u0131. Oslo’dan \u00f6nce kamu sekt\u00f6r\u00fc ger\u00e7ekte ayn\u0131 \u00f6l\u00e7ekte mevcut de\u011fildi. Oslo s\u00fcreci \u00f6ncesinde Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze \u015eeridi’nin tamam\u0131n\u0131 y\u00f6neten \u0130srail Sivil Y\u00f6netimi’nde yakla\u015f\u0131k 20 bin ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u0130\u00e7inde istihdam politik olarak \u015f\u00fcpheli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bug\u00fcn Filistin Otoritesi’nin kurulmas\u0131 sonucunda Filistin kamu sekt\u00f6r\u00fcnde 150.000’den fazla i\u015f\u00e7i bulunmaktad\u0131r.
Filistin n\u00fcfusunun bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck kesimi ise ye\u015fil hatt\u0131n \u00f6tesinde, 1967 \u00f6ncesi \u0130srail’de veya Bat\u0131 \u015eeria’daki yerle\u015fimlerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130srail, sonu\u00e7ta, 1948’deki fetihleri 1967’dekilerle kal\u0131c\u0131 olarak birle\u015ftiren s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmeye odaklanm\u0131\u015ft\u0131 ve bunu yapabilmek i\u00e7in \u00f6nemli bir emek\u00e7i n\u00fcfusa ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131. Oslo s\u00fcrecinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda \u0130\u015fgal Alt\u0131ndaki Topraklarda 200.000’den az yerle\u015fimci vard\u0131, ancak \u015fu anda bu say\u0131 700.000’dir. \u0130srail devletinin toprak ve kalk\u0131nma politikalar\u0131 nedeniyle alternatif ekonomik f\u0131rsatlar son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fundan, Yahudi yerle\u015fimci n\u00fcfusun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu konut ve altyap\u0131y\u0131 in\u015fa etmek i\u00e7in i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc sa\u011flayanlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Filistinliler, m\u00fclteciler ve k\u00f6yl\u00fclerdi.
Anne: \u0130srail’de dini sa\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015finin yaratt\u0131\u011f\u0131 mevcut siyasi krizin k\u00f6kleri nelerdir?<\/strong>
Tevfik: <\/strong>Oslo Anla\u015fmalar\u0131n\u0131 getiren A\u015fkenazi merkezli \u0130srail elitleri ve \u0130\u015f\u00e7i Siyonist hareketi, devletin kurulu\u015fundan bu yana \u0130srail’in siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131na egemen oldu.5 Bunu yaparken \u0130srail toplumu i\u00e7inde bir\u00e7ok d\u00fc\u015fman yaratt\u0131lar. Bunlar aras\u0131nda yaln\u0131zca Filistinliler de\u011fil, ayn\u0131 zamanda geri kalm\u0131\u015f sayd\u0131klar\u0131 dindar Yahudiler ile Orta ve Do\u011fu Avrupa Yahudileriyle benzer bir tarihi payla\u015fmayan Mizrahi ve Sefarad Yahudileri de vard\u0131. 1990’larda A\u015fkenazi elitinin \u00fcyeleri kibbutzlar\u0131n\u0131 \u00f6zelle\u015ftirdiler ve Berlin ve New York’ta m\u00fclk sat\u0131n almaya gittiler, borsaya girdiler ve kendilerini iyi durumda tuttular. Ancak Mizrahi ve Ortodoks Yahudi n\u00fcfusu da dahil olmak \u00fczere \u0130srail toplumunun zay\u0131f noktas\u0131 b\u00fcy\u00fcyordu. Toplumun bu kesimleri, daha ucuz oldu\u011fu i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla yerle\u015fim yerlerinde ve Filistin b\u00f6lgelerinin \u00e7evresinde ya\u015fayan Filistinlilerle daha yak\u0131n etkile\u015fime giriyordu. Asl\u0131nda Yahudi n\u00fcfusunun bu kesimlerine kar\u015f\u0131 \u201cmodernlik\u201d ve homojen bir Yahudi devleti yaratma ad\u0131na uzun bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde laik olan ve Yahudi dini ilkelerine uymayan A\u015fkenazi se\u00e7kinleri, Avrupal\u0131 olmayan geleneklere kar\u015f\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kap\u0131ld\u0131lar, hatta bazen dindar Ortodoks Yahudilerin antisemitik karikat\u00fcrlerini benimsediler.
Ancak A\u015fkenaz hakimiyetindeki \u0130\u015f\u00e7i Siyonizmi, yerle\u015fim projesinin meyvelerini toplamadaki ba\u015far\u0131lar\u0131ndan keyif al\u0131rken bile demografik olarak azal\u0131yordu. Ard\u0131ndan, A\u015fkenazi elitlerine kar\u015f\u0131 baltayla eziyet eden \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip sosyal ve politik se\u00e7men gruplar\u0131n\u0131n ve ayn\u0131 zamanda \u0130srail’in bir Yahudi devleti olarak kendi vizyonlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bu g\u00fc\u00e7ler sonunda Likud partisi ve onun Yahudi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunan bir siyasi \u00e7izgiyi benimseyen Revizyonist Siyonizm etraf\u0131nda birle\u015fmeyi ba\u015fard\u0131lar. Liberalizmi hi\u00e7 umursamad\u0131lar ve Siyonist projenin liberal g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne gerek duymad\u0131lar.
Bu sa\u011fc\u0131 koalisyon art\u0131k yeterince b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve devlete giderek daha fazla n\u00fcfuz edecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc hale geldi; devleti kurumsal d\u00fczeyde yeniden organize etmeye ve yeniden tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve y\u00fcksek mahkeme ve medya gibi eski elitlerin kalan kalelerine meydan okuyor. Bu s\u00fcre\u00e7 uzun s\u00fcredir devam ediyor ama art\u0131k bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, dolay\u0131s\u0131yla reformlar geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez hale gelebilir. Bunun hem \u0130srail hem de Filistin toplumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 var.
Anne: Bu vizyon nedir? Nakba’y\u0131 tamamlay\u0131p Filistin halk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaktan m\u0131 bahsediyorsunuz?<\/strong>
Tevfik: <\/strong>San\u0131r\u0131m bu y\u00f6nde gidiyor. Bu siyasi g\u00fc\u00e7lerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re \u0130srailliler, toprak \u00fczerinde tam hak sahibi olduklar\u0131n\u0131 ve Filistin halk\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc siyasi uzla\u015fmay\u0131 reddedecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131n\u0131 hissetmelidir. \u0130srail’in neden Oslo s\u00fcrecine ihtiya\u00e7 duydu\u011funu anlam\u0131yorlar. \u0130\u015f\u00e7i Siyonist gelene\u011fi, \u00f6zellikle bu t\u00fcr karma\u015f\u0131k b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 siyasi ba\u011flamlarda pragmatizmin de\u011ferini anlam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu yeni e\u011filimler liberalizme \u00e7ok daha az sempati duyuyor. Asl\u0131nda kendilerini bu konuda bask\u0131 alt\u0131nda hissediyorlar. \u00dcstelik bu topraklar\u0131n efendileri olarak \u00e7ok daha fazlas\u0131na hak sahibi olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.
Vizyonlar\u0131, OPT’deki Yahudi yerle\u015fimlerini geni\u015fletmek ve \u0130srail toplumuna s\u00f6zde entegrasyonlar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek amac\u0131yla uzun s\u00fcredir resmi olarak “\u0130srailli Araplar” olarak an\u0131lan Filistinlilere, Bat\u0131 \u015eeria’daki Filistinlilere benzer \u015fekilde ye\u015fil hat i\u00e7inde muamele etmek.
2022 y\u0131l\u0131nda mevcut \u0130srail h\u00fck\u00fcmetinde maliye bakan\u0131 olan Bezalel Smotrich, \u0130srail’de Yahudilerin \u0130srail’in Filistin vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc “yasad\u0131\u015f\u0131” in\u015faat faaliyetlerini g\u00f6zetlemesine ve rapor etmesine olanak tan\u0131yan \u00f6rg\u00fctler kurdu.6 Smotrich, \u0130srail’in d\u00f6rt bir yan\u0131nda demografik ve b\u00f6lgesel bir sava\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyor. Filistin k\u00f6kenli \u0130srail vatanda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 olanlar da dahil olmak \u00fczere tek b\u00f6lge. Manevi bir sava\u015f da var. Mevcut y\u00f6netimin ulusal g\u00fcvenlik bakan\u0131 Itamar Ben-Givr iki kez Mescid-i Aksa’ya giderek, k\u00fcstah\u00e7a \u0130srail’in bu cami \u00fczerindeki egemenli\u011fini iddia etti; bu, yaln\u0131zca Filistinlilere de\u011fil, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki 1,8 milyar M\u00fcsl\u00fcmana da hakaret anlam\u0131na geliyor. Y\u00fczlerce yerle\u015fimci ve Siyonist fanatik her g\u00fcn Mescid-i Aksa’ya geliyor ve cami yerle\u015fkesinin b\u00f6l\u00fcnmesini me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131labilecek g\u00fcvenlik olaylar\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Likud bakanlar\u0131 Mescid-i Aksa’n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesini \u015fimdiden g\u00fcndemlerine ald\u0131lar.
Bu canavar Oslo s\u00fcrecinden do\u011fdu. Geriye kalan Filistin topraklar\u0131na yerle\u015fmeyi, Filistinlilerin taleplerini geri p\u00fcsk\u00fcrtmeyi ve Filistinlileri bir halk ve \u201culusal sorun\u201d olarak ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. \u0130hra\u00e7 tehdidine ra\u011fmen bunu yapmaya haz\u0131r. Siyonizmin \u00f6nceki enkarnasyonu korkun\u00e7tu ve Filistinlilere kar\u015f\u0131 \u00e7ok say\u0131da etnik temizlik kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. Ancak eskinin i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen bu yeni g\u00fc\u00e7lerin karakteri, Yahudi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden pi\u015fmanl\u0131k duymuyor. Siyonist fetihlerinin meyvelerinin \u0130srailli yerle\u015fimciler aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 y\u00f6neten ara\u00e7 olan \u0130srail devletini ele ge\u00e7irmek i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Daha \u00f6nce Filistin’in s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesi deh\u015fetine arac\u0131l\u0131k eden ve hafifleten ve \u0130srail ad\u0131 verilen bu karma\u015f\u0131k projenin y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131na bir dereceye kadar n\u00fcans kazand\u0131ran liberal cepheleri ortadan kald\u0131rmak istiyorlar. Filistinlileri ortadan kald\u0131rmak, topraklar\u0131n\u0131 almak, Arap d\u00fcnyas\u0131na ve Orta Do\u011fu’ya iktidarlar\u0131n\u0131 damgalamak istiyorlar.
Anne: Smotrich, Ben-Gvir ve benzerlerinin apartheid yerine fetih istediklerini s\u00f6ylemek do\u011fru olur mu?<\/strong>
Tevfik:<\/strong> Apartheid, Siyonist hareketin ve \u0130srail’in daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klanan ikilemler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kurmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici y\u00f6netimci \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc ve \u00f6yle olmaya da devam ediyor. Ancak uzun vadeli demografik ve politik g\u00f6stergeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bunun uzun vadede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu fakt\u00f6rler kesinlikle Siyonist projenin lehine g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Kimse kesin demografik rakamlar\u0131 bilmiyor ancak Yahudilerin \u00dcrd\u00fcn Nehri ile Akdeniz aras\u0131nda zaten bir az\u0131nl\u0131k oldu\u011funa dair baz\u0131 g\u00f6stergeler var. Ayr\u0131ca \u0130srail’e Yahudi g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ekte ne kadar ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi konusunda da s\u0131n\u0131rlamalar var. Art\u0131k d\u00fcnyada gelmeye istekli \u00e7ok fazla Yahudi yok. Bu, etnik temizli\u011fe y\u00f6nelik bir giri\u015fimin sonunda yeniden denenmeden \u00f6nce, apartheid’in yaln\u0131zca ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu akla getiriyor. Bu arada g\u00f6\u00e7\u00fc, Filistin ulusal kimli\u011finden ve ulusal kurtulu\u015f \u00f6rg\u00fctlenmesinden kopu\u015fu te\u015fvik etmek amac\u0131yla Filistin ya\u015fam\u0131 cehenneme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecek.
S\u00fcrekli olarak \u0130srail’in yan\u0131nda yer alan, sorunun Filistinlilerde oldu\u011funu, “reddedenlerin” vb. oldu\u011funu savunan “uluslararas\u0131 toplumun” Oslo s\u00fcrecindeki katk\u0131s\u0131na dikkat \u00e7ekmekte yarar var. Bunun tersi ise Filistinlileri y\u00f6netmeye, tabi k\u0131lmaya ve bast\u0131rmaya \u00f6zel olarak odaklanman\u0131n yeni bir \u0130srail canavar\u0131n\u0131 beslemesidir. \u0130\u015f\u00e7i Siyonizmi’ni pa\u00e7avral\u0131ktan kurtarma tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmek istemiyorum; sonu\u00e7ta t\u00fcm bu sorunlar\u0131 ilk etapta o yaratt\u0131 ve bunu Bat\u0131’n\u0131n emperyalist g\u00fcndeminin Ortado\u011fu’daki bir uzant\u0131s\u0131 olarak yapt\u0131. Bununla birlikte, \u015fu anda geli\u015fen \u015feyin bunun daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir versiyonu oldu\u011fu inkar edilemez. Bu \u00e7a\u011fda\u015f Siyonizm, Filistinliler \u00fczerindeki \u00fcst\u00fcnl\u00fck konusunda pi\u015fmanl\u0131k duymuyor; hatta biyolojik \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeniden g\u00fcndeme getiriyor ve hatta bunu kendisini Yahudi olarak tan\u0131mlayan insanlara kar\u015f\u0131 bile kullanabilir.
Anne: 2021’deki Birlik \u0130ntifadas\u0131n\u0131, \u00dcrd\u00fcn Nehri’nden Akdeniz’e kadar Filistin direni\u015finin bir modeli olarak nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 birle\u015fik bir siyasi liderlikten yoksundu, ancak sloganlar ve baz\u0131 hareket aktivizmi bi\u00e7imleri d\u00fczeyinde birlik vard\u0131.<\/strong>
Toufic: May\u0131s 2021’de g\u00f6zlemlenen genel grevin ger\u00e7ekte oldu\u011fundan daha fazla geli\u015fme f\u0131rsat\u0131 olmad\u0131. Bu, \u015eeyh Cerrah’ta ba\u015flay\u0131p Eski \u015eehir’e, Mescid-i Aksa’ya ve ard\u0131ndan Gazze’ye yay\u0131lan Kud\u00fcs ayaklanmas\u0131n\u0131n sonunda ortaya \u00e7\u0131kan tek seferlik bir olayd\u0131. Kud\u00fcs, Arap ve M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131 alevlendirmek \u00fczereyken ABD devreye girdi ve \u0130srail’in \u015eeyh Jarah’taki yerle\u015fim planlar\u0131n\u0131 durdurdu. ABD, bir grup radikal yerle\u015fimcinin \u015eeyh Cerrah’a yerle\u015febilmesi i\u00e7in imparatorlu\u011funu ve b\u00f6lgesel n\u00fcfuzunu riske atmayacakt\u0131.7 Ancak Filistin perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu olaylar, yeni siyasi ivme bi\u00e7imleri yaratabilecek kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmedi. Ancak, neyin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fine dair bir vizyon sundu.
Genel grevin, tarihi Filistin’in tamam\u0131ndaki Filistinlilerin, \u0130srail’in s\u00f6m\u00fcrge \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda ko\u015fullar\u0131n\u0131n ve \u00e7\u0131kmazlar\u0131n\u0131n yak\u0131nla\u015fmas\u0131na tan\u0131k oldu\u011fu bir ba\u011flamda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini kabul etmek \u00f6nemlidir. Bu, be\u015f y\u0131l \u00f6nce \u0130srail parlamentosunun, burada yaln\u0131zca Yahudilerin kendi kaderini tayin etme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu ve Filistinlilerin vatanda\u015f olarak bile anayasal olarak e\u015fitlik hakk\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirten Ulus Devlet Yasas\u0131n\u0131 kabul etti\u011fini g\u00f6ren \u0130srail’in Filistinli vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in bile ge\u00e7erlidir. \u0130srail’in \u015fu ya da bu \u015fekilde kurumsalla\u015fm\u0131\u015f Yahudi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bu daha geni\u015f ba\u011flamda ve \u00f6zellikle de “sa\u011fc\u0131” varyant\u0131n\u0131n art\u0131k \u00e7ok y\u00fckseli\u015fte oldu\u011fu bir ortamda, Filistinlilerin m\u00fccadelelerinin kendilerine dayat\u0131lan t\u00fcm s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde yeniden ba\u011flanmas\u0131n\u0131 istemeleri do\u011fald\u0131r. Bu, 75 y\u0131ld\u0131r \u0130srail’in yaratt\u0131\u011f\u0131 par\u00e7alarda ger\u00e7ekle\u015fmeye ba\u015flad\u0131: Bat\u0131 \u015eeria, Gazze, ’48 Filistin ve Kud\u00fcs.8 Ancak \u0130srail’in Filistin n\u00fcfusunun her kesimini y\u00f6netmekte kulland\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 ara\u00e7lar ve bunlar\u0131n her birinin farkl\u0131 yasal haklar\u0131 var. Do\u011fal olarak m\u00fccadelenin dinamiklerini \u015fekillendiren ve birle\u015fik strateji ve taktiklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na engel olan gruplard\u0131r.
Elbette daha geni\u015f e\u011filim, Filistin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n yak\u0131nla\u015fmas\u0131 ve \u00e7a\u011fda\u015f Siyonizmin sald\u0131rgan do\u011fas\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015f y\u00f6n\u00fcnde olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu yak\u0131n zamanda ortadan kalkmayacak. \u0130srail, do\u011frudan s\u00f6m\u00fcrgeci ve \u0131rk\u00e7\u0131 sald\u0131r\u0131lara kararl\u0131d\u0131r. Ancak Filistin topraklar\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131, direni\u015f g\u00fc\u00e7lerinin s\u00fcrekli par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Prensipte bu, grevler ve genel isyanlar gibi eylemler yoluyla birle\u015fik direni\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 engellemez, ancak bunlar\u0131n etkili olma \u015fans\u0131, \u00e7ok daha fazla siyasi haz\u0131rl\u0131\u011fa ve m\u00fcttefiklerimizin b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 eylemlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dcstelik bu a\u015famada, \u0130srail s\u00f6m\u00fcrge projesinin yap\u0131s\u0131 ve karakterinin \u00f6zellikle Oslo Anla\u015fmalar\u0131’ndan sonra yeniden d\u00fczenlenmesi nedeniyle Filistinliler i\u00e7in bir kald\u0131ra\u00e7 noktas\u0131 olarak eme\u011fin kullan\u0131lmas\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir strateji i\u00e7in yetersizdir. b\u00f6ylece Arap i\u015f\u00e7ilerin \u00f6rg\u00fctlenmesi \u0130srail ekonomisine daha az tehdit olu\u015fturuyor.
Yeni bir \u015feyin hayal edilebildi\u011fi ancak hen\u00fcz do\u011fmad\u0131\u011f\u0131 bu ba\u011flamda, elbette mevcut kurumlar ve siyasi \u00f6rg\u00fctlerle ilgili de ger\u00e7ek bir sorun var. Filistin toplumu bo\u015fluktan ibaret de\u011fil. Sivil, askeri ve siyasi direni\u015fin zengin ve \u00e7e\u015fitli bir ekolojisine sahibiz. Filistin toplumundaki de\u011fi\u015fimler, k\u0131smen \u0130srail’in ge\u00e7mi\u015fte \u015fu ya da bu t\u00fcrden Filistin direni\u015f faaliyetlerine nas\u0131l tepki vermesiyle \u015fekillenen tarihsel bir ba\u011flam ve yerle\u015fik direni\u015f dinamikleri i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Askeri direni\u015f, tamamen geli\u015fmi\u015f bir askeri altyap\u0131ya ve politik ekonomiye sahip olan Gazze \u015eeridi’nde en geli\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Bat\u0131 \u015eeria’da daha az askeri g\u00fc\u00e7 var, ancak ayn\u0131 derecede patlay\u0131c\u0131 ko\u015fullar var ve silah zoru da dahil olmak \u00fczere direnme arzusunu yaratmaya devam ediyorlar.
Oslo Anla\u015fmalar\u0131 i\u015fgalin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve Filistinliler sorununun y\u00f6netilmesinde y\u00fczeysel olarak ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f, bir yandan da s\u00f6m\u00fcrge projesinin do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda uluslararas\u0131 kamuoyunun kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bunlar \u0130srail ve Bat\u0131 i\u00e7in hayali zaferlerdir. Onlar, haritan\u0131n sonu gelmez bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesine, “sopan\u0131n” belirsiz kullan\u0131m\u0131na ve uluslararas\u0131 toplulu\u011fa kal\u0131c\u0131 ekonomik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa g\u00fcveniyorlar. Filistinliler aras\u0131nda, liderleri de dahil olmak \u00fczere, hi\u00e7bir siyasi r\u0131za olu\u015fmad\u0131. Ger\u00e7ekten de, \u0130srail ve Bat\u0131, Oslo’dan iki Filistin liderli\u011fini \u00e7\u0131kard\u0131: D\u00fcnya sahnesinde me\u015frulu\u011fu olan (Filistin Otoritesinin 140 \u00fclke taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131yla) ve uluslararas\u0131 forumlarda Filistinlilerin haklar\u0131n\u0131 talep etmeye devam eden Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc ve ulusal kurtulu\u015f davas\u0131n\u0131 ilerletecek askeri taktiklere yat\u0131r\u0131m yapan Gazze’deki Hamas liderli\u011fi. Tabii ki, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir liderli\u011fe sahip olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra a\u00e7\u0131k\u00e7a demokrasi eksikli\u011finin de pek \u00e7ok sorunu var. Ancak bu liderliklerin hi\u00e7biri \u0130srail’in istedi\u011fi \u015fey de\u011fil. Ezici g\u00fc\u00e7 dengesizli\u011fine ra\u011fmen, her ikisiyle de ba\u015f edecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulunmuyor.
Bug\u00fcn sahadaki dinamikler, \u00f6zellikle de Kud\u00fcs ve Bat\u0131 \u015eeria’daki dinamikler, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yerle\u015fimcilere ve ordu personeline y\u00f6nelik neredeyse her g\u00fcn sald\u0131r\u0131lar\u0131n oldu\u011fu yava\u015f ilerleyen bir \u0130ntifada’ya benziyor. Bu eylemler \u015fu anda organize siyasi gruplardan ziyade d\u00fczensiz toplumsal g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan y\u00f6nlendiriliyor. \u00d6rne\u011fin yak\u0131n zamanda 40 ya\u015f\u0131nda bir adam\u0131n arabas\u0131n\u0131 bir kontrol noktas\u0131na \u00e7arparak bir askeri \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve be\u015fini de yaralad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Be\u015f \u00e7ocu\u011fu vard\u0131 ve Ramallah yak\u0131nlar\u0131ndaki bir k\u00f6yden geliyordu. Bu t\u00fcr eylemler, direnmeye zorlanan t\u00fcrden insanlara hitap ediyor ve \u0130srail’in hi\u00e7bir yapt\u0131r\u0131m\u0131 yok.
Siyasi durum nedeniyle s\u00fcrekli olarak haklar\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131lan Filistinli “yaln\u0131z kurt”a verecek bir cevaplar\u0131 yok. Bazen \u0130srail yerle\u015fimlerinde \u00e7al\u0131\u015fma izni olan ki\u015filer bile bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyor. Filistinliler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck miktarda “yasad\u0131\u015f\u0131” silah var ve kesinlikle yeterince \u00f6fke, sava\u015fma iste\u011fi ve siyasi fark\u0131ndal\u0131k var. Organize direni\u015f gruplar\u0131 e\u011fitim ve daha etkili silahlar sunarak bu konuya daha do\u011frudan dahil olmaya ba\u015flarsa ne olur?
Gazze’de de olduk\u00e7a ciddi bir askeri dinamik ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ne kadar zaman, enerji ve kaynak harcand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bunu hafife almamal\u0131y\u0131z. Gazze’deki askeri direni\u015f hareketleri, 1.200 Filistinli mahkumun serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve 25.000 y\u0131l hapis cezas\u0131n\u0131n kesilmesiyle sonu\u00e7lanan mahkum takas\u0131 gibi baz\u0131 m\u00fctevaz\u0131 ama \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde etmeyi ba\u015fard\u0131. Bu, Filistin direni\u015f olu\u015fumu i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131d\u0131r ve Oslo Anla\u015fmalar\u0131ndan \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi. Elbette bu t\u00fcr zaferler her g\u00fcn olmuyor ve militarizm her hal\u00fckarda pek \u00e7ok sorunu olan elitist bir direni\u015f bi\u00e7imi. Yine de \u0130srail, bir zamanlar sahip oldu\u011fu tam askeri manevra \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip de\u011fil. Gazze, son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131na ra\u011fmen, havalimanlar\u0131 ve askeri \u00fcsler gibi \u00f6nemli altyap\u0131lar da dahil olmak \u00fczere \u0130srail’e her g\u00fcn y\u00fczlerce roket f\u0131rlatma kapasitesine sahip oldu\u011funu g\u00f6sterdi. \u0130srail, Demir Kubbe hava savunma sistemine ra\u011fmen bu sorunu \u00e7\u00f6zemedi.
Asl\u0131nda Filistin direni\u015f dinamikleri ve uzmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir birikimini kabul etmek \u00f6nemlidir. Bu ortadan kaybolmayacak bir \u015fey. Bunun yerine direni\u015f, d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 daha iyi anlaman\u0131n ve zay\u0131f y\u00f6nlerine meydan okuman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeye haz\u0131r g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu anlamda \u0130srail, bariz askeri g\u00fcc\u00fcne ra\u011fmen savunmas\u0131z durumda. Bat\u0131 \u015eeria’da \u0130srailli yerle\u015fimciler ile Filistinlilerin birbirine \u00e7ok yak\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yerle\u015fim giri\u015fiminin devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan maliyetli oldu\u011funu hat\u0131rlayal\u0131m. \u00dcstelik ailesi olan ve y\u00fcksek derecede ideolojik motivasyona sahip olmayan bir ki\u015fi i\u00e7in pek de \u00e7ekici bir ya\u015fanacak yer de\u011fil.
Bu ikilemler, \u0130srail’in Yahudi n\u00fcfusu i\u00e7indeki i\u00e7 b\u00f6l\u00fcnmeleri nedeniyle \u00f6zel bir renk kazan\u0131yor. Bu b\u00f6l\u00fcnmeler \u00fclkenin ekonomik ve politik organizasyonuna meydan okuyor, kurumsal ya\u015fam\u0131n\u0131 ve \u0130sraillilerin kimliklerini yeniden \u015fekillendiriyor. \u0130srail askeri yedek g\u00fc\u00e7lerinin baz\u0131 unsurlar\u0131n\u0131n Netanyahu’ya kar\u015f\u0131 muhalefetle ili\u015fkilendirildi\u011fini ve \u0130srail y\u00fcksek mahkemesine kar\u015f\u0131 “yarg\u0131 darbesi” yapmas\u0131 halinde ordu g\u00f6revlerini boykot etme tehdidinde bulundu\u011funu zaten g\u00f6rd\u00fck.
G\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130srail ordusu sa\u011flanmas\u0131, hem devletin kurulu\u015fundan \u00f6nce hem de 1948’den sonra Bat\u0131’n\u0131n Siyonizm’e verdi\u011fi deste\u011fin temel bir bile\u015feniydi; dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr olaylar \u00f6nemlidir. Bat\u0131, di\u011fer t\u00fcm b\u00f6lgesel devletleri yenebilecek bir Sparta devletinin kurulmas\u0131n\u0131 istiyordu. B\u00f6lgede g\u00fcvenilir ve istikrarl\u0131 m\u00fcttefiklerden yoksun olmas\u0131 nedeniyle \u0130srail’in di\u011fer Ortado\u011fu g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131s\u0131nda “Niteliksel Askeri \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc” garanti ediyordu. Arap milliyet\u00e7ili\u011fi veya demokrasi, Bat\u0131’n\u0131n b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck sorunlar yarataca\u011f\u0131ndan, ABD ve Avrupal\u0131 g\u00fc\u00e7ler, b\u00f6lgeyi diktat\u00f6rlerin y\u00f6netimi ve \u0130srailli gece bek\u00e7ilerinin dikkatli bak\u0131\u015flar\u0131 ve sopalar\u0131 alt\u0131nda da\u011f\u0131n\u0131k tutarak n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi tercih ettiler.
Filistin direni\u015finin nas\u0131l geli\u015fece\u011fini ve do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak \u0130srail toplumu i\u00e7indeki sosyal ve politik \u00e7atlaklar\u0131 \u015fiddetlendirmenin ve derinle\u015ftirmenin yollar\u0131n\u0131 bulup bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz; bunun \u0130srail ordusu i\u00e7in de mutlaka sonu\u00e7lar\u0131 olacakt\u0131r. Filistin muhalefetinin geldi\u011fi nokta buras\u0131d\u0131r. Daha geni\u015f b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 kampanyalarla ba\u011flant\u0131 kurma potansiyeli olmas\u0131na ra\u011fmen, \u015fu anda as\u0131l \u00f6ncelik bu de\u011fil. \u0130\u015fgal alt\u0131nda direni\u015fi \u00f6rg\u00fctlemek yeterince zor ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgeleri a\u00e7\u0131k\u00e7a b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ve d\u00fczensizliklerden ge\u00e7iyor; dolay\u0131s\u0131yla kimin veya neyin nerede ve kiminle ba\u011flant\u0131 kurabilece\u011fi apa\u00e7\u0131k ortada de\u011fil.
OPT’deki siyasi olu\u015fumlar\u0131n ve fiili direni\u015f \u00f6rg\u00fctlerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu, Filistinlilerin kendi anavatanlar\u0131nda bilin\u00e7li, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve siyasalla\u015fm\u0131\u015f topluluklarda k\u00f6k salmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakla me\u015fgul. Krizi kitlesel s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmenin m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 bir d\u00fczeye \u00e7\u0131karmadan, yerle\u015fimcilere ve orduya direnmek i\u00e7in gerekli kaynaklar\u0131 olu\u015fturmaya odaklan\u0131yorlar. Hatta Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn bile bu projeye yat\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim, ancak bu konuda ilerleme \u015fekli karma\u015f\u0131k ve zirvede kalabilmek i\u00e7in karar alma s\u00fcre\u00e7lerine ve fonlara hakim olmay\u0131 gerektiriyor.
B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Filistin toplumundaki farkl\u0131 kesimler aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin birle\u015fmesi, a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde de\u011fil, muhtemelen yaln\u0131zca masa alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Filistinlileri ay\u0131ran ve par\u00e7alayan daha b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal dinamikler hala \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Nadiren de olsa kolektif d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 kolektif bir m\u00fccadele i\u00e7in f\u0131rsatlar var. \u0130nsanlar her zaman kendilerini geri planda hissediyorlar. Asl\u0131nda \u0130srail s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7 olmas\u0131 nedeniyle \u00f6n plandad\u0131r.
Bununla birlikte, \u0130srail’deki siyasi krizin \u0130srail toplumu \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir y\u0131prat\u0131c\u0131 etki yaratmas\u0131 ve birle\u015fik bir ulusal kimlik duygusunu par\u00e7alamas\u0131 da anlaml\u0131d\u0131r. Yahudi \u0130srail n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 28’i g\u00f6\u00e7 etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. \u0130srail’in Filistinliler ve daha genel olarak Araplar \u00fczerindeki hakimiyetinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 hava \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgilidir. Ancak son zamanlarda \u0130srailli pilotlar\u0131n orduya hizmet vermekten vazge\u00e7tiklerini s\u00f6ylediklerine tan\u0131k oluyoruz. Pilotlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde n\u00fcfusun ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 A\u015fkenazi kesiminden geliyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130srailli Yahudiler aras\u0131ndaki siyasi ve etnik \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n boyutlar\u0131, stratejik a\u00e7\u0131dan en \u00f6nemli unsurlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere orduyu vuruyor.
Bu e\u011filimler daha uzun bir s\u00fcre boyunca devam ederse, \u0130srail’den b\u00fcy\u00fck bir Yahudi g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc, uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131mlarda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f de dahil olmak \u00fczere \u0130srail ekonomisinin belirli a\u00e7\u0131lardan zay\u0131flamas\u0131n\u0131 ve \u0130srail’in d\u00fcnya sahnesinde d\u0131\u015flanm\u0131\u015f stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn yeniden onaylanmas\u0131n\u0131 pekala g\u00f6rebiliriz. Halihaz\u0131rda y\u00fcksek teknoloji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn paras\u0131n\u0131 \u0130srail’den \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 konu\u015fuluyor, ancak elbette bunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 kapitalizmin k\u00fcresel dinamiklerine ba\u011fl\u0131 olacak. Uluslararas\u0131 toplumun \u0130srail’le nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kmay\u0131 se\u00e7ti\u011fi de pek \u00e7ok \u015feyi etkiliyor. 2007 mali krizi ve Kovid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u201cyeni So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde\u201d uluslararas\u0131 ili\u015fkiler de\u011fi\u015firken, \u0130srail-Filistin sahnesinin nas\u0131l uyum sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 zaman g\u00f6sterecek. Hem te\u015fvik edici hem de cayd\u0131r\u0131c\u0131 i\u015faretler var.
Bu durumda ortaya \u00e7\u0131kan tehlikeleri vurgulamak zorunday\u0131z. Bu ger\u00e7ek bir korku sahnesi. G\u00f6revde son derece \u015fiddet yanl\u0131s\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist unsurlar var ve kendilerini iktidar sahibi olmaya yetkili g\u00f6r\u00fcyorlar. \u0130ronik bir \u015fekilde, Oslo s\u00fcrecinin tarihsel miras\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, s\u00fcreci denetleyen ve bug\u00fcn Filistinlilerle etkile\u015fimin ana dinamiklerini denetleyen askeri makine ve subay s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan k\u0131s\u0131tlan\u0131yorlar. \u015eimdilik, son 30 y\u0131ld\u0131r Oslo Anla\u015fmalar\u0131’n\u0131n bedelini \u00f6deyen uluslararas\u0131 toplumla birlikte bu daha yerle\u015fik toplumsal g\u00fc\u00e7ler, kendi ikilemlerinin tek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak mevcut paradigmaya yat\u0131r\u0131m yapmaya devam ediyorlar. Ancak hem Filistin hem de \u0130srail toplumunda her tarafta sorunlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130srail’in yeni ortaya \u00e7\u0131kan siyasi olu\u015fumlar\u0131, Oslo’ya alternatiflerin var oldu\u011funa; d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi ve potansiyel olarak uygulanmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yor; bunlar aras\u0131nda pi\u015fmanl\u0131k hissetmeyen Yahudi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 apartheid’in ilan\u0131, OPT’nin tamamen ilhak edilmesi ve direnenlere y\u00f6nelik etnik temizlik de var. Ordu hen\u00fcz ayn\u0131 fikirde de\u011fil; \u0130srail’in ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 devletlerdeki geleneksel siyasi m\u00fcttefikleri de ayn\u0131 fikirde de\u011fil. Netanyahu bu gerilimlere arac\u0131l\u0131k ediyor ve bu arada kendi siyasi boynu da tehlikede.
Bu \u00e7ok \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve istikrars\u0131z bir durum ve Filistin ile dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olan siyasi akt\u00f6rlerin anlamas\u0131 gereken de bir durum. Ayn\u0131 zamanda yeni bilin\u00e7 bi\u00e7imlerinin in\u015fas\u0131 i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar yarat\u0131yor. Hedefe y\u00f6nelik kampanyalar, Filistin m\u00fccadelesinin ilham kayna\u011f\u0131 ve onun kat\u0131ks\u0131z \u0131srar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sahadaki korkun\u00e7 duruma da de\u011finebilir. Bat\u0131’daki aktivistlerin sorular sormas\u0131 ve Bat\u0131’daki halk\u0131n vergi paralar\u0131n\u0131n durumu s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in harcaman\u0131n faydalar\u0131na – \u015fiddet i\u00e7eren bar\u0131\u015f\u00e7\u0131lla\u015ft\u0131rmaya, pi\u015fmanl\u0131k duymayan, radikalle\u015ftirici, \u0131rk\u00e7\u0131, homofobik ve Yahudi-\u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunan yerle\u015fimci-s\u00f6m\u00fcrgeci projeye sponsor olmaya y\u00f6nelik askeri yard\u0131m da dahil ve etnik temizli\u011fe meydan okumas\u0131 gerekiyor. K\u00fcresel bar\u0131\u015f ve refaha y\u00f6nelik kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz t\u00fcm tehditler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda b\u00f6yle bir \u00e7aban\u0131n yeri ne olmal\u0131d\u0131r?
Yol ayr\u0131m\u0131: Fantezi \u0130srail’in b\u00fcy\u00fck krizi
Ilan Papp\u00e9\u2019nin Donny Gluckstein ile r\u00f6portaj\u0131<\/strong>
Donny: \u0130srail’deki Yahudi n\u00fcfusu aras\u0131ndaki mevcut protesto hareketi daha \u00f6nce ya\u015fananlarla k\u0131yaslanabilir mi?<\/strong>
Ilan: <\/strong>Bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir durum. Bu, 2011’de y\u00fcksek hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131na tepki olarak “toplumsal devrim” olarak adland\u0131r\u0131lan baz\u0131 protestolar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor, ancak uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve mevcut sorunlar\u0131n ciddiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir olay. Bu, devletin do\u011fas\u0131 ve gelecekteki y\u00f6nelimi konusunda iki farkl\u0131 Yahudi \u0130srail toplumu aras\u0131nda bir i\u00e7 sava\u015fa veya do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fme potansiyeline sahip ve biz bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n hen\u00fcz erken a\u015famas\u0131nday\u0131z. Bu a\u015famada bile \u0130srail tarihinde hi\u00e7bir d\u00f6nemle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz.
Donny: Bu hareketin kayna\u011f\u0131 nedir ve onun \u00f6l\u00e7e\u011fini ve uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc karakterini a\u00e7\u0131klayan \u015fey nedir?<\/strong>
Ilan:<\/strong> Hareket, 1948’de devletin kurulu\u015fundan bu yana in\u015fas\u0131na yard\u0131m ettikleri \u0130srail\u2019den memnun olan \u0130srailli Yahudilerden olu\u015fuyor. Siyonist devlet, hem \u0130srail’deki i\u015fleyi\u015fi hem de Bat\u0131 \u015eeria’y\u0131 ve ge\u00e7mi\u015fte Gazze’yi y\u00f6netim bi\u00e7imiyle bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan zorunlu olarak bir apartheid devletidir. Bu liberal Tel Aviv’in geleneksel ve dindar Kud\u00fcs ile bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 laik Yahudi \u00fcst\u00fcnl\u00fck\u00e7\u00fc \u201cdemokrasi\u201ddir. \u0130srail toplumu i\u00e7inde bu tedirgin edici “ya\u015fa ve ya\u015fat” durumu olmas\u0131na ra\u011fmen, \u0130srail’de, i\u015fgal alt\u0131ndaki Bat\u0131 \u015eeria’da ve ku\u015fatma alt\u0131ndaki Gazze’de Filistinlilere uygulanan bask\u0131 konusunda ger\u00e7ek bir anla\u015fmazl\u0131k yoktur.
Ancak, kendi imaj\u0131 ve d\u0131\u015f imaj\u0131 hala demokratik ve medeni bir toplum iddias\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in “Fantazi \u0130srail” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fim bu \u0130srail’in yan\u0131nda farkl\u0131 bir Yahudi devleti ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, benim “Yahudiye Devleti” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fim, Filistinlilere y\u00f6nelik muamelesi Fantezi \u0130srail’i hi\u00e7bir zaman rahats\u0131z etmeyen yerle\u015fimci devlettir.9 Ancak Yahudiye, Fantezi \u0130srail’e tecav\u00fcz etti\u011finde devletin teokrasiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesinden korkmaya ba\u015flad\u0131. Yahudiye Devleti’nin toplumsal cinsiyet meseleleri, LGBT+ haklar\u0131, yarg\u0131 sistemi ve kamusal alanla ilgili kendi fikirleri var. Bu fikirler, baz\u0131 k\u00f6kten dinci \u0130slami hareketlerin vizyonundan ve \u0130ran gibi \u00fclkelerin kendi kamusal alanlar\u0131n\u0131 ve insan haklar\u0131n\u0131 denetleme y\u00f6ntemlerinden \u00e7ok da farkl\u0131 de\u011fil.
Her hafta protestolara kat\u0131lan \u0130srailli kitleler, Yahudiye Devleti’nin Fantezi \u0130srail’i ele ge\u00e7irmesini ancak g\u00f6sterilerle engelleyebileceklerine inan\u0131yor. Yahudiye Devleti’nin kendileri i\u00e7in dayan\u0131lmaz ekonomik kay\u0131plar anlam\u0131na gelece\u011fine inanan \u0130srail elitinin bir k\u0131sm\u0131 (g\u00fcvenlik hizmetleri, b\u00fcy\u00fck end\u00fcstri, y\u00fcksek teknoloji firmalar\u0131 ve finans kurumlar\u0131) taraf\u0131ndan destekleniyorlar. Ordu \u00f6rne\u011finde, e\u011fer uluslararas\u0131 toplum \u0130srail yarg\u0131 sistemini uygunsuz olarak nitelendirirse, sava\u015f su\u00e7lar\u0131yla itham edilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.
Donny: Hareketin g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nleri ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 nelerdir? Bu Netanyahu i\u00e7in ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ek bir tehdit?<\/strong>
Ilan:<\/strong> Bunu de\u011ferlendirmek \u00e7ok zor \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130srail yasama organ\u0131 \u015fu anda Eyl\u00fcl ay\u0131na kadar tatilde.10 Netanyahu yasal reformlardan vazge\u00e7er ve Ortodoks Yahudilerin orduya al\u0131nmamas\u0131 konusunda bir anla\u015fmaya var\u0131rsa, hareket buna inanabilir. G\u00fcn\u00fc kazan\u0131r ve bir sonraki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7at\u0131\u015fma patlak vermeden \u00f6nce biraz sakinlik ya\u015fan\u0131r. Ancak durmazsa tehlike sadece Netanyahu i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil. Devletin i\u00e7eriden \u00e7\u00f6kmesi tehlikesi de var.
Fazla kehanet\u00e7i olmamakla birlikte, bana g\u00f6re bu er ya da ge\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fecek. Siyonizm, en az\u0131ndan bug\u00fcne kadar inan\u0131lmaz ve ac\u0131mas\u0131z bir g\u00fc\u00e7 kullanarak \u201cFilistin\u201d meselesini a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r;; Arap ve M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131 Filistinlilerin durumuna kay\u0131ts\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bunu ba\u015farmaya devam edebilecektir. Ancak Siyonizm’in temel paradoksunu a\u015fmak i\u00e7in g\u00fc\u00e7 kullan\u0131lamaz: Bu da, Yahudili\u011fin ulusal bir kimlik oldu\u011fu ancak demokrasi ve liberalizmin de\u011ferleriyle \u00e7eli\u015fmedi\u011fi iddias\u0131. Buradaki i\u00e7 \u00e7eli\u015fki t\u00fcm dinler i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczd\u00fcr ve Yahudilik de bir istisna de\u011fildir. Teokrasi ile demokrasi aras\u0131nda (Filistinlileri bir an i\u00e7in bir kenara b\u0131rak\u0131rsak) alt\u0131n bir ortalama yoktur. Bu nedenle, bu sava\u015fta ate\u015fkes d\u00f6nemleri olabilir, ancak devam eden \u00e7at\u0131\u015fma sonu\u00e7ta s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir oyundur.
Elbette, gelecekte kendi siyasi modellerini in\u015fa etmek zorunda kalacak olan \u0130srail ve Filistin’in Arap d\u00fcnyas\u0131nda kendine yer bulmas\u0131 \u00e7\u0131kmaz\u0131ndan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in yollar var. Bunlar Bat\u0131l\u0131 liberal demokratik modeller de\u011fil, gelenek ile modernlik, laiklik ve din aras\u0131nda huzursuz ama i\u015fleyen bir ili\u015fkiye sahip, gev\u015fek, \u00e7ok dinli ve \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc devlet yap\u0131lar\u0131na dayanan, ekonomik ve sosyal a\u00e7\u0131dan daha adil siyasi sistemler olacak. Ancak Arap d\u00fcnyas\u0131nda Bat\u0131’ya ait bir Yahudi adas\u0131 oldu\u011funu iddia etmek, \u0130srail toplumunun temel sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne imkan veremez.
B\u00f6ylece neredeyse yok olmaya y\u00fcz tutan \u0130srail solu, Arap solu aras\u0131nda b\u00f6lgenin gelece\u011fine dair yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131 tamamen ka\u00e7\u0131rd\u0131. Bu tart\u0131\u015fmalar, solun gelenek ve dine kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici tutumundan kaynaklanan ge\u00e7mi\u015fteki hatalar\u0131n\u0131n \u00f6zele\u015ftirel bir de\u011ferlendirmesinden ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda bu tart\u0131\u015fmalar, evrensel sosyalist de\u011ferlerin, kolektif kimlik ve haklara sayg\u0131; ge\u00e7mi\u015fe ve tarihi medeniyetlere sayg\u0131 ile gelecekte birle\u015ftirilmesi aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Bu diyaloglar pek \u00e7ok Arap \u00fclkesindeki i\u00e7 karart\u0131c\u0131 durumdan farkl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnse de, Arap d\u00fcnyas\u0131nda yanl\u0131\u015fl\u0131kla “Arap Bahar\u0131” olarak adland\u0131r\u0131lan devrimin sonraki a\u015famalar\u0131 olarak tan\u0131mlanabilecek s\u00fcreci etkileyecektir. Ezici bir \u00e7o\u011funlukla \u0130srail sa\u011f\u0131na ve Netanyahu’ya oy veren \u0130srail’deki Arap Yahudilerinin bu diyalogda yer almamas\u0131, say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fu ve 1948’den \u00f6nce Arap d\u00fcnyas\u0131nda oynad\u0131klar\u0131 \u00f6nemli rol nedeniyle \u00f6zellikle trajiktir.
Donny: \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n olas\u0131 sonucu olarak ne g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/strong>
Ilan: <\/strong>Ben g\u00fcn\u00fcn sonunda Yahudiye Devleti’nin kazanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bu da Filistinliler i\u00e7in e\u015fsiz bir tarihi f\u0131rsat\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7acak. \u0130srail’in tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 me\u015fruiyet Yahudiye Devleti’nde hayatta kalamayacakt\u0131r. ABD’de Donald Trump, Macaristan’da Viktor Orb\u00e1n ve Avrupa genelindeki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ve ayr\u0131ca Narendra Modi’nin Hindistan’\u0131 gibi m\u00fcttefikleri oldu\u011fu do\u011fru; ancak bu, \u0130srail’in bir parya devletine d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engellemek yerine yaln\u0131zca geciktirecektir.
Ancak bir uyar\u0131 notu; bu yar\u0131n ya da ertesi g\u00fcn i\u00e7in bir tahmin de\u011fil. Bu do\u011frusal bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fildir. Bir sonraki se\u00e7imlerde Netanyahu’ya kar\u015f\u0131 ve Fantezi \u0130srail’den yana bir tepki hala mevcut olabilir. Yine de bu sadece ge\u00e7ici bir y\u00f6nelim de\u011fi\u015fikli\u011fi olacak ve bana g\u00f6re uzun s\u00fcre s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilecek bir de\u011fi\u015fiklik de\u011fil.
Donny: Mevcut protesto hareketinin Filistin haklar\u0131 m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi nedir?<\/strong>
Ilan: <\/strong>Maalesef bunun Filistinlilerin haklar\u0131yla hi\u00e7bir ilgisi yok. Hatta Fantezi \u0130srail’i kurtarmak i\u00e7in protesto yapanlar, Filistinlilerden kat\u0131l\u0131mdan ka\u00e7\u0131nmalar\u0131n\u0131 istediler ve “i\u015fgal”den bahsetmemeye \u00e7ok dikkat ederek bunun yerine \u0130srailli Yahudiler aras\u0131nda geni\u015f bir fikir birli\u011fi olu\u015fturmay\u0131 arzuluyorlar.
Ancak protesto hareketi devleti i\u00e7eriden baltal\u0131yor. \u201cBeyin g\u00f6\u00e7\u00fc\u201d, finans kurumlar\u0131n\u0131n kendi kendini tasfiye etmesi ve elit birimlerdeki ve hava kuvvetlerindeki yedeklerin orduda hizmet etmeyi giderek daha fazla reddetmesi s\u00f6z konusu. B\u00fct\u00fcn bunlar toplumsal uyumun tamamen eksikli\u011fini ortaya koyuyor. Bir noktada bu, Filistinliler i\u00e7in tarihi bir f\u0131rsat\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7acak; e\u011fer o zamana kadar birle\u015fmi\u015f, iyi temsil edilmi\u015f ve gelecek i\u00e7in net bir vizyona sahip uygun bir ulusal harekete sahip olurlarsa.
Donny: Filistin’i destekleyenlere ne gibi tavsiyelerde bulunursunuz?<\/strong>
Ilan: <\/strong>En \u00f6nemli konu, bu protesto hareketinin \u0130srail’in h\u00e2l\u00e2 ne kadar demokratik oldu\u011funun bir i\u015fareti olarak yanl\u0131\u015f tan\u0131t\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Filistinlilere y\u00f6nelik bask\u0131 konusunda \u0130srail’in devam eden fikir birli\u011fini vurgulamam\u0131z gerekiyor. Bu, Bat\u0131 medyas\u0131n\u0131n \u0130srail’deki olaylara ili\u015fkin sahte haberler yapmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir panzehirdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, bir dayan\u0131\u015fma hareketi olarak Filistinlilere ne yapacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemeyiz ama yine de net bir Filistin vizyonunu, hepimizi kurtulu\u015fa y\u00f6nlendirecek daha birle\u015fik bir vizyonu te\u015fvik edebiliriz.
Toufic Haddad, Kud\u00fcs’te ya\u015fayan Filistinli bir yazar ve gazetecidir.<\/strong>
Ilan Papp\u00e9, Exeter \u00dcniversitesi Avrupa Filistin Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi’nin Direkt\u00f6r\u00fc ve Filistin’in Etnik Temizli\u011fi (Oneworld, 2006) kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131d\u0131r.<\/strong>
Notlar<\/strong>
1 \u0130srail \u00c7al\u0131\u015fma Bakan\u0131 Yigal Allon, 1967 Sava\u015f\u0131’n\u0131n ve Bat\u0131 \u015eeria, Gazze \u015eeridi ve Golan Tepeleri’nin ele ge\u00e7irilmesinin hemen ard\u0131ndan \u0130srail kabinesine bir plan sundu. \u0130\u015fgal alt\u0131ndaki Filistin topraklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yerle\u015fimcilere a\u00e7may\u0131 ve ilhak\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. (Bu ve sonraki notlar edit\u00f6rler taraf\u0131ndan eklenmi\u015ftir.)
2 1967’de OPT’nin fethi milyonlarca Filistinliyi do\u011frudan \u0130srail y\u00f6netimi alt\u0131nda ya\u015famak zorunda b\u0131rakt\u0131. Bu, \u0130srail’in egemen s\u0131n\u0131f\u0131 (o zamanlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde A\u015fkenazi Yahudilerinden olu\u015fuyordu) i\u00e7in bir ikilem yaratt\u0131. \u0130srail liderli\u011fi, \u0130srail’in 1948’de y\u00fczbinlerce Filistinlinin kitlesel olarak s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesiyle olu\u015fturulmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen \u0130srail’in bir “demokrasi” oldu\u011funu iddia etti. OPT’nin geri kalan Filistinli sakinlerinin zamanla vatanda\u015flar gibi \u0130srail’e entegre olmas\u0131n\u0131n Filistinli \u00e7o\u011funlu\u011fun olu\u015fmas\u0131 ve \u0130srail devletinin \u201cYahudi karakterinin\u201d silinmesiyle sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131 iddia edildi.
3 Birinci \u0130ntifada \u0130srail i\u015fgaline kar\u015f\u0131 bir halk ayaklanmas\u0131yd\u0131. Aral\u0131k 1987’de Gazze’de ba\u015flad\u0131 ve OPT’ye yay\u0131ld\u0131.
4 “Bantustanlar” \u0131rk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde G\u00fcney Afrika’n\u0131n siyahi insanlara \u00f6zerk yurtlar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen b\u00f6lgeleriydi.
5 A\u015fkenaz Yahudileri, Orta ve Do\u011fu Avrupa’daki Yahudi topluluklar\u0131n\u0131n soyundan gelmektedir. Mizrahi Yahudileri Ortado\u011fu’daki Yahudi topluluklar\u0131n\u0131n soyundan geliyor. Sefarad Yahudileri, 15. y\u00fczy\u0131lda \u0130ber Yar\u0131madas\u0131’ndaki M\u00fcsl\u00fcman devletlerin fethini tamamlad\u0131ktan sonra \u0130spanyol kral\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilen Yahudilerin torunlar\u0131d\u0131r.
6 Smotrich’in resmi biyografisi, \u0130srail ve Bat\u0131 \u015eeria’da Filistinlilerin yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zde “yasad\u0131\u015f\u0131” in\u015faatlara kar\u015f\u0131 dava a\u00e7an yerle\u015fimci yanl\u0131s\u0131 bir hareket olan Regavim’in kurucu orta\u011f\u0131 rol\u00fcyle \u00f6v\u00fcn\u00fcyor. Amac\u0131 Filistinlileri m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmektir. Regavim’in son hedefleri aras\u0131nda May\u0131s 2023’te \u0130srail yetkilileri taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lan Bat\u0131 \u015eeria’daki Jubbet ad-Dib’deki ilkokul da vard\u0131; bkz. https:\/\/menasolidaritynetwork.com\/2023\/05\/31\/right-wing-israeli-settler-movement-pushed-for-demolition-of-palestinian-primary-school
7 \u015eeyh Jarrah, Filistinli ailelerin onlarca y\u0131ld\u0131r \u0130srailli yerle\u015fimciler taraf\u0131ndan tacize u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ve tahliye edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kud\u00fcs’teki bir Filistin mahallesidir. 2021’de, Filistinlilerin sekiz Filistinli ailenin tahliye edilme giri\u015fimine kar\u015f\u0131 protestolar\u0131, tarihi Filistin’in tamam\u0131nda genel grevi ve kitlesel seferberlikleri tetikledi. A\u00e7\u0131klama i\u00e7in Anne Alexander’\u0131n Uluslararas\u0131 Sosyalizm 173’teki makalesine bak\u0131n\u0131z: https:\/\/isj.org.uk\/ending-apartheid
8 \u201c’48 Filistin\u201d terimi, tarihi Filistin’in \u0130srail Devleti’nin resmi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ifade eder.
9 \u201cYahudiye ve Samiriye\u201d \u0130srail’in Bat\u0131 \u015eeria’ya at\u0131fta bulunmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 \u0130ncil ad\u0131d\u0131r. Ben-Gvir ge\u00e7enlerde \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Benim, e\u015fimin ve \u00e7ocuklar\u0131m\u0131n Yahudiye ve Samiriye’de dola\u015fma hakk\u0131, Araplar\u0131n hareket \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden daha \u00f6nemlidir.”
10 Bu r\u00f6portaj A\u011fustos ay\u0131 sonlar\u0131nda yap\u0131ld\u0131.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"