{"id":247,"date":"2023-12-21T16:07:31","date_gmt":"2023-12-21T16:07:31","guid":{"rendered":"https:\/\/perspektif-21.net\/?p=247"},"modified":"2024-02-27T09:26:57","modified_gmt":"2024-02-27T09:26:57","slug":"tarihi-bir-anlasma-mi-dediniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/2023\/12\/21\/tarihi-bir-anlasma-mi-dediniz\/","title":{"rendered":"‘Tarihi bir anla\u015fma’ m\u0131 dediniz?"},"content":{"rendered":"\n

Submitted by\u00a0Claire\u00a0on Thu, 2023-12-14 13:46
\u00c7eviri: tps:\/\/www.campaigncc.org\/cop28_what_happened <\/strong>

COP28, otuz y\u0131ld\u0131r devam eden BM iklim m\u00fczakerelerinde fosil yak\u0131tlardan uzakla\u015fman\u0131n gereklili\u011fini kabul eden ilk zirve oldu. Bu durum da a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 COP28’in ba\u015far\u0131s\u0131ndan \u00e7ok s\u00fcrecin bir b\u00fct\u00fcn olarak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda daha fazla \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. Peki Dubai’den \u00e7\u0131kan ve anlamam\u0131z gereken temel sonu\u00e7lar nelerdir?

Nihai metin olan ‘K\u00fcresel Durum De\u011ferlendirmesi’, 100’den fazla \u00fclkenin \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu\u011fu ve ba\u015fta Suudi Arabistan olmak \u00fczere petrol \u00fcreticisi \u00fclkelerin amans\u0131z bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 fosil yak\u0131tlar\u0131n ‘a\u015famal\u0131 olarak kullan\u0131mdan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131’ kabul etmedi. Bunun yerine, \u00fclkelere “enerji sistemlerinde fosil yak\u0131tlardan adil, d\u00fczenli ve e\u015fitlik\u00e7i bir \u015fekilde uzakla\u015f\u0131lmas\u0131, bu kritik on y\u0131lda eylemlerin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6ylece bilime uygun olarak 2050 y\u0131l\u0131na kadar net s\u0131f\u0131ra ula\u015f\u0131lmas\u0131” y\u00f6n\u00fcndeki k\u00fcresel \u00e7abalara katk\u0131da bulunmalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.

K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinden gelen a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 mesaj, s\u00f6ylem \u00f6nemli olsa da, COP28’de zengin uluslar\u0131n masaya para koymamas\u0131ndan \u00e7ok daha az \u00f6nemli oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeydi. Yoksul \u00fclkeler, bu olmadan kar\u015f\u0131layamayacaklar\u0131 \u00fc\u00e7 ezici maliyetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yalar:

Adaptasyon:<\/strong> S\u0131cak ve istikrars\u0131z bir d\u00fcnyada, iklime diren\u00e7li g\u0131da \u00fcretimi, k\u0131y\u0131 ta\u015fk\u0131nlar\u0131na uyum, k\u0131t su kaynaklar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi vb. konularda \u00f6nleyici yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131 zorunludur. Ancak bunun i\u00e7in iklim finansman\u0131 asgari d\u00fczeyde tutulmu\u015ftur. Uyum finansman a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n 194-366 milyar dolar oldu\u011fu tahmin edilmektedir. COP28’de bir uyum \u00e7er\u00e7evesi \u00fczerinde anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131 ancak bunun i\u00e7in gereken para sa\u011flanamad\u0131.

Kay\u0131p ve hasar: <\/strong>A\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 giderek daha ciddi kay\u0131plara neden oluyor ve iklim krizine en az neden olan yoksul \u00fclkeler bu maliyeti en az kar\u015f\u0131layabilecek durumda. COP27’de \u00fclkeler, k\u00fc\u00e7\u00fck ada devletleri ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi 30 y\u0131ll\u0131k bir m\u00fccadelenin ard\u0131ndan nihayet bu kay\u0131p ve zarar\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere bir fon olu\u015fturmay\u0131 kabul etti. COP28’in ilk g\u00fcn\u00fcnde fon resmen kabul edildi ve COP28’in sonuna kadar 770 milyon dolar taahh\u00fct edildi. \u0130ngiltere gibi baz\u0131 \u00fclkeler daha \u00f6nce duyurduklar\u0131 fonlar\u0131 yeniden taahh\u00fct ettiler. \u00d6zellikle ABD 17.5 milyon dolarl\u0131k c\u00fczi bir taahh\u00fctte bulundu. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak gerekirse, iklim hasar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k maliyetine ili\u015fkin tahminler 100 milyar ila 580 milyar dolar aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir – fon \u015fu ana kadar ihtiya\u00e7 duyulan\u0131n %1’inden daha az\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.

Ge\u00e7i\u015f: <\/strong>Zengin \u00fclkeler ekonomilerini fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine in\u015fa etmi\u015flerdir. Paris Anla\u015fmas\u0131, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin sadece iklim etkilerine uyum i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yoksul \u00fclkelerin fosil yak\u0131tlara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan kalk\u0131nabilmeleri ve emisyon hedeflerini tutturabilmeleri i\u00e7in de fon aktarma taahh\u00fcd\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir. 2020’ye kadar y\u0131lda 100 milyar dolar sa\u011flama taahh\u00fcd\u00fc yerine getirilmedi. Uganda gibi \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetleri, alternatif finansman sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde petrol rezervlerini i\u015fletmenin getirece\u011fi milyarlarca dolardan vazge\u00e7melerinin beklenemeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bir\u00e7ok \u00fclke bor\u00e7 tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda ve bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demek i\u00e7in sondaj yapmaya devam etmek zorunda kal\u0131yor. Daha fazla kredi olarak ‘iklim finansman\u0131’ ac\u0131 bir ironidir.

Metinde, kan\u0131tlanmam\u0131\u015f ve pahal\u0131 bir teknoloji olan ancak fosil yak\u0131tlar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in incir yapra\u011f\u0131 olarak kullan\u0131labilecek karbon yakalama ve depolaman\u0131n h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 gibi a\u00e7\u0131k bo\u015fluklar bulunmaktad\u0131r. Enerji g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in ‘ge\u00e7i\u015f yak\u0131tlar\u0131’ ‘tan\u0131nmaktad\u0131r’; bu da gaz\u0131n bir ‘k\u00f6pr\u00fc yak\u0131t’ olarak kullan\u0131labilece\u011fi fikrine a\u00e7\u0131k bir g\u00f6ndermedir – ki bu da 1.5C’nin alt\u0131nda kalmakla uyumlu de\u011fildir.

COP28’in karbon piyasalar\u0131na ili\u015fkin kurallar\u0131 (Madde 6) nihai hale getirmesi gerekiyordu. Ancak g\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7\u0131kmaza girdi. Karbon ticaretiyle ilgili \u00e7ok say\u0131da skandala ra\u011fmen ABD, gizlili\u011fe ve potansiyel olarak emisyon kesintilerinin \u00e7ifte say\u0131lmas\u0131na izin verecek ‘hafif dokunu\u015f’ d\u00fczenlemesi i\u00e7in bast\u0131r\u0131yordu. Bu, daha fazla denetimin yan\u0131 s\u0131ra insan haklar\u0131 ve \u00e7evresel g\u00fcvenceler talep eden \u00fclkeler taraf\u0131ndan engellendi. Ancak bu durum mevcut ‘g\u00f6n\u00fcll\u00fc’ karbon piyasas\u0131n\u0131 en az bir y\u0131l daha d\u00fczenlenmemi\u015f halde b\u0131rak\u0131yor.

\u0130klimin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc s\u00f6z konusu oldu\u011funda esas olan siyaset de\u011fil fiziktir ve bu da kelimelerden de\u011fil, yaln\u0131zca artmaya devam eden k\u00fcm\u00fclatif k\u00fcresel sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 ger\u00e7e\u011finden etkilenir. En acil varolu\u015fsal tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan uluslar, K\u00fc\u00e7\u00fck Ada Devletleri \u0130ttifak\u0131, yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamada netti: “Bilime at\u0131fta bulunmam\u0131z ve ard\u0131ndan bilimin bize yapmam\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011fi \u015feyleri g\u00f6rmezden gelen anla\u015fmalar yapmam\u0131z yeterli de\u011fildir. Bu, savunmam\u0131z\u0131n istenmesi gereken bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir.”

Anla\u015fmadan birka\u00e7 saat sonra Shell, ABD’nin Meksika K\u00f6rfezi’ndeki petrol \u00fcretimini artt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. O g\u00fcn at\u0131lan di\u011fer man\u015fetler petrol end\u00fcstrisi i\u00e7in i\u015flerin her zamanki gibi devam etti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu.

COP s\u00fcreci fosil yak\u0131t \u015firketleri ve onlar\u0131n emirlerini yerine getiren h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Gelecek y\u0131l COP29, insan haklar\u0131 ve demokrasi konusunda k\u00f6t\u00fc bir sicile sahip bir ba\u015fka petrol devleti olan Azerbaycan’da d\u00fczenlenecek. Yine de k\u00fcresel iklim m\u00fczakereleri i\u00e7in halen tek \u00e7er\u00e7eve bu. Reformlara \u015fiddetle ihtiya\u00e7 var, ancak bu reformlar\u0131n nas\u0131l hayata ge\u00e7ece\u011fini g\u00f6rmek zor. Fosil yak\u0131tlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme anla\u015fmas\u0131 gibi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmleri desteleyen \u00fclkeler hen\u00fcz sadece bir d\u00fczine.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Submitted by\u00a0Claire\u00a0on Thu, 2023-12-14 13:46\u00c7eviri: tps:\/\/www.campaigncc.org\/cop28_what_happened COP28, otuz y\u0131ld\u0131r devam eden BM iklim m\u00fczakerelerinde fosil yak\u0131tlardan uzakla\u015fman\u0131n gereklili\u011fini kabul eden ilk zirve oldu. Bu durum da a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 COP28’in ba\u015far\u0131s\u0131ndan \u00e7ok s\u00fcrecin bir b\u00fct\u00fcn olarak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda daha fazla \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. Peki Dubai’den \u00e7\u0131kan ve anlamam\u0131z gereken temel sonu\u00e7lar nelerdir? Nihai metin olan ‘K\u00fcresel Durum De\u011ferlendirmesi’, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":250,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,16,17],"tags":[],"class_list":{"0":"post-247","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dunya","8":"category-ekoloji","9":"category-iklim-degisikligi"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=247"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":270,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions\/270"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}