{"id":275,"date":"2024-04-13T15:17:15","date_gmt":"2024-04-13T15:17:15","guid":{"rendered":"https:\/\/perspektif-21.net\/?p=275"},"modified":"2024-04-13T15:22:32","modified_gmt":"2024-04-13T15:22:32","slug":"isgalcilerin-cevresel-tahribati-sessiz-krizin-cozumlemesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/2024\/04\/13\/isgalcilerin-cevresel-tahribati-sessiz-krizin-cozumlemesi\/","title":{"rendered":"I\u0307\u015eGALCI\u0307LERI\u0307N \u00c7EVRESEL TAHRI\u0307BATI: SESSI\u0307Z KRI\u0307ZI\u0307N \u00c7\u00d6Z\u00dcMLEMES\u0130"},"content":{"rendered":"\n

Samer El Khoury<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

\u00c7o\u011funlukla insani \u00e7at\u0131\u015fmalara ve jeopolitik m\u00fccadelelere odaklan\u0131lan \u00e7alkant\u0131l\u0131 sava\u015f ortam\u0131nda sessiz bir kriz ya\u015fan\u0131yor: ekok\u0131r\u0131m. Ekosistemlerin kas\u0131tl\u0131 olarak zarar g\u00f6rmesi ve tahrip edilmesine i\u015faret eden bu terim, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7evre \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkisini \u00f6zetlemekte ve sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 insan ac\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130srail i\u015fgalinin neden oldu\u011fu endi\u015fe verici \u00e7evresel bozulman\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir. Bu sadece ya\u015fanan y\u0131k\u0131m\u0131n bir g\u00f6stergesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda topra\u011f\u0131 gelecek on y\u0131llar boyunca neredeyse ya\u015fanmaz hale getiren bir bask\u0131 arac\u0131d\u0131r.

7 Ekim 2023’te d\u00fcnya, hem sembolik hem de ger\u00e7ek anlamda, \u0130srail g\u00fc\u00e7lerinin Filistin halk\u0131na ve Levant b\u00f6lgesine kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi 75 y\u0131ll\u0131k zulme uyand\u0131 ve insanlar\u0131n apartheid ve i\u015fgal alg\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Yetmi\u015f be\u015f y\u0131l ve 120 g\u00fcnden fazla bir s\u00fcre sonra, i\u015fgal ve onu finanse eden \u00fclkeler – her zamanki gibi ac\u0131mas\u0131z, kana ve paraya susam\u0131\u015f ve \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f dini inan\u00e7lar taraf\u0131ndan korunan – bir zamanlar kendileri zul\u00fcm g\u00f6r\u00fcrken onlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran topraklar \u00fczerinde sava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar.

Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda, sava\u015f\u0131n sadece insanlara ac\u0131 \u00e7ektirmekle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda \u00e7evre \u00fczerinde nas\u0131l silinmez bir iz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledik. \u0130\u015fgal, hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan altyap\u0131y\u0131 kasten hedef alarak patlay\u0131c\u0131lar ve kimyasal bombalar kulland\u0131. Bununla birlikte, \u015fu anda Gazze ve G\u00fcney L\u00fcbnan’da uygulanan bu y\u0131k\u0131m sadece “sava\u015f zaman\u0131” \u00f6rnekleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015fgal sadece Filistin’de de\u011fil, Suriye ve L\u00fcbnan’da da 7 Ekim’den \u00e7ok \u00f6nce \u00e7evreye ve onu takiben altyap\u0131ya sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Levant b\u00f6lgesine y\u00f6nelik bu uzun s\u00fcreli sald\u0131r\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan \u00e7evre \u00fczerinde \u00e7ok \u00e7e\u015fitli etkiler meydana gelmi\u015f, zehirli kirleticiler, toprak erozyonu ve ekosistemlerin tahribat\u0131n\u0131 tetiklemi\u015f ve nihayetinde \u015fimdiki ve gelecek nesiller i\u00e7in kasvetli bir miras do\u011fmu\u015ftur.

\u0130\u015fgal ve \u00e7evre<\/strong>

\u0130\u015fgalci uluslar, yaln\u0131zca yerli halk\u0131 da\u011f\u0131tmay\u0131 ve s\u00fcrmeyi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda egemenlik alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyi ve t\u00fcm bunlar\u0131 yaparken topra\u011f\u0131n yerli halkla ve onlar\u0131n miras\u0131yla olan ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 yok etmeyi ama\u00e7layan kapsay\u0131c\u0131 bir stratejiye sahip olma e\u011filimindedir. Bu nedenle, \u0130srail’in Filistin ve L\u00fcbnan’\u0131n \u00e7evresini hedef almas\u0131, insanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerini, miraslar\u0131n\u0131 ve kimliklerini bast\u0131rma ve marjinalle\u015ftirme g\u00fcndeminin par\u00e7as\u0131d\u0131r. Yerlilerin topraklar\u0131ndan kopar\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bu teknikler, mevsimlik i\u015f\u00e7iler ve hasat\u00e7\u0131lar gibi savunmas\u0131z gezici topluluklar\u0131n risklerini yo\u011funla\u015ft\u0131rmakta ve \u00e7at\u0131\u015fma ile \u00e7evresel bozulma aras\u0131nda d\u00f6ng\u00fcsel bir ili\u015fki kurmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, askeri operasyonlardan kaynaklanan b\u00fcy\u00fck karbon emisyonlar\u0131, ormanlar\u0131n yok edilmesi ve do\u011fal karbonun bozulmas\u0131, i\u015fgalin Filistinlileri topraklar\u0131ndan temizlemesinin ve L\u00fcbnanl\u0131lar\u0131 kendi topraklar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yollar\u0131d\u0131r.

Filistin ve L\u00fcbnan’da meydana gelen y\u0131k\u0131m toplumlar\u0131 \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde etkilemektedir. Yine de sonu\u00e7 ayn\u0131d\u0131r; biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131na neden olmakta, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini \u015fiddetlendirmekte, do\u011fal afetleri tetiklemekte, temiz suya eri\u015fimi ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atmakta ve genel insan refah\u0131n\u0131 ve sosyo-ekonomik istikrar\u0131 baltalamaktad\u0131r. Bu durum s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farak toprak \u00fczerinde ya\u015fayan t\u00fcm topluluklar\u0131 etkilemekte ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile toplumsal direncin yerel ve b\u00f6lgesel \u00f6l\u00e7ekte birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r.

Do\u011fas\u0131 gere\u011fi bask\u0131c\u0131 ve k\u00f6t\u00fc niyetli olan bu eylemler, soyun ve ortak tarihin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan emperyal g\u00fcd\u00fclerden kaynaklanmaktad\u0131r: geldi\u011fimiz yeri, topluluklar\u0131m\u0131z\u0131, zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 binlerce y\u0131ld\u0131r hayatta tutan miras kalan yerli toprak uygulamalar\u0131n\u0131, hareketlili\u011fi, ticaret ve ekili \u00fcr\u00fcnlerin de\u011fi\u015fimi i\u00e7in kullan\u0131lan eski yollar\u0131 – b\u00f6lgenin k\u00f6kle\u015fmi\u015f sembollerini silmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bu semboller, topraklar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi ve geni\u015fletilmesi, do\u011fal kaynaklar\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131 ve y\u00fczy\u0131llara dayanan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yok edilmesinin, genellikle tek uygulanabilir ya\u015fam \u00e7izgisi olan topra\u011f\u0131 koruman\u0131n \u00f6nemine \u00e7ok az ya da hi\u00e7 dikkat etmeyenler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Bu nedenle, ekok\u0131r\u0131m\u0131n sadece tali bir hasar de\u011fil, topraklar \u00fczerinde kontrol sa\u011flamak ve n\u00fcfuslara h\u00fckmetmek i\u00e7in sava\u015fta kullan\u0131lan hesaplanm\u0131\u015f bir taktik oldu\u011funu kabul etmek zorunludur.

\u00c7evrenin tahrip edilmesinin ya da ekok\u0131r\u0131m\u0131n, s\u0131n\u0131rlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak t\u00fcm b\u00f6lgeye uzun ve k\u0131sa vadeli zararlar verdi\u011fini vurgulamak zorunludur. \u00d6rne\u011fin, Filistin’deki \u00dcrd\u00fcn Nehri’ne y\u00f6nelik herhangi bir sald\u0131r\u0131, nehir \u00dcrd\u00fcn, Suriye, Filistin ve L\u00fcbnan’\u0131 birbirine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Levant’taki t\u00fcm \u00fclkeleri an\u0131nda etkileyebilir. Ekok\u0131r\u0131m \u00e7evresel bozulma d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc devam ettirerek uluslar\u0131n i\u00e7inde ve uluslar aras\u0131ndaki mevcut sosyal, ekonomik ve siyasi e\u015fitsizlikleri daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirir. \u00c7evresel k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131n istismar\u0131 genellikle ekonomik bask\u0131 arac\u0131 ya da toprak iddialar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131r. Bu t\u00fcr bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc, yerli n\u00fcfusun zorla yerinden edilmesi, geleneksel ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n kayb\u0131 ve hayatta kalmak i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ekosistemlerde geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan hasarlar gibi, baz\u0131lar\u0131na \u015fu anda tan\u0131k oldu\u011fumuz y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lara yol a\u00e7maktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, yang\u0131n bombalar\u0131 ve di\u011fer silahlardan kaynaklanan toprak kirlili\u011fi sadece temel mikroorganizmalar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekle kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda g\u0131da zincirlerini de bozarak uzun vadeli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Sadece bu bile y\u0131llarca s\u00fcrecek bir rehabilitasyon gerektirecektir.

G\u00fcney L\u00fcbnan’da \u00e7evresel sava\u015f<\/strong>

Uluslararas\u0131 haberlere yans\u0131masa da s\u00f6m\u00fcrgeci devlet L\u00fcbnan’da da benzer bir sava\u015f doktrini izledi. \u00d6nceki sava\u015flarda ve son be\u015f ayda G\u00fcney, okullar, hastaneler ve yerle\u015fim b\u00f6lgeleri gibi \u00e7e\u015fitli toplumsal altyap\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ormanlar ve tar\u0131m alanlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere geni\u015f ye\u015fil arazileri hedef alan i\u015fgalin \u015fiddetli bombard\u0131man\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131 ve ciddi zararlar g\u00f6rd\u00fc. Yayg\u0131n y\u0131k\u0131m kitlesel yerinden edilmelere yol a\u00e7arak sadece aileleri de\u011fil tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerini de memleketlerini terk etmeye, topraklar\u0131n\u0131 ve hayvanlar\u0131n\u0131 geride b\u0131rakmaya zorlad\u0131.

\u0130srail, Tair Harfa’ya y\u00f6nelik \u00e7ok say\u0131daki sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan birinde, \u00f6zellikle hanelerin g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 su pompalar\u0131na ba\u011fl\u0131 g\u00fcne\u015f enerjisi \u00e7iftlikleri gibi \u00f6nemli altyap\u0131lar\u0131 bombalad\u0131. Ayr\u0131ca, Kfarkella ve Aitaroun gibi kasabalardaki tar\u0131m arazileri, uluslararas\u0131 hukuk taraf\u0131ndan yasaklanan yang\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131 bir silah olan beyaz fosfor ile bombaland\u0131. Sonu\u00e7 olarak, 16 Kas\u0131m’da toplanan en son verilere g\u00f6re 5.000.000 metrekareden fazla ye\u015fil alan yak\u0131ld\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te 123.000 metrekare zeytinlik yok edildi. Bu sald\u0131r\u0131lar sadece ani hasara yol a\u00e7makla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda L\u00fcbnan’\u0131n \u00e7evresi, ekonomisi, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc ve halk\u0131n\u0131n refah\u0131 i\u00e7in uzun vadeli sonu\u00e7lar do\u011furuyor.

Her zaman vekalet sava\u015flar\u0131na ve \u00e7at\u0131\u015fmalara sahne olan L\u00fcbnan’\u0131n \u00f6zel ba\u011flam\u0131 incelendi\u011finde, \u00e7evresel sava\u015f hayaletinin derin bir \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu, toprak ve onun i\u00e7sel de\u011feri \u00fczerindeki tarihsel bir m\u00fccadeleyi yans\u0131tmaktad\u0131r. B\u00f6lgenin e\u015fsiz iklimi, bol kaynaklar\u0131 ve stratejik k\u0131y\u0131 konumu, onu y\u00fczy\u0131llar boyunca g\u00f6zde bir b\u00f6lge haline getirmi\u015ftir.

Ancak, \u00e7evresel bozulman\u0131n izleri yaln\u0131zca d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yerel yetkililer ve sistemik yolsuzluk taraf\u0131ndan da daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirilmektedir. Do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n yok edilmesi, su kaynaklar\u0131n\u0131n kirletilmesi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir arazi uygulamalar\u0131n\u0131n ihmal edilmesi, L\u00fcbnan’\u0131n ekolojik direncini zay\u0131flatan dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir yakla\u015f\u0131m\u0131n simgesi haline gelmi\u015ftir. 2022 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde \u00fclkede 900’den fazla a\u00e7\u0131k \u00e7\u00f6pl\u00fck vard\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet L\u00fcbnan’daki \u00e7\u00f6p krizine neredeyse hi\u00e7 \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmedi. \u00c7evresel kaynaklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ve L\u00fcbnan’daki ekosistemlerin hassas dengesinin g\u00f6z ard\u0131 edilmesi, \u00f6z\u00fcnde b\u00f6lgenin toprak, iklim ve kaynaklar\u0131 \u00fczerindeki daha geni\u015f \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7sel bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.

Yerel dinamikleri inceledi\u011fimizde, L\u00fcbnan’da tan\u0131k olunan \u00e7evresel sava\u015f\u0131n, toplumlar\u0131 do\u011frudan etkilemenin \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7evrenin sistematik olarak bozulmas\u0131, asl\u0131nda b\u00f6lgenin \u00f6z\u00fcn\u00fc, yani topra\u011f\u0131n\u0131 ve kaynaklar\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in verilen daha b\u00fcy\u00fck bir m\u00fccadelenin tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.

\u0130\u00e7 \u00e7eki\u015fmeler, ekolojik bozulman\u0131n topluluklar\u0131 zay\u0131flatarak d\u0131\u015f bask\u0131lara kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131 hale getirmekte, kendi kendisini s\u00fcrd\u00fcren bir d\u00f6ng\u00fcye katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. L\u00fcbnan’daki ekolojik krizle y\u00fczle\u015firken, \u00e7evresel ve k\u00fclt\u00fcrel koruman\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f do\u011fas\u0131n\u0131 tan\u0131mak, bunlar\u0131 b\u00f6lgenin kolektif miras\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleri olarak g\u00f6rmek ve bu nedenle i\u015fgalin L\u00fcbnan’\u0131n uzun s\u00fcredir var olan \u00e7evresine kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi muazzam su\u00e7lar\u0131n fark\u0131na varmak zorunludur. L\u00fcbnan’daki sava\u015ftan kaynaklanan ekolojik bozulma ciddi ekonomik gerilemelere yol a\u00e7m\u0131\u015f, tar\u0131msal verimlili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, hava ve su kalitesini k\u00f6t\u00fcle\u015ftirerek sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc olumsuz etkilemi\u015ftir. Sava\u015f\u0131n bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal zorluklar, toplumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri germekte ve ayn\u0131 zamanda sava\u015f\u0131n L\u00fcbnan’\u0131n \u00e7evre ve ekonomisi \u00fczerindeki etkilerini daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmektedir.

Filistin’de \u00e7evrenin tahrip edilmesi<\/strong>

Ku\u015fatma alt\u0131ndaki Gazze \u015eeridi’nden i\u015fgal alt\u0131ndaki Bat\u0131 \u015eeria’ya kadar, jeopolitik m\u00fccadelelerin yan\u0131 s\u0131ra \u00e7evresel zul\u00fcmler de ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor, insani krizi yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131yor ve etkilenen n\u00fcfuslar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve ekolojik direncini a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u0130\u015fgalcilerin Filistin’de \u00e7evreye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, onlarca y\u0131ld\u0131r ekosistemin dengesini bozan pek \u00e7ok bi\u00e7im alm\u0131\u015ft\u0131r.

Gazze’deki istikrarl\u0131 y\u0131k\u0131m modeline, tar\u0131m arazilerine s\u00fcrekli olarak tehlikeli kimyasallar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 ve Filistin’deki tohum bankalar\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131narak Filistin halk\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, g\u0131das\u0131 ve hareketinin y\u00f6netilmesi e\u015flik ediyor. Ayr\u0131ca, Gazze’deki su kaynaklar\u0131 s\u00fcrekli olarak kirletilmekte ve engellenmekte, bu da suyu k\u0131t ve tehlikeli hale getirmekte, b\u00f6ylece ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte ve topluluklar\u0131 hayati kaynaklardan mahrum b\u0131rakmaktad\u0131r. \u0130\u015fgal, deniz suyunu kentsel alanlara ba\u011fl\u0131 su borular\u0131na y\u00f6nlendirerek halk\u0131 tatl\u0131 sudan mahrum b\u0131rak\u0131p tuzlu su kullanmaya mecbur ederken, ayn\u0131 zamanda k\u0131sa vadeli kontrol kazan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in deniz ekosistemlerini ve k\u0131y\u0131 habitatlar\u0131n\u0131 bozuyor. Bu nedenle, Gazze \u015eeridi’ndeki suyun y\u00fczde 90’\u0131ndan fazlas\u0131 i\u00e7me ve tar\u0131msal kullan\u0131m i\u00e7in yetersizdir ve vatanda\u015flar\u0131 hastal\u0131klara yakalanma konusunda y\u00fcksek risk alt\u0131nda b\u0131rakmaktad\u0131r.

Dahas\u0131, yerle\u015fimciler ve askerler s\u00fcrekli olarak her t\u00fcrl\u00fc \u00e7evresel sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Binlerce hektarl\u0131k tar\u0131m arazisini ve zeytinlikleri kas\u0131tl\u0131 olarak zehirlediler, yakt\u0131lar ve \u015fekillerini bozdular. 1967’den bu yana yakla\u015f\u0131k 2,5 milyon a\u011fa\u00e7 s\u00f6k\u00fcld\u00fc. \u0130srail askerleri 2022’de Bat\u0131 \u015eeria’da 2000 zeytin a\u011fac\u0131n\u0131 s\u00f6kt\u00fc, y\u00fczlercesine kimyasal ila\u00e7 p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc, sadece 2023 Ocak ay\u0131nda yerle\u015fimciler 350 zeytin a\u011fac\u0131n\u0131 kesti, 2023 ortas\u0131na kadar 5000 a\u011faca daha zarar verdi ve tahrip etti.

\u0130\u015fgal bunu yaparak aileleri an\u0131lar\u0131ndan ve k\u00fclt\u00fcrel miraslar\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131yor, umutsuzlu\u011fu ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor. Bu arada, hayvanlar\u0131 ve vah\u015fi ya\u015fam\u0131 ac\u0131mas\u0131zca hedef al\u0131yor, yerel ekonomileri tahrip ediyor ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131 bozuyor. Bu durum, bask\u0131 ve \u00e7evresel bozulma d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirerek etkilenen n\u00fcfusun dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve refah\u0131n\u0131 daha da zay\u0131flat\u0131yor.

Ekolojik katliam s\u0131n\u0131r tan\u0131m\u0131yor<\/strong>

Sava\u015f zamanlar\u0131ndaki sessiz \u00e7evre katliam\u0131 krizi, salt jeopolitik m\u00fccadelelerin \u00f6tesine ge\u00e7en, derinden kapsaml\u0131, rahats\u0131z edici bir \u00e7at\u0131\u015fma boyutunu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u00d6zellikle L\u00fcbnan ba\u011flam\u0131nda, bir bask\u0131 arac\u0131 ve hesapl\u0131 bir sava\u015f takti\u011fi olarak \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma odaklanmak, i\u015fgale dayal\u0131 sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik acil bir paradigma de\u011fi\u015fikli\u011fi ihtiyac\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Ekosistemlerin kas\u0131tl\u0131 olarak tahrip edilmesi, su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlenmesi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir arazi uygulamalar\u0131n\u0131n ihmal edilmesi, insani krizi daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftiriyor ve etkilenen b\u00f6lgelerin k\u00fclt\u00fcrel ve ekolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131yor. Bu nedenle L\u00fcbnan, zengin tarihi, benzersiz iklimi ve stratejik konumuyla, \u00e7evre sava\u015f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar taraf\u0131ndan nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, ancak ayn\u0131 zamanda i\u00e7 ihmaller ve sistemik sorunlar taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturuyor.

B\u00f6lge kaynaklar\u0131n\u0131n i\u015fgal yoluyla s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ve Arap \u00fclkeleri aras\u0131ndaki tarihi ba\u011flar\u0131n silinmesi, Ortado\u011fu’nun birbirine ba\u011fl\u0131 dokusuna y\u00f6nelik derin bir tehdit olu\u015fturuyor. \u00c7evresel ve k\u00fclt\u00fcrel koruma aras\u0131ndaki ayr\u0131lmaz ba\u011f\u0131n bilincinde olarak, yaln\u0131zca insan ya\u015fam\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda gelecek nesiller i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir gelecek sa\u011flayan ekosistemlerin hassas dengesini de korumaya y\u00f6nelik kolektif bir taahh\u00fct olu\u015fturmak zorunlu hale geliyor.

Sava\u015f\u0131n ger\u00e7ek maliyeti, kay\u0131plar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fan \u00e7evre k\u0131y\u0131m\u0131 merce\u011finden de kendini g\u00f6steriyor. Filistin ve L\u00fcbnan’a uygulanan \u00e7evre vah\u015feti sadece iki \u00fclkenin \u00e7evresini de\u011fil ayn\u0131 zamanda t\u00fcm b\u00f6lgenin \u00e7evresini de etkiliyor. \u00c7evre katliam\u0131n\u0131 ele almak, yaln\u0131zca \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda sosyal adaleti, insan haklar\u0131n\u0131 ve uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fini de kapsayan b\u00fct\u00fcnsel bir yakla\u015f\u0131m\u0131 gerektirir. Yaln\u0131zca ekoloji katliam\u0131n\u0131n temel nedenlerini ele almaya y\u00f6nelik ortak \u00e7abalar yoluyla, bunun y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerini hafifletmeyi ve herkes i\u00e7in daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve e\u015fitlik\u00e7i bir gelecek in\u015fa etmeyi umabiliriz; ancak sava\u015f zamanlar\u0131nda, bir toplumun tamamen y\u0131k\u0131lmadan \u00f6nce \u00e7evreye daha ne kadar zarar verilebilece\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.

Bu nedenle \u00e7at\u0131\u015fma zamanlar\u0131nda hem \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n hem de D\u00fcnyan\u0131n korunmas\u0131na \u00f6ncelik vermek zorunludur.

Do\u011fa \u00f6l\u00fclerden do\u011facak.
<\/p>\n\n\n\n

<\/meta>\u00c7eviri: https:\/\/al-rawiya.com\/environmental-devastation-by-the-occupier-unraveling-the-silent-crisis\/?utm_campaign=later-linkinbio-theslowfactory&utm_content=later-42335086&utm_medium=social&utm_source=linkin.bio<\/a>
Yazar Profili
Samer El Khoury<\/strong>
Samer, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma, mimari ve yenileyici tar\u0131m\u0131 kapsayan, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ki\u015fisel tutkularla uyumlu hale getiren farkl\u0131 bir ge\u00e7mi\u015fe sahip, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir insand\u0131r. Kendini ara\u015ft\u0131rma, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve toplumsal kat\u0131l\u0131m yoluyla end\u00fcstriler aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi te\u015fvik etmeye adam\u0131\u015f olup, \u00e7evre dan\u0131\u015fman\u0131, \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi ve \u00e7al\u0131\u015ftay kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 olarak hizmet verirken, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir uygulamalar\u0131 ve topluluk kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in \u00e7evre kurulu\u015flar\u0131nda aktif olarak g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Samer El Khoury \u00c7o\u011funlukla insani \u00e7at\u0131\u015fmalara ve jeopolitik m\u00fccadelelere odaklan\u0131lan \u00e7alkant\u0131l\u0131 sava\u015f ortam\u0131nda sessiz bir kriz ya\u015fan\u0131yor: ekok\u0131r\u0131m. Ekosistemlerin kas\u0131tl\u0131 olarak zarar g\u00f6rmesi ve tahrip edilmesine i\u015faret eden bu terim, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7evre \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkisini \u00f6zetlemekte ve sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 insan ac\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130srail i\u015fgalinin neden oldu\u011fu endi\u015fe verici \u00e7evresel bozulman\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 son […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,16,4,7],"tags":[92,93,63,90,91,94],"class_list":{"0":"post-275","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dunya","8":"category-ekoloji","9":"category-guncel","10":"category-ortadogu","11":"tag-cevre","12":"tag-ekoloji","13":"tag-filistin","14":"tag-isgal","15":"tag-lubnan","16":"tag-savas"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=275"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":289,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions\/289"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/perspektif-21.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}