İŞGALCİLERİN ÇEVRESEL TAHRİBATI: SESSİZ KRİZİN ÇÖZÜMLEMESİ

218
2014'te Filistin'de zeytin hasadı. Fotoğraf: Bdarin, Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 Uluslararası lisansı altında lisanslanmıştır.

Samer El Khoury

Çoğunlukla insani çatışmalara ve jeopolitik mücadelelere odaklanılan çalkantılı savaş ortamında sessiz bir kriz yaşanıyor: ekokırım. Ekosistemlerin kasıtlı olarak zarar görmesi ve tahrip edilmesine işaret eden bu terim, silahlı çatışmaların çevre üzerindeki yıkıcı etkisini özetlemekte ve savaşın sonuçlarını insan acısının ötesine taşımaktadır. İsrail işgalinin neden olduğu endişe verici çevresel bozulmanın ele alınması son derece önemlidir. Bu sadece yaşanan yıkımın bir göstergesi değil, aynı zamanda toprağı gelecek on yıllar boyunca neredeyse yaşanmaz hale getiren bir baskı aracıdır.

7 Ekim 2023’te dünya, hem sembolik hem de gerçek anlamda, İsrail güçlerinin Filistin halkına ve Levant bölgesine karşı işlediği 75 yıllık zulme uyandı ve insanların apartheid ve işgal algısını değiştirdi. Yetmiş beş yıl ve 120 günden fazla bir süre sonra, işgal ve onu finanse eden ülkeler – her zamanki gibi acımasız, kana ve paraya susamış ve çarpıtılmış dini inançlar tarafından korunan – bir zamanlar kendileri zulüm görürken onları barındıran topraklar üzerinde savaş yürütüyorlar.

Geçtiğimiz haftalarda, savaşın sadece insanlara acı çektirmekle kalmayıp aynı zamanda çevre üzerinde nasıl silinmez bir iz bıraktığını gözlemledik. İşgal, hayati önem taşıyan altyapıyı kasten hedef alarak patlayıcılar ve kimyasal bombalar kullandı. Bununla birlikte, şu anda Gazze ve Güney Lübnan’da uygulanan bu yıkım sadece “savaş zamanı” örnekleriyle sınırlı değildir, çünkü işgal sadece Filistin’de değil, Suriye ve Lübnan’da da 7 Ekim’den çok önce çevreye ve onu takiben altyapıya saldırmıştır. Levant bölgesine yönelik bu uzun süreli saldırıların ardından çevre üzerinde çok çeşitli etkiler meydana gelmiş, zehirli kirleticiler, toprak erozyonu ve ekosistemlerin tahribatını tetiklemiş ve nihayetinde şimdiki ve gelecek nesiller için kasvetli bir miras doğmuştur.

İşgal ve çevre

İşgalci uluslar, yalnızca yerli halkı dağıtmayı ve sürmeyi değil, aynı zamanda egemenlik alanlarını genişletmeyi ve tüm bunları yaparken toprağın yerli halkla ve onların mirasıyla olan bağlantılarını yok etmeyi amaçlayan kapsayıcı bir stratejiye sahip olma eğilimindedir. Bu nedenle, İsrail’in Filistin ve Lübnan’ın çevresini hedef alması, insanların kültürlerini, miraslarını ve kimliklerini bastırma ve marjinalleştirme gündeminin parçasıdır. Yerlilerin topraklarından koparılmasına yönelik bu teknikler, mevsimlik işçiler ve hasatçılar gibi savunmasız gezici toplulukların risklerini yoğunlaştırmakta ve çatışma ile çevresel bozulma arasında döngüsel bir ilişki kurmaktadır. Örneğin, askeri operasyonlardan kaynaklanan büyük karbon emisyonları, ormanların yok edilmesi ve doğal karbonun bozulması, işgalin Filistinlileri topraklarından temizlemesinin ve Lübnanlıları kendi topraklarından uzaklaştırmasının yollarıdır.

Filistin ve Lübnan’da meydana gelen yıkım toplumları çeşitli şekillerde etkilemektedir. Yine de sonuç aynıdır; biyoçeşitlilik kaybına neden olmakta, iklim değişikliğini şiddetlendirmekte, doğal afetleri tetiklemekte, temiz suya erişimi ve gıda güvenliğini tehlikeye atmakta ve genel insan refahını ve sosyo-ekonomik istikrarı baltalamaktadır. Bu durum sınırları aşarak toprak üzerinde yaşayan tüm toplulukları etkilemekte ve çevre sağlığı ile toplumsal direncin yerel ve bölgesel ölçekte birbirine bağlı olduğunu vurgulamaktadır.

Doğası gereği baskıcı ve kötü niyetli olan bu eylemler, soyun ve ortak tarihin ortadan kaldırılmasını amaçlayan emperyal güdülerden kaynaklanmaktadır: geldiğimiz yeri, topluluklarımızı, zeytin ağaçlarını binlerce yıldır hayatta tutan miras kalan yerli toprak uygulamalarını, hareketliliği, ticaret ve ekili ürünlerin değişimi için kullanılan eski yolları – bölgenin kökleşmiş sembollerini silmeye çalışmaktadırlar. Bu semboller, toprakların ele geçirilmesi ve genişletilmesi, doğal kaynakların yağmalanması ve yüzyıllara dayanan kültürün yok edilmesinin, genellikle tek uygulanabilir yaşam çizgisi olan toprağı korumanın önemine çok az ya da hiç dikkat etmeyenler tarafından yapıldığını hatırlatmaktadır. Bu nedenle, ekokırımın sadece tali bir hasar değil, topraklar üzerinde kontrol sağlamak ve nüfuslara hükmetmek için savaşta kullanılan hesaplanmış bir taktik olduğunu kabul etmek zorunludur.

Çevrenin tahrip edilmesinin ya da ekokırımın, sınırlardan bağımsız olarak tüm bölgeye uzun ve kısa vadeli zararlar verdiğini vurgulamak zorunludur. Örneğin, Filistin’deki Ürdün Nehri’ne yönelik herhangi bir saldırı, nehir Ürdün, Suriye, Filistin ve Lübnan’ı birbirine bağladığı için Levant’taki tüm ülkeleri anında etkileyebilir. Ekokırım çevresel bozulma döngüsünü devam ettirerek ulusların içinde ve uluslar arasındaki mevcut sosyal, ekonomik ve siyasi eşitsizlikleri daha da kötüleştirir. Çevresel kırılganlıkların istismarı genellikle ekonomik baskı aracı ya da toprak iddialarını ileri sürmek için bir araç olarak kullanılır. Bu tür bir sömürü, yerli nüfusun zorla yerinden edilmesi, geleneksel geçim kaynaklarının kaybı ve hayatta kalmak için hayati önem taşıyan ekosistemlerde geri dönüşü olmayan hasarlar gibi, bazılarına şu anda tanık olduğumuz yıkıcı sonuçlara yol açmaktadır. Örneğin, yangın bombaları ve diğer silahlardan kaynaklanan toprak kirliliği sadece temel mikroorganizmaları öldürmekle kalmıyor, aynı zamanda gıda zincirlerini de bozarak uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açıyor. Sadece bu bile yıllarca sürecek bir rehabilitasyon gerektirecektir.

Güney Lübnan’da çevresel savaş

Uluslararası haberlere yansımasa da sömürgeci devlet Lübnan’da da benzer bir savaş doktrini izledi. Önceki savaşlarda ve son beş ayda Güney, okullar, hastaneler ve yerleşim bölgeleri gibi çeşitli toplumsal altyapının yanı sıra ormanlar ve tarım alanları da dahil olmak üzere geniş yeşil arazileri hedef alan işgalin şiddetli bombardımanıyla karşı karşıya kaldı ve ciddi zararlar gördü. Yaygın yıkım kitlesel yerinden edilmelere yol açarak sadece aileleri değil tarım işçilerini de memleketlerini terk etmeye, topraklarını ve hayvanlarını geride bırakmaya zorladı.

İsrail, Tair Harfa’ya yönelik çok sayıdaki saldırılarından birinde, özellikle hanelerin günlük ihtiyaçları için kullandıkları su pompalarına bağlı güneş enerjisi çiftlikleri gibi önemli altyapıları bombaladı. Ayrıca, Kfarkella ve Aitaroun gibi kasabalardaki tarım arazileri, uluslararası hukuk tarafından yasaklanan yangın çıkarıcı bir silah olan beyaz fosfor ile bombalandı. Sonuç olarak, 16 Kasım’da toplanan en son verilere göre 5.000.000 metrekareden fazla yeşil alan yakıldı ve bu süreçte 123.000 metrekare zeytinlik yok edildi. Bu saldırılar sadece ani hasara yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda Lübnan’ın çevresi, ekonomisi, tarım sektörü ve halkının refahı için uzun vadeli sonuçlar doğuruyor.

Her zaman vekalet savaşlarına ve çatışmalara sahne olan Lübnan’ın özel bağlamı incelendiğinde, çevresel savaş hayaletinin derin bir önem kazandığı görülüyor. Bu, toprak ve onun içsel değeri üzerindeki tarihsel bir mücadeleyi yansıtmaktadır. Bölgenin eşsiz iklimi, bol kaynakları ve stratejik kıyı konumu, onu yüzyıllar boyunca gözde bir bölge haline getirmiştir.

Ancak, çevresel bozulmanın izleri yalnızca dış güçler tarafından değil, aynı zamanda yerel yetkililer ve sistemik yolsuzluk tarafından da daha da kötüleştirilmektedir. Doğal yaşam alanlarının yok edilmesi, su kaynaklarının kirletilmesi ve sürdürülebilir arazi uygulamalarının ihmal edilmesi, Lübnan’ın ekolojik direncini zayıflatan dar görüşlü bir yaklaşımın simgesi haline gelmiştir. 2022 yılına gelindiğinde ülkede 900’den fazla açık çöplük vardı ve hükümet Lübnan’daki çöp krizine neredeyse hiç çözüm getirmedi. Çevresel kaynakların sömürülmesi ve Lübnan’daki ekosistemlerin hassas dengesinin göz ardı edilmesi, özünde bölgenin toprak, iklim ve kaynakları üzerindeki daha geniş çatışmanın içsel bir tezahürüdür.

Yerel dinamikleri incelediğimizde, Lübnan’da tanık olunan çevresel savaşın, toplumları doğrudan etkilemenin ötesine geçtiği ortaya çıkıyor. Çevrenin sistematik olarak bozulması, aslında bölgenin özünü, yani toprağını ve kaynaklarını kontrol etmek için verilen daha büyük bir mücadelenin tezahürüdür.

İç çekişmeler, ekolojik bozulmanın toplulukları zayıflatarak dış baskılara karşı daha duyarlı hale getirmekte, kendi kendisini sürdüren bir döngüye katkıda bulunmaktadır. Lübnan’daki ekolojik krizle yüzleşirken, çevresel ve kültürel korumanın iç içe geçmiş doğasını tanımak, bunları bölgenin kolektif mirasının ayrılmaz bileşenleri olarak görmek ve bu nedenle işgalin Lübnan’ın uzun süredir var olan çevresine karşı işlediği muazzam suçların farkına varmak zorunludur. Lübnan’daki savaştan kaynaklanan ekolojik bozulma ciddi ekonomik gerilemelere yol açmış, tarımsal verimliliği düşürmüş, hava ve su kalitesini kötüleştirerek sağlık sektörünü olumsuz etkilemiştir. Savaşın bir sonucu olarak ortaya çıkan kültürel ve toplumsal zorluklar, toplumlar arasındaki ilişkileri germekte ve aynı zamanda savaşın Lübnan’ın çevre ve ekonomisi üzerindeki etkilerini daha da kötüleştirmektedir.

Filistin’de çevrenin tahrip edilmesi

Kuşatma altındaki Gazze Şeridi’nden işgal altındaki Batı Şeria’ya kadar, jeopolitik mücadelelerin yanı sıra çevresel zulümler de ortaya çıkıyor, insani krizi yoğunlaştırıyor ve etkilenen nüfusların kültürel ve ekolojik direncini aşındırıyor. İşgalcilerin Filistin’de çevreye yönelik saldırıları, onlarca yıldır ekosistemin dengesini bozan pek çok biçim almıştır.

Gazze’deki istikrarlı yıkım modeline, tarım arazilerine sürekli olarak tehlikeli kimyasalların salınması ve Filistin’deki tohum bankalarının kontrol altına alınarak Filistin halkının sağlığı, gıdası ve hareketinin yönetilmesi eşlik ediyor. Ayrıca, Gazze’deki su kaynakları sürekli olarak kirletilmekte ve engellenmekte, bu da suyu kıt ve tehlikeli hale getirmekte, böylece bağımlılığı sürdürmekte ve toplulukları hayati kaynaklardan mahrum bırakmaktadır. İşgal, deniz suyunu kentsel alanlara bağlı su borularına yönlendirerek halkı tatlı sudan mahrum bırakıp tuzlu su kullanmaya mecbur ederken, aynı zamanda kısa vadeli kontrol kazanımları için deniz ekosistemlerini ve kıyı habitatlarını bozuyor. Bu nedenle, Gazze Şeridi’ndeki suyun yüzde 90’ından fazlası içme ve tarımsal kullanım için yetersizdir ve vatandaşları hastalıklara yakalanma konusunda yüksek risk altında bırakmaktadır.

Dahası, yerleşimciler ve askerler sürekli olarak her türlü çevresel saldırıyı gerçekleştirmektedir. Binlerce hektarlık tarım arazisini ve zeytinlikleri kasıtlı olarak zehirlediler, yaktılar ve şekillerini bozdular. 1967’den bu yana yaklaşık 2,5 milyon ağaç söküldü. İsrail askerleri 2022’de Batı Şeria’da 2000 zeytin ağacını söktü, yüzlercesine kimyasal ilaç püskürttü, sadece 2023 Ocak ayında yerleşimciler 350 zeytin ağacını kesti, 2023 ortasına kadar 5000 ağaca daha zarar verdi ve tahrip etti.

İşgal bunu yaparak aileleri anılarından ve kültürel miraslarından mahrum bırakıyor, umutsuzluğu ve güçsüzlüğü körüklüyor. Bu arada, hayvanları ve vahşi yaşamı acımasızca hedef alıyor, yerel ekonomileri tahrip ediyor ve geçim kaynaklarını bozuyor. Bu durum, baskı ve çevresel bozulma döngüsünü güçlendirerek etkilenen nüfusun dayanıklılığını ve refahını daha da zayıflatıyor.

Ekolojik katliam sınır tanımıyor

Savaş zamanlarındaki sessiz çevre katliamı krizi, salt jeopolitik mücadelelerin ötesine geçen, derinden kapsamlı, rahatsız edici bir çatışma boyutunu ortaya çıkarıyor. Özellikle Lübnan bağlamında, bir baskı aracı ve hesaplı bir savaş taktiği olarak çevresel yıkıma odaklanmak, işgale dayalı savaşın sonuçlarına yönelik acil bir paradigma değişikliği ihtiyacının altını çiziyor. Ekosistemlerin kasıtlı olarak tahrip edilmesi, su kaynaklarının kirlenmesi ve sürdürülebilir arazi uygulamalarının ihmal edilmesi, insani krizi daha da kötüleştiriyor ve etkilenen bölgelerin kültürel ve ekolojik dayanıklılığını aşındırıyor. Bu nedenle Lübnan, zengin tarihi, benzersiz iklimi ve stratejik konumuyla, çevre savaşının dış düşmanlar tarafından nasıl yürütüldüğünün, ancak aynı zamanda iç ihmaller ve sistemik sorunlar tarafından sıklıkla yoğunlaştırıldığının bir örneğini oluşturuyor.

Bölge kaynaklarının işgal yoluyla sömürülmesi ve Arap ülkeleri arasındaki tarihi bağların silinmesi, Ortadoğu’nun birbirine bağlı dokusuna yönelik derin bir tehdit oluşturuyor. Çevresel ve kültürel koruma arasındaki ayrılmaz bağın bilincinde olarak, yalnızca insan yaşamını değil, aynı zamanda gelecek nesiller için sürdürülebilir bir gelecek sağlayan ekosistemlerin hassas dengesini de korumaya yönelik kolektif bir taahhüt oluşturmak zorunlu hale geliyor.

Savaşın gerçek maliyeti, kayıpların yanı sıra, sınırları aşan çevre kıyımı merceğinden de kendini gösteriyor. Filistin ve Lübnan’a uygulanan çevre vahşeti sadece iki ülkenin çevresini değil aynı zamanda tüm bölgenin çevresini de etkiliyor. Çevre katliamını ele almak, yalnızca çevrenin korunmasını değil aynı zamanda sosyal adaleti, insan haklarını ve uluslararası işbirliğini de kapsayan bütünsel bir yaklaşımı gerektirir. Yalnızca ekoloji katliamının temel nedenlerini ele almaya yönelik ortak çabalar yoluyla, bunun yıkıcı etkilerini hafifletmeyi ve herkes için daha sürdürülebilir ve eşitlikçi bir gelecek inşa etmeyi umabiliriz; ancak savaş zamanlarında, bir toplumun tamamen yıkılmadan önce çevreye daha ne kadar zarar verilebileceğini görürüz.

Bu nedenle çatışma zamanlarında hem İnsanlığın hem de Dünyanın korunmasına öncelik vermek zorunludur.

Doğa ölülerden doğacak.

Çeviri: https://al-rawiya.com/environmental-devastation-by-the-occupier-unraveling-the-silent-crisis/?utm_campaign=later-linkinbio-theslowfactory&utm_content=later-42335086&utm_medium=social&utm_source=linkin.bio
Yazar Profili
Samer El Khoury

Samer, sürdürülebilir kalkınma, mimari ve yenileyici tarımı kapsayan, çalışmayı kişisel tutkularla uyumlu hale getiren farklı bir geçmişe sahip, çok yönlü bir insandır. Kendini araştırma, danışmanlık ve toplumsal katılım yoluyla endüstriler arasında sürdürülebilirliği teşvik etmeye adamış olup, çevre danışmanı, öğretim görevlisi ve çalıştay kolaylaştırıcısı olarak hizmet verirken, sürdürülebilir uygulamaları ve topluluk katılımını teşvik etmek için çevre kuruluşlarında aktif olarak gönüllü çalışmaktadır.